Quy hoạch đô thị sông Hồng đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở với quy mô gần 11.000 ha đang thu hút nhiều chú ý. Nhưng theo chuyên gia, điểm mấu chốt không phải xây được gì, mà là không được làm hẹp không gian dành cho nước.

Vì sao quy hoạch sông Hồng được quan tâm?

Đây được xem là cơ hội để Hà Nội hình thành một trục cảnh quan xanh, hiện đại và năng động. Tuy nhiên, khu vực này đồng thời đối mặt với những giới hạn rất chặt chẽ về thủy văn và an toàn đê điều.

Không đánh đổi hành lang thoát lũ để lấy quỹ đất

Trong talkshow “Giới hạn nào cho việc xây dựng hạ tầng đô thị ven sông Hồng?”, TS. Đào Trọng Tứ, Trưởng ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam, nhấn mạnh: chỉ được phép xây dựng những hạ tầng không ảnh hưởng đến khả năng thoát lũ.

Ông cho rằng hành lang thoát lũ giữa đê Tả và đê Hữu phải được bảo vệ khắt khe như nền tảng pháp lý và kỹ thuật cao nhất cho mọi quy hoạch. Không gian dành cho nước là vùng đệm cốt lõi bảo đảm an toàn cho hàng triệu người dân nội đô.

Bài học từ lịch sử và biến đổi khí hậu

TS. Đào Trọng Tứ nhắc lại trận lũ năm 1971 khi mực nước sông Hồng lên cao kỷ lục, đe dọa trực tiếp hệ thống đê điều và an toàn của thủ đô.

Dù hiện nay đã có các hồ chứa lớn như Hòa Bình, Sơn La, Tuyên Quang giúp điều tiết dòng chảy, ông vẫn cảnh báo nguy cơ lũ cực đoan có thể quay lại trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nhất là khi xuất hiện những cơn bão mạnh bất thường như bão Yagi năm 2024.

Xây gì trên bãi bồi sông Hồng?

Về mặt kỹ thuật, hệ thống đê điều Hà Nội được thiết kế để chịu được lưu lượng lũ 20.000 m3/giây với mực nước tại Long Biên là 13,4 m. Vì vậy, mọi công trình hạ tầng triển khai tại bãi bồi đều phải tính toán kỹ mặt cắt thủy lực, tránh làm dâng mực nước vượt ngưỡng an toàn.

Theo ông, khu vực bãi bồi nên ưu tiên phát triển theo hướng không gian mở, hạn chế tối đa bê tông kiên cố. Những loại hình phù hợp hơn là đường xá không cản trở dòng chảy, cây xanh với mật độ phù hợp hoặc mô hình nông nghiệp thuận tự nhiên, ngắn ngày.

Hạ tầng phải nương theo dòng sông

TS. Đào Trọng Tứ dẫn chứng kinh nghiệm từ sông Hàn ở Seoul, nơi quy hoạch sớm và bảo vệ không gian thoát lũ đã giúp phát triển đô thị dọc sông hiệu quả. Ngược lại, bài học từ sông Dương Tử cho thấy việc can thiệp thô bạo vào dòng chảy để lấy quỹ đất có thể dẫn đến hậu quả rất lớn.

Ông cũng nhắc tới xu hướng “Không gian cho dòng sông” ở Hà Lan như một ví dụ cho việc con người phải nương theo dòng nước thay vì cưỡng lại tự nhiên.

Đô thị bọt biển có giải được bài toán ngập?

Về mô hình “đô thị bọt biển”, ông cho biết đây là cách tạo các không gian trữ nước tạm thời như bể ngầm hay hầm chứa để giảm áp lực cho hệ thống thoát nước khi mưa lớn. Giải pháp này hữu ích cho tình trạng cứ mưa là ngập ở Hà Nội, nhưng khác với bài toán thoát lũ của dòng chính sông Hồng.

Ông cũng lưu ý tới thực tế rằng khu vực Mỹ Đình dù mới xây dựng vẫn thường xuyên ngập sâu, cho thấy quy hoạch thoát nước cần được tính từ sớm, không chỉ ở khu vực ven sông.

Thách thức từ yếu tố xuyên biên giới và sinh kế người dân

Tiến sĩ Đào Trọng Tứ cho biết sông Hồng có 39% diện tích lưu vực nằm ở Trung Quốc, nên việc vận hành các hồ chứa thủy điện thượng nguồn có ảnh hưởng lớn tới hạ lưu. Việt Nam cần chủ động bảo vệ không gian thoát lũ của mình trước các tình huống xả lũ bất thường hoặc biến động thủy văn khó lường.

Ông cũng nhấn mạnh vấn đề xã hội và sinh kế của người dân đang sống ở khu vực bãi sông. Việc di dời, tái định cư phải được thực hiện chỉn chu, bảo đảm cuộc sống nơi ở mới ít nhất bằng hoặc tốt hơn nơi cũ.

Theo ông, quy hoạch cần công khai, minh bạch và lấy ý kiến người dân ngay từ đầu. Thành công không chỉ nằm ở bản vẽ đẹp, mà còn ở việc thực hiện đúng ý tưởng, bảo đảm an toàn cho hàng triệu người trong tầm nhìn phát triển 100 năm tới.

Bạn nghĩ sao về giới hạn xây dựng ven sông Hồng? Comment bên dưới nhé!

#AnToanDeDieu #DoThiBotBien #DoThiSongHong #HaNoi #HanhLangThoatLu #KhongGianXanh #QuyHoachSongHong #VenSong