Sửa đổi Thông tư 22: Cú "bẻ lái" lịch sử giúp hạ nhiệt lãi suất bền vững và khơi thông mạch máu tài chính

NHNN đang lấy ý kiến sửa Thông tư 22/2019/TT-NHNN với nhiều thay đổi đáng chú ý trong các tỷ lệ an toàn của ngân hàng, trong đó nổi bật là cách tính LDR và SFL - hai “nút thắt” đang ảnh hưởng trực tiếp đến thanh khoản và mặt bằng lãi suất.

Bài toán hạ nhiệt lãi suất: vì sao không giảm đồng đều?

Theo ghi nhận từ Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), việc giảm lãi suất ngắn hạn chưa tác động nhiều đến các dòng lãi suất phát hành nguồn tiền M3, gồm chứng chỉ tiền gửi (CDs) và trái phiếu định chế (FIBond). Trong khi đó, các dòng lãi suất này vẫn tăng cao, kéo theo chi phí vốn (COF) của ngân hàng thương mại.

VDSC cho rằng, với cấu trúc cho vay hiện nay, phần cho vay kỳ hạn dài không thể chỉ cân đối bằng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước (KBNN) hay các biện pháp tức thời như hạ lãi suất ở thị trường 1. Nguồn huy động dài hạn thực chất vẫn phải đến từ các công cụ như CDs và FIBond, vốn không bị áp trần lãi suất huy động.

NHNN sửa gì trong Thông tư 22?

Để giải quyết thanh khoản và hỗ trợ hạ nhiệt lãi suất một cách thực chất, NHNN đang dự thảo thông tư thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN. Một điểm đáng chú ý là NHNN đã cho phép tính một phần tiền gửi KBNN vào nguồn vốn huy động, thay vì loại bỏ hoàn toàn như quy định hiện hành.

VDSC đánh giá, việc loại bỏ cấu phần KBNN theo lộ trình khấu trừ tăng dần đến 100% vào năm 2026 có thể làm thanh khoản thêm căng. Vì vậy, việc đưa nguồn vốn này trở lại là cần thiết để tiền có thể quay vòng nhanh hơn trong hệ thống.

LDR: điểm nghẽn lớn với nhóm Big4

Một trong hai nút thắt lớn nhất của Thông tư 22 hiện nay là tỷ lệ LDR, đặc biệt tạo áp lực lên nhóm ngân hàng quốc doanh (Big4).

Theo công thức hiện hành, LDR được tính bằng tỷ lệ giữa cho vay thị trường 1 chia cho tổng nguồn huy động từ dân cư, tổ chức, thị trường 2 và phát hành giấy tờ có giá. Vấn đề là tiền gửi KBNN không được tính là “tiền gửi huy động” để cho vay thị trường 1, khiến các ngân hàng quốc doanh dù có nguồn tiền dồi dào vẫn khó xử lý tỷ lệ an toàn.

NHNN đã đề xuất tính cấu phần tiền gửi KBNN vào LDR để nguồn này đối ứng trực tiếp với cho vay vốn lưu động kỳ hạn còn lại dưới 3 tháng, đồng thời loại bỏ phần tiền gửi liên ngân hàng ra khỏi công thức.

Theo KBSV, nếu quy định nới lỏng tỷ lệ khấu trừ tiền gửi KBNN được thông qua, áp lực tăng lãi suất ở thị trường 1 có thể giảm. KBSV xem đây như một “mỏ neo” giúp mặt bằng lãi suất ổn định hơn.

Nhóm hưởng lợi nhiều nhất từ thay đổi này được nhắc đến là các ngân hàng quốc doanh, khi LDR hiện đã bám khá sát mức trần 85%. Nếu quy định mới được áp dụng, dư địa tăng trưởng tín dụng của nhóm này có thể được cải thiện.

SFL: tháo gỡ bài toán vốn dài hạn cho bất động sản, hạ tầng

Nút thắt thứ 2 là tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn (SFL), hiện đang ở mức 30%.

Theo công thức tính SFL, phần chênh lệch giữa cho vay dài hạn và nguồn vốn dài hạn sẽ được chia cho nguồn vốn ngắn hạn. Điều này khiến cả ngân hàng cổ phần lẫn Big4 phải liên tục phát hành giấy tờ có giá để duy trì nguồn tín dụng dài hạn.

Trong bối cảnh nhu cầu tín dụng dài hạn vẫn cao, đặc biệt với các dự án hạ tầng và nhà ở, VDSC cho rằng việc nới SFL là cần thiết để “nuôi” các dự án lớn. Nếu không nới, lãi suất huy động ở thị trường 1 có thể chỉ giảm ở bề mặt, còn lãi suất phát hành nguồn M3 vẫn neo cao, tiếp tục gây áp lực lên chi phí vốn.

VDSC cũng lưu ý, nhu cầu tín dụng không hề suy giảm và giá cả bất động sản cũng không có dấu hiệu giảm trong quá trình quay vòng.

Có phương án nào thay thế?

Một số đề xuất được nhắc tới gồm: nới SFL lên mức cao hơn 30% hoặc thay bằng tỷ lệ NFSR theo chuẩn Basel III. Với NFSR, các ngân hàng sẽ linh hoạt hơn trong tính toán hành vi tiền gửi và có thể sử dụng nguồn vốn ngắn hạn với mức khấu trừ không đáng kể để cho vay.

Nếu thay đổi này được thực thi, các ngân hàng như TCB, VPB, MBB hoặc những nhà băng có tỷ trọng cho vay bất động sản cao và đang cần vốn dài hạn được cho là sẽ hưởng lợi trực tiếp.

Thêm tỷ lệ đòn bẩy LEV: lớp bảo vệ mới cho hệ thống

Dự thảo cũng bổ sung chỉ tiêu về tỷ lệ đòn bẩy (LEV). Theo NHNN, đây là công cụ không dựa trên rủi ro, được áp dụng song song với khuôn khổ an toàn vốn theo Basel III nhằm hạn chế vay nợ quá mức trong hệ thống ngân hàng.

LEV được xem là lớp bảo vệ thứ 2 nếu các yêu cầu vốn dựa trên rủi ro bị sai lệch hoặc chưa đủ. Hiện đã có nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới áp dụng chỉ tiêu này như ECB, Malaysia, Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc), Đài Loan (Trung Quốc), Mỹ.

Bạn nghĩ sao về việc sửa Thông tư 22 lần này? Comment bên dưới nhé!