Dự thảo Thông tư 22: Ngân hàng lo ngại áp lực thanh khoản

Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 22 đang khiến thị trường ngân hàng chú ý vì có thể tạo áp lực thanh khoản và ảnh hưởng đến khả năng cấp tín dụng trong giai đoạn chuyển tiếp.

Dự thảo mới thay đổi gì?

Theo SHS Research, dự thảo chuyển trọng tâm quản lý thanh khoản từ các chỉ tiêu đơn thuần trên bảng cân đối sang đánh giá nhạy cảm hơn với rủi ro, tập trung vào chất lượng nguồn vốn, tính thanh khoản của tài sản và khả năng ổn định hệ thống.

Các tỷ lệ đảm bảo an toàn sẽ được áp dụng theo từng bước từ năm 2028, tức hệ thống ngân hàng còn 2 năm để chuẩn bị đáp ứng.

Vì sao lo ngại áp lực thanh khoản?

Điểm được nhắc tới nhiều là tỷ lệ CDR trong thời gian chuyển tiếp. Hiện nguồn vốn liên ngân hàng chiếm trên 18% tổng nợ phải trả toàn hệ thống, với quy mô khoảng 3,5 triệu tỷ đồng tại thời điểm cuối quý I/2026.

Khi tính theo số liệu báo cáo tài chính quý I/2026, tất cả các ngân hàng đều có tỷ lệ CDR tăng so với LDR, và khá nhiều ngân hàng chưa đáp ứng ngưỡng 85%. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng mở rộng tín dụng nếu CDR được áp dụng.

SHS Research cho rằng việc loại trừ nguồn vốn liên ngân hàng khỏi cơ sở tính toán CDR có thể khiến các ngân hàng phải dồn lực huy động trên thị trường 1, từ đó thu hẹp vai trò phân bổ vốn của thị trường 2. Khi đó, kênh truyền dẫn lãi suất từ NHNN qua thị trường mở đến liên ngân hàng và lãi suất huy động trên thị trường 1 có thể suy yếu.

LCR và NSFR tác động thế nào?

Việc áp dụng LCR và NSFR theo chuẩn Basel III được đánh giá là tích cực trong trung và dài hạn, giúp nâng cao thanh khoản và quản trị rủi ro cho hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Tuy nhiên, đây cũng là thách thức vì tiền gửi ngắn hạn, tiền gửi liên ngân hàng và tiền gửi Kho bạc được xem là nguồn tiền gửi kém ổn định, phải áp dụng hệ số rút tiền cao khi tính LCR và hệ số ổn định thấp khi tính NSFR.

SHS Research cho rằng quy định này có thể buộc ngân hàng cơ cấu lại bảng cân đối, kiểm soát cho vay dựa trên huy động, giảm cho vay dài hạn, tăng cho vay ngắn hạn và tăng đầu tư vào tài sản thanh khoản cao như TPCP.

Ngân hàng nào đã chuẩn bị?

Hiện nhiều ngân hàng như ACB, VIB, MB, VPBank, Techcombank... đã tuyên bố triển khai Basel III và áp dụng LCR, NSFR trong giám sát rủi ro định kỳ.

Dù vậy, quá trình này đi kèm chi phí tuân thủ tăng lên vì ngân hàng phải nắm giữ nhiều tài sản thanh khoản hơn thay vì ưu tiên tài sản sinh lời. Bên cạnh đó là áp lực huy động vốn dài hạn trong bối cảnh thị trường trái phiếu chưa phát triển đầy đủ.

Nhóm ngân hàng nào chịu ảnh hưởng?

Giới phân tích cho rằng dự thảo sẽ tạo ra sự phân hóa rõ giữa các nhóm ngân hàng.

Nhóm hưởng lợi gồm các ngân hàng thương mại quốc doanh nhờ nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước, các ngân hàng có tỷ lệ CASA cao và các ngân hàng bán lẻ có nền tảng huy động tốt từ khách hàng cá nhân.

Nhóm chịu áp lực là các ngân hàng có CASA thấp, phụ thuộc lớn vào vốn liên ngân hàng và đang duy trì tỷ lệ cho vay trên huy động cao.

Theo ông Lê Hoài Ân, có hai tiêu chí để đánh giá tác động là trạng thái ròng (cho vay ròng) và tỷ trọng vốn liên ngân hàng trên tổng nguồn vốn.

Nhóm ít bị ảnh hưởng gồm Vietcombank, VietinBank, BIDV nhờ nền tảng tiền gửi lớn và lợi thế từ tiền gửi Kho bạc được tính vào mẫu số.

Ngược lại, nhóm chịu áp lực quy mô gồm VPBank, MB, VIB, MSB, Techcombank. Tính đến cuối năm 2025, VPBank vay ròng gần 109 nghìn tỷ đồng, MB khoảng 65 nghìn tỷ đồng, VIB khoảng 53 nghìn tỷ đồng, MSB khoảng 35 nghìn tỷ đồng và Techcombank khoảng 30 nghìn tỷ đồng.

Nhóm rủi ro cơ cấu gồm VIB, MSB, SeABank, PGBank, ABBank, Nam A Bank do tỷ trọng vốn liên ngân hàng trên tổng nguồn vốn cao. Riêng VIB và MSB có thể đối mặt với rủi ro kép khi vừa vay ròng lớn, vừa có tỷ trọng vốn liên ngân hàng cao.

Nhìn chung, nâng chuẩn thanh khoản là xu hướng tất yếu, nhưng SHS Research nhấn mạnh cần có lộ trình phù hợp với thị trường vốn và năng lực tổ chức tín dụng để tránh tạo áp lực thanh khoản đột ngột hoặc làm thu hẹp tín dụng cho nền kinh tế trong giai đoạn chuyển tiếp.

Bạn nghĩ sao về tác động của dự thảo này tới thị trường ngân hàng? Comment bên dưới nhé!