TQM – Đòn bẩy chiến lược nâng cao năng suất và thực tiễn từ doanh nghiệp

Trong hành trình nâng cao năng suất, nhiều doanh nghiệp từng tập trung vào mở rộng quy mô, đầu tư thêm máy móc hoặc gia tăng lao động. Tuy nhiên, khi nguồn lực hữu hạn và chi phí đầu vào ngày càng tăng, cách tiếp cận này dần bộc lộ giới hạn. Năng suất bền vững không đến từ “làm nhiều hơn”, mà đến từ “làm tốt hơn”. Đây chính là triết lý cốt lõi của TQM – Total Quality Management, tức Quản lý chất lượng toàn diện.

TQM hướng đến kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vào

TQM là hệ thống quản trị đặt chất lượng làm trung tâm và yêu cầu sự tham gia của toàn bộ tổ chức, từ lãnh đạo đến người lao động trực tiếp. Không dừng ở kiểm tra sản phẩm cuối cùng, TQM hướng đến kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vào, chuẩn hóa quy trình, phòng ngừa sai lỗi và cải tiến liên tục. Khi chất lượng được đảm bảo ngay từ gốc, lãng phí giảm xuống, sai sót được hạn chế, chi phí làm lại được cắt giảm, năng suất tự nhiên được nâng lên.

Trong ngành công nghiệp than, nơi yêu cầu nghiêm ngặt về tiêu chuẩn kỹ thuật, độ ổn định sản phẩm và an toàn vận hành, TQM càng thể hiện rõ vai trò chiến lược. Than thành phẩm nếu sai lệch về độ ẩm, kích cỡ hạt hay hàm lượng tạp chất đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất sử dụng của khách hàng. Vì vậy, quản trị chất lượng không chỉ là vấn đề nội bộ mà còn quyết định uy tín và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

Tại Công ty CP Vận tải và Chế biến than Đông Bắc, tư duy TQM được thể hiện trước hết ở việc chuẩn hóa toàn bộ quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu, chế biến đến vận chuyển và bàn giao sản phẩm. Than đầu vào được kiểm tra, phân loại theo tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng trước khi đưa vào dây chuyền sản xuất. Ở đầu ra, sản phẩm được kiểm soát định kỳ nhằm bảo đảm tính đồng đều và đáp ứng yêu cầu hợp đồng. Việc “làm đúng ngay từ đầu” giúp doanh nghiệp giảm tỷ lệ sản phẩm không đạt chuẩn, hạn chế chi phí tái xử lý và củng cố niềm tin với đối tác.

Doanh nghiệp chú trọng cải tiến quy trình vận hành

Không chỉ dừng ở kiểm soát chất lượng, doanh nghiệp còn chú trọng cải tiến quy trình vận hành nhằm giảm lãng phí. Trong hoạt động chế biến và vận tải, thời gian chờ đợi, dừng máy hay bố trí mặt bằng chưa hợp lý đều làm giảm hiệu quả chung. Thông qua rà soát hệ thống, tối ưu hóa luồng công việc và thực hiện bảo trì thiết bị theo kế hoạch, công ty đã nâng cao độ sẵn sàng của máy móc, hạn chế sự cố bất ngờ. Đây chính là tinh thần phòng ngừa của TQM: giải quyết nguyên nhân gốc rễ thay vì xử lý hậu quả.

Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp quản lý dựa trên dữ liệu. Các chỉ tiêu như sản lượng, tỷ lệ hao hụt, mức tiêu hao nhiên liệu, thời gian giao hàng… được lượng hóa và theo dõi thường xuyên. Việc đo lường liên tục giúp ban lãnh đạo có cơ sở ra quyết định chính xác, đồng thời tạo áp lực tích cực để các bộ phận nâng cao hiệu suất. Khi mọi hoạt động được “soi chiếu” bằng con số, năng suất không còn là khẩu hiệu mà trở thành kết quả cụ thể.

TQM cũng được thể hiện ở yếu tố con người. Công nhân trực tiếp sản xuất được đào tạo về tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình an toàn; cán bộ quản lý được nâng cao năng lực giám sát và phân tích dữ liệu. Quan trọng hơn, mỗi cá nhân hiểu rằng chất lượng không phải trách nhiệm riêng của bộ phận kiểm tra, mà là nghĩa vụ chung của toàn hệ thống. Chính sự đồng thuận này tạo nên văn hóa chất lượng – nền tảng bền vững nhất của tăng năng suất.

Hiệu quả đạt được không chỉ nằm ở con số sản lượng tăng lên, mà còn ở chi phí vận hành được kiểm soát tốt hơn, tỷ lệ hao hụt giảm, thời gian chu kỳ rút ngắn và chất lượng sản phẩm ổn định hơn. Sự chuyển biến mang tính hệ thống giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường biến động.

Từ thực tiễn trên có thể thấy, TQM không phải mô hình lý thuyết xa rời thực tế mà là chiến lược quản trị phù hợp với cả doanh nghiệp công nghiệp nặng. Khi được triển khai đồng bộ, TQM giúp doanh nghiệp chuyển từ quản lý phản ứng sang quản lý chủ động, từ xử lý sự cố sang phòng ngừa và cải tiến liên tục.

Trong hành trình nâng cao năng suất quốc gia và năng lực cạnh tranh doanh nghiệp, TQM chính là chìa khóa để tối ưu nội lực, gia tăng giá trị và phát triển bền vững. Câu chuyện của Công ty CP Vận tải và Chế biến than Đông Bắc là minh chứng rõ ràng rằng, chất lượng được đặt ở trung tâm thì năng suất sẽ tự nhiên tăng trưởng, và tăng trưởng ấy mang tính dài hạn, ổn định và thực chất.