Trái phiếu doanh nghiệp quý 1: 40,3 nghìn tỷ đồng phát hành, áp lực đáo hạn lớn

Quý 1, thị trường trái phiếu doanh nghiệp ghi nhận giá trị phát hành đạt 40,3 nghìn tỷ đồng, tăng 60,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy vậy, áp lực lãi suất cao và nghĩa vụ nợ đến hạn vẫn đang đè nặng lên thanh khoản của doanh nghiệp.

Thị trường đang tự điều chỉnh như thế nào?

Theo Báo cáo Tâm điểm Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp quý 1 của FiinRatings công bố ngày 8/5, thị trường đang có tín hiệu khởi sắc về quy mô phát hành, nhưng đồng thời phân hóa mạnh để thích nghi với môi trường mới.

Điểm đáng chú ý là tốc độ phát hành tuy tăng so với cùng kỳ, nhưng nếu so với các quý liền trước thì đã chậm lại đáng kể. Đây cũng là giai đoạn thấp điểm theo chu kỳ, trong khi tâm lý nhà phát hành vẫn khá thận trọng trước biến động lãi suất.

Lãi suất tăng tác động ra sao đến chi phí vốn?

Mặt bằng lãi suất tăng đã kéo lãi suất coupon bình quân đi lên. Nhóm tổ chức tín dụng tăng thêm 67,8 điểm cơ bản, còn nhóm bất động sản tăng 40 điểm cơ bản.

Diễn biến này cho thấy chi phí vốn đang cao hơn, đồng thời nhà đầu tư cũng yêu cầu mức bù rủi ro lớn hơn trong bối cảnh thanh khoản ngắn hạn còn nhiều áp lực.

Không chỉ ở thị trường sơ cấp, lợi suất đáo hạn bình quân (YTM) trên thị trường thứ cấp cũng tăng, phản ánh sự thận trọng của thị trường với khả năng thanh khoản.

Nhóm bất động sản vẫn dẫn dắt phát hành

Trong cơ cấu phát hành quý 1, nhóm doanh nghiệp phi ngân hàng chiếm tới 70,4% tổng giá trị.

Đáng chú ý là thương vụ của Công ty Đầu tư Marina Center với giá trị 10.196 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm và áp dụng cơ chế lãi suất bậc thang. Đây là một ví dụ cho thấy doanh nghiệp bất động sản vẫn đang tìm nguồn vốn dài hạn để triển khai dự án, trong bối cảnh tín dụng ngân hàng vào lĩnh vực này bị kiểm soát chặt chẽ.

Ngoài ra, sự xuất hiện của Transimex, Coteccons, BAF trên kênh phát hành đại chúng cũng cho thấy xu hướng đa dạng hóa nguồn vốn đang dần rõ hơn ở nhóm doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ.

Vì sao phát hành riêng lẻ vẫn chiếm ưu thế?

Dù phát hành ra công chúng có lợi thế về chi phí với nhóm phi tài chính, nhưng phát hành riêng lẻ vẫn chiếm hơn 90% tổng giá trị. Lý do nằm ở tốc độ và tính linh hoạt, trong khi phát hành đại chúng đòi hỏi quy trình phê duyệt chi tiết và kéo dài hơn.

FiinRatings cho biết xu hướng này có thể thay đổi khi cơ quan quản lý rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và thúc đẩy doanh nghiệp minh bạch hơn thông qua xếp hạng tín nhiệm.

Áp lực thanh khoản vẫn là bài toán lớn

Bên cạnh quy mô phát hành tăng, thị trường vẫn phải đối mặt với bài toán thanh toán khá nặng. Trong 3 tháng đầu năm, tổng giá trị trái phiếu có vấn đề đạt 12,8 nghìn tỷ đồng, tăng 6,3% so với cùng kỳ.

Nhóm bất động sản và năng lượng tiếp tục là tâm điểm, khi lần lượt chiếm 54,6% và 43,4% giá trị trái phiếu gặp khó khăn.

Áp lực lớn hơn sẽ dồn vào 2 quý tiếp theo, khi khối lượng trái phiếu đến hạn đạt 42,2 nghìn tỷ đồng trong quý 2 và 73,3 nghìn tỷ đồng trong quý 3. Trong đó, ngành bất động sản chiếm hơn 57% giá trị đáo hạn.

Doanh nghiệp cần làm gì trong bối cảnh này?

FiinRatings dự báo, khi lãi suất huy động khó giảm nhanh và lãi suất cho vay có độ trễ truyền dẫn, doanh nghiệp sẽ tiếp tục chịu áp lực kép về chi phí vốn.

Điều này đòi hỏi các chủ thể phát hành phải chủ động cân đối dòng tiền, hoặc sớm đàm phán với trái chủ để giãn, hoãn nợ, chuyển đổi nghĩa vụ nợ nhằm tránh rủi ro đổ vỡ thanh khoản.

Triển vọng quý 2, quý 3: còn nhiều thử thách

Lãi suất huy động tại một số ngân hàng đã có dấu hiệu hạ nhiệt nhẹ đầu quý 2 sau điều hành của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, dư địa giảm sâu vẫn bị hạn chế bởi các yếu tố ngoại biên, trong đó có những bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông.

Những yếu tố này tiếp tục gây áp lực lên lạm phát và tỷ giá, khiến cơ quan quản lý phải thận trọng hơn. Dự kiến, lãi suất cho vay chỉ có thể bắt đầu giảm thực chất từ cuối quý 2 hoặc đầu quý 3 khi các khoản vốn huy động lãi suất cao trước đó dần được hấp thụ hết.

Khung chính sách mới có thể tạo thay đổi gì?

Báo cáo cũng cho rằng các khung chính sách mới đang dần đi vào thực tế sẽ giúp phân định rõ hơn giữa kênh phát hành đại chúng và riêng lẻ.

Điều này có thể giúp bảo vệ nhà đầu tư cá nhân tốt hơn, đồng thời thúc đẩy thị trường vận hành chuyên nghiệp hơn. Nhà đầu tư cá nhân được khuyến khích tham gia kênh đại chúng, còn kênh riêng lẻ sẽ dần dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp theo nguyên tắc tự chịu trách nhiệm.

Nhìn chung, quý 1 cho thấy thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn có sức chống chịu nhất định trước biến động tài chính. Nhưng với áp lực đáo hạn và chi phí vốn còn lớn, bài toán thanh khoản vẫn là điểm cần theo dõi sát trong các quý tới.

Bạn đang theo dõi trái phiếu doanh nghiệp hay bất động sản phát hành trái phiếu? Comment bên dưới nhé!