Thủ tục đầu tư kéo dài, doanh nghiệp FDI chờ IRC tới gần 2 năm

Thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) đang là điểm nghẽn khiến nhiều dự án của doanh nghiệp bị kéo dài tiến độ, theo báo cáo mới nhất của Ban IV.

Doanh nghiệp FDI chờ thủ tục lâu hơn luật định

Theo Luật Đầu tư, IRC phải được cấp trong vòng 15 ngày với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương, hoặc tối đa 30 ngày nếu dự án phải thẩm định/phê duyệt chủ trương, kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Luật Doanh nghiệp cũng quy định ERC hoàn tất trong 3 ngày làm việc.

Trên giấy tờ, một nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp FDI mới đáng lẽ chỉ mất khoảng 2 – 4 tuần để hoàn tất các thủ tục cần thiết.

Nhưng thực tế lại khác

Báo cáo của Ban IV cho biết, một dự án tại miền Bắc mất hơn 2 tháng để được cấp IRC lần đầu, từ ngày nộp hồ sơ 12/5 đến 25/7 mới được cấp, tức gấp 4 lần thời gian luật định.

Một dự án mở rộng trong giai đoạn 2024 - 2025 phải chờ gần 7 tháng để được phê duyệt điều chỉnh IRC. Lý do chủ yếu là cơ quan cấp phép liên tục yêu cầu bổ sung hồ sơ nhưng không viện dẫn cơ sở pháp lý cụ thể, khiến kế hoạch kinh doanh bị treo.

Đáng chú ý, một dự án thay đổi nhà đầu tư trong giai đoạn 2020 - 2022 kéo dài tới gần 2 năm mới được điều chỉnh IRC, do tình trạng “đẩy qua – đẩy lại” giữa cơ quan Trung ương và địa phương.

Vì sao IRC đang bị chồng chéo?

Ban IV cho biết, phần lớn nội dung trong IRC trùng với giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC), từ thông tin nhà đầu tư, người đại diện theo pháp luật, vốn điều lệ đến ngành nghề kinh doanh.

Với dự án đã có chấp thuận chủ trương đầu tư, phần lớn nội dung IRC lại tiếp tục trùng với văn bản chấp thuận này. Điều đó khiến nhà đầu tư phải khai báo và nộp lặp lại cùng một bộ dữ liệu cho nhiều cơ quan quản lý.

Do sự chồng chéo giữa IRC và ERC, mọi thay đổi liên quan đến dự án đầu tư thường kéo theo hai thủ tục song hành là điều chỉnh IRC và điều chỉnh ERC.

Ban IV kiến nghị gì?

Trước thực tiễn này, Ban IV kiến nghị loại bỏ IRC hoặc hợp nhất hai loại giấy tờ. Đồng thời, cần có cơ chế “hậu kiểm” đối với việc tuân thủ khung thời gian và thực thi chính sách của các cơ quan bộ ngành, địa phương trong xử lý thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Ban IV cũng nhấn mạnh, nếu thực sự cần thêm thời gian để đánh giá, thẩm định thì nên điều chỉnh quy định theo thực tế, nhưng phải đánh giá kỹ trước khi công bố. Điều doanh nghiệp cần nhất là sự nhất quán giữa quy định và thực thi để chủ động hoạch định sản xuất, kinh doanh.

Nguy cơ 34 bộ quy trình khác nhau?

Báo cáo cũng đề cập việc cần phân định rõ phân cấp, phân quyền trong quy định và thực hiện thủ tục hành chính. Chỉ nên phân cấp cho địa phương khi cần thực hiện chính sách đặc thù, thay vì phân quyền cho các vấn đề chung toàn quốc.

Qua rà soát hệ thống văn bản ban hành sau ngày 1/7/2025, Ban IV và các hiệp hội nhận thấy có những nghị định chuyên ngành đang có xu hướng “phân rã” tính thống nhất của thủ tục hành chính.

Đơn cử, trong lĩnh vực đất đai, Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP trao thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh quy định chi tiết trình tự, thủ tục hành chính về đất đai. Hay trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính, Khoản 2 Điều 3 Nghị định 125/2025/NĐ-CP cho phép cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền ở cấp tỉnh/cấp xã chủ động ban hành văn bản theo thẩm quyền để giải quyết công việc được phân định tại nghị định này.

Theo Ban IV, các quy định này có thể dẫn đến nguy cơ hình thành 34 bộ quy trình tác nghiệp khác nhau ở 34 tỉnh/thành; cùng một người dân, doanh nghiệp nhưng mỗi nơi lại phải tuân thủ một bộ quy trình/yêu cầu khác nhau, làm ảnh hưởng đến cấu trúc cơ sở dữ liệu dùng chung quốc gia.

Chính phủ đã có động thái gì?

Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết ngày 29/4/2026 về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, cơ quan ngang bộ.

Theo đó, đã sửa đổi, bổ sung đồng bộ 163 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 2 nghị quyết của Chính phủ, 155 nghị định và 6 quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Với việc ban hành các văn bản này, 4 chỉ tiêu cốt lõi theo Kết luận số 18-KL/TW đã được hoàn thành. Về thủ tục hành chính, 184 thủ tục bị bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp giải quyết xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa, đưa quy mô thủ tục hành chính cấp Trung ương về mức 27%.

Về điều kiện kinh doanh, 890 điều kiện bị bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa. Quá trình thực thi dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, bạn thấy đâu là thủ tục đang “ngốn” thời gian nhất? Comment bên dưới nhé!