Sàn tín chỉ carbon bị siết chặt: Sở Giao dịch chính thức vào cuộc giám sát các dấu hiệu vi phạm

Sở giao dịch chứng khoán sẽ giám sát các giao dịch có dấu hiệu vi phạm trên sàn tín chỉ carbon, theo Thông tư 48 của Bộ Tài chính, có hiệu lực từ ngày 12/05/2026.

Thông tư 48 quy định gì?

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 48 hướng dẫn giám sát giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon trên sàn giao dịch carbon trong nước và chế độ báo cáo của Sở giao dịch chứng khoán, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN).

Đây được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình hình thành và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.

Vì sao cần khung giám sát này?

Theo bài viết, việc trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon sẽ thực hiện trên sàn giao dịch tín chỉ carbon trong nước thông qua hệ thống giao dịch carbon, có liên thông với hệ thống đăng ký quốc gia.

Điều này đòi hỏi một cơ chế giám sát đồng bộ, minh bạch và hiệu quả để thị trường vận hành an toàn, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.

VNX, HNX sẽ giám sát những gì?

Thông tư 48 quy định Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) thực hiện giám sát nhằm phát hiện các giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật trên sàn.

Cụ thể gồm:

- Hành vi cấu kết, lôi kéo người khác mua, bán hoặc sử dụng phương pháp giao dịch khác;
- Tung tin đồn sai sự thật, cung cấp thông tin sai lệch để thao túng giá hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon trên sàn giao dịch carbon trong nước;
- Các hành vi vi phạm khác về giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon theo quy định pháp luật.

Chế độ báo cáo ra sao?

Thông tư cũng quy định trách nhiệm của đối tượng giám sát giao dịch, chủ thể giám sát giao dịch, UBCKNN, VSDC, thành viên lưu ký và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

VNX, HNX, VSDC phải thực hiện báo cáo định kỳ theo quý và năm về tình hình giao dịch, hoạt động lưu ký, thanh toán giao dịch, kết quả giám sát giao dịch và giám sát thành viên giao dịch trên sàn.

Bên cạnh đó, Thông tư có thêm chế độ báo cáo đột xuất và theo yêu cầu để phục vụ quản lý Nhà nước.

Điểm đáng chú ý là gì?

VNX phải gửi UBCKNN báo cáo giám sát giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện.

VSDC cũng phải gửi UBCKNN báo cáo giám sát thành viên lưu ký có dấu hiệu vi phạm pháp luật liên quan đến tình hình lưu ký, thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon trên sàn carbon trong nước trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện.

Ý nghĩa với thị trường carbon Việt Nam

Việc ban hành khung hướng dẫn giám sát giao dịch được đánh giá là bước đi quan trọng trong lộ trình hình thành và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.

Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính, mà còn mở ra một cấu phần thị trường tài chính mới, góp phần thúc đẩy dòng vốn xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi xanh.

Bạn nghĩ gì về bước đi này của thị trường carbon Việt Nam? Comment bên dưới nhé!