Nóng: Đại biểu Quốc hội đề xuất thu phí căn nhà thứ 2 để ngăn đầu cơ

Thu phí lũy tiến với căn nhà thứ hai không sử dụng hoặc cho thuê đang là đề xuất được đại biểu Lê Hoàng Anh nêu tại phiên thảo luận hội trường ngày 21/4. Động thái này được nhìn nhận như một cách để hạn chế đầu cơ bất động sản, trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh và dòng vốn vẫn đang chảy mạnh vào địa ốc.

Tại phiên thảo luận, ông Lê Hoàng Anh, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, dẫn số liệu cho thấy tín dụng vào bất động sản đã tăng 132% trong giai đoạn 2021-2025, lên hơn 4,5 triệu tỷ đồng. Theo ông, khi tín dụng chảy quá mạnh vào một lĩnh vực, thị trường dễ bị lệch sang đầu cơ thay vì tạo ra giá trị sử dụng thật.

Một điểm được đại biểu nhấn mạnh là chênh lệch giá nhà so với thu nhập. Ông cho biết giá nhà ở Hà Nội, TP HCM hiện gấp 25-30 lần thu nhập bình quân đầu người, trong khi thông lệ quốc tế chỉ 4-6 lần. Từ đó, ông cho rằng người trẻ có thể phải “30 năm lao động cật lực” vẫn chưa mua nổi nhà.

Không chỉ dừng ở câu chuyện giá nhà, ông Hoàng Anh còn lưu ý cơ cấu dòng vốn đang mất cân đối. Ông cho rằng vốn ngân hàng vào bất động sản cao hơn 1,8 lần so với công nghiệp và 5,3 lần so với sản xuất nông, lâm, thủy sản. Theo cách ví von của ông, “Việt Nam đang chạy marathon với đôi chân vốn bị trói trong tài sản đầu cơ”, thay vì chảy vào các lĩnh vực tạo ra giá trị thật.

Về giải pháp, đại biểu đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản bằng công cụ thị trường, tránh dùng mệnh lệnh hành chính. Ông cho rằng cần thực hiện ngay việc thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng. Cơ chế này có thể được thí điểm tại Luật Thủ đô (sửa đổi), sau đó mở rộng sang Luật Đô thị đặc biệt đang được TP HCM xây dựng.

Đáng chú ý, theo đề xuất của ông Hoàng Anh, nhà đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê cần bị áp phí lũy tiến phù hợp. Đối với đất tại các dự án chậm triển khai quá 24 tháng, mức phí cũng cần tăng dần theo thời gian. Nguồn thu từ cơ chế này có thể được dùng cho quỹ nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và hạ tầng đô thị thiết yếu.

Đây không phải lần đầu các biện pháp đánh vào tài sản bất động sản bị bỏ trống hoặc đầu cơ được đề cập. Trước đó, giới chuyên gia và đại biểu Quốc hội cũng từng kiến nghị đánh thuế trên lãi chuyển nhượng bất động sản hoặc đánh thuế với nhà thứ hai trở lên để hạ nhiệt thị trường. Tuy nhiên, tại kỳ họp Quốc hội cuối năm ngoái khi sửa Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ trưởng Tài chính cho biết chưa đủ cơ sở để thu thuế trên lãi mua bán nhà đất cho tới khi có sàn giao dịch bất động sản online, cũng như đủ dữ liệu số hóa đất đai gắn với dữ liệu trên VNeID. Vì vậy, thuế với chuyển nhượng nhà đất hiện vẫn duy trì 2% trên giá trị giao dịch.

Ở góc nhìn thị trường, nhiều đại biểu cũng đang quan tâm tới việc làm sao hạ nhiệt giá bất động sản để thị trường phát triển ổn định hơn. Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cho rằng những nút thắt lớn hiện nay nằm ở thể chế, quy hoạch, thủ tục đầu tư và xác định giá đất. Ông nhấn mạnh: “Nguồn cung hợp pháp vẫn tắc, còn đầu cơ, tin đồn quy hoạch và đấu giá đất tiếp tục tạo hiệu ứng giá ảo”.

Ông Sơn đề nghị Chính phủ làm rõ giải pháp hạ nhiệt mặt bằng giá bất động sản đang leo thang bất hợp lý, đồng thời xử lý hài hòa mục tiêu ổn định thị trường trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn có xu hướng trông chờ vào nguồn thu từ đất. Bên cạnh đó, cần có giải pháp cụ thể hơn với các dự án vướng mắc trong vụ án hoặc dự án chậm triển khai, để tránh tình trạng hoang hóa, lãng phí nhiều năm.

Theo quan điểm được nêu tại phiên thảo luận, dự án đủ điều kiện thì tiếp tục triển khai với thời hạn rõ ràng. Dự án không còn năng lực hoặc cố tình chây ì thì cần thu hồi, đấu giá, đấu thầu lại hoặc chuyển mục đích sử dụng phù hợp. Đây là điểm đáng chú ý với nhà đầu tư đang theo dõi các khu đất, dự án treo hoặc quỹ đất chậm ra hàng.

Trong khi đó, bức tranh nguồn cung nhà ở vài năm gần đây vẫn nghiêng mạnh về phân khúc cao cấp. Năm ngoái, làn sóng xây nhà cao cấp lan rộng tại các đô thị lớn, nhất là Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng, kéo mặt bằng giá chung cư mới tăng 20-40% trong khi phân khúc bình dân ngày càng thu hẹp.

Sang 2025, nguồn cung dồi dào nhưng thị trường lại ghi nhận lượng mở bán kỷ lục của phân khúc giá trên 120 triệu đồng mỗi m2. Riêng tại Hà Nội, phân khúc này có gần 4.000 căn, chiếm 11% số căn mở bán trong năm. Các dự án mới tại khu vực nội thành tiếp tục duy trì quanh 90-110 triệu một m2. Thậm chí một số dự án dù nằm ở ngoại ô vẫn mở bán ở ngưỡng cao, lên đến 5-6 tỷ đồng một căn hộ hai phòng ngủ.

Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, thị trường có dấu hiệu chững lại khi thanh khoản giảm trong bối cảnh lãi suất tăng. Dữ liệu của kênh Batdongsan hồi tháng 3 cho thấy thị trường chung cư Hà Nội bắt đầu chững giá từ cuối 2025. Mức giảm 1-4% giá chuyển nhượng so với cuối năm ngoái đã xuất hiện ở một số dự án như The Senique, Masteri Waterfront, The Sapphire - Vinhomes Ocean Park 1, Imperia Signature Cổ Loa...

Có thể thấy, đề xuất thu phí nhà thứ hai bỏ hoang hoặc cho thuê đang chạm đúng một vấn đề lớn của thị trường: tài sản bị giữ lại thay vì khai thác hiệu quả. Nếu cơ chế này được nghiên cứu kỹ và triển khai phù hợp, nó có thể tạo thêm áp lực lên hành vi đầu cơ, đồng thời hỗ trợ nguồn lực cho nhà ở xã hội và hạ tầng đô thị.

Bạn nghĩ sao về đề xuất này? Comment bên dưới nhé!