Nhà ở xã hội cho thuê: Hướng tới mọi người dân đều có chỗ ở

Nhà ở xã hội cho thuê đang được đặt vào trọng tâm chính sách mới, với mục tiêu hướng tới để mọi người dân đều có chỗ ở, phù hợp khả năng chi trả.

Định hướng mới về nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê

Văn phòng Trung ương Đảng vừa ban hành thông báo kết luận buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Đảng ủy Chính phủ và một số cơ quan về tình hình triển khai Chỉ thị số 34-CT/TW, cùng định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới.

Tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu quán triệt quan điểm: quyền có nơi ở hợp pháp là quyền cơ bản của công dân, còn việc tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp khả năng chi trả là thước đo của tiến bộ xã hội.

Quan điểm được nêu rõ: Nhà nước có chính sách phát triển nhà ở để hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở.

Nhà nước không bao cấp, nhưng cũng không buông thị trường

Theo chỉ đạo, phát triển nhà ở giai đoạn tới sẽ theo cơ chế thị trường có sự định hướng, quản lý hiệu quả của Nhà nước. Nhà nước không bao cấp về nhà ở, nhưng cũng không hoàn toàn để thị trường tự điều tiết.

Vai trò của Nhà nước là kiến tạo thông qua thể chế, chính sách, quy hoạch để thị trường phát triển lành mạnh, minh bạch. Doanh nghiệp tham gia xây dựng, vận hành với lợi nhuận hợp lý, còn người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp khả năng chi trả.

Bên cạnh nhà ở để bán, cần ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhất là mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn và khu công nghiệp.

Vì sao nhà ở cho thuê được nhấn mạnh?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Đảng ủy Chính phủ nghiên cứu chính sách đất đai, tín dụng phù hợp để phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê với giá hợp lý, đồng thời khuyến khích khu vực tư nhân tham gia.

Giới chuyên gia cho rằng định hướng này rất phù hợp với thực tế, nhất là mục tiêu “mọi người đều có chỗ ở” và ưu tiên nhà ở cho thuê tại các đô thị lớn.

Số liệu hiện nay ra sao?

Theo Bộ Xây dựng, cả nước đang có 781 dự án NƠXH triển khai với quy mô 720.055 căn. Tuy nhiên, hiện mới chỉ có khoảng 42.275 căn NƠXH đang cho thuê.

Các địa phương có số căn cho thuê đáng chú ý gồm: TP HCM (5.716 căn), Hà Nội (3.562), Đà Nẵng (12.448), Bắc Ninh (9.847), Ninh Bình (2.986), Quảng Ngãi (1.390), Vĩnh Long (1.024), Đồng Tháp (755)…

Vì sao doanh nghiệp chưa mặn mà?

Một nguyên nhân lớn là nhiều doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư do vướng mắc chính sách, lợi nhuận không như kỳ vọng và thời gian thu hồi vốn rất chậm.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho rằng các chỉ đạo mới là định hướng khiến thị trường bất động sản và người dân đều rất vui mừng, vì mở thêm hướng phát triển NƠXH cho thuê và nhà ở giá hợp lý phù hợp thu nhập của đa số người dân.

Góc nhìn từ chuyên gia và thực tế triển khai

Theo ông Châu, quy định hiện hành khiến căn hộ cho thuê chiếm 20% trong các dự án NƠXH trở thành gánh nặng cho chủ đầu tư vì đọng vốn.

Ông cũng cho biết tiêu chuẩn hiện nay quá khắt khe khi căn hộ NƠXH cho thuê tối thiểu phải 25 m2, trong khi công nhân thường chỉ cần thuê phòng trọ 15 - 20 m2 để giảm chi phí.

Về nguyên lý quốc tế, tiền thuê nhà không nên vượt quá 20% thu nhập hằng tháng của người lao động; nếu vượt 25% thì đã quá đắt đỏ. Ông Châu nêu thực tế tại Việt Nam, chi phí thuê nhà đang xấp xỉ 25% thu nhập, nên rất khó để công nhân, lao động tiếp cận.

Mô hình nào đang hoạt động hiệu quả?

Ông Châu dẫn nhiều mô hình phòng trọ dưới 20 m2 cho thuê hiệu quả tại TP HCM, như khu nhà trọ của ông Lê Hữu Nghĩa (chủ Công ty Lê Thành) với hai dãy nhà 5 tầng gồm 325 phòng trọ, có thang máy, diện tích mỗi phòng 19 m2 cho 2 người ở.

Hay Công ty Thiên Phát xây khu nhà 10 tầng với 2.500 căn hộ ở Khu Chế xuất Linh Trung II cho công nhân thuê.

Từ thực tế đó, ông kiến nghị cần coi việc cá nhân xây nhà trọ để cho thuê là một loại NƠXH do cá nhân đầu tư, và họ cũng cần được tiếp cận các chính sách ưu đãi.

NƠXH cho thuê nên được xem như hạ tầng an sinh

TS Bùi Đức Hưng, nguyên Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng), cho rằng nếu nhìn nhà ở là điều kiện sống cơ bản của người dân thì chính sách phải thay đổi theo hướng bảo đảm mọi người đều có chỗ ở phù hợp.

Ông nhấn mạnh, NƠXH cho thuê cần được xem là một bộ phận của hạ tầng an sinh xã hội chủ yếu, tương tự giáo dục, y tế hay giao thông công cộng.

Ông cũng cho rằng những định hướng, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cần được xem là khâu đột phá trong chính sách nhà ở giai đoạn mới.

Để phát triển nhà ở cho thuê, Nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo, không chỉ ở việc xây dựng luật pháp hay ban hành ưu đãi mà còn cần trực tiếp tham gia tạo nguồn cung NƠXH.

Cần hệ thống chính sách đồng bộ

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng muốn chặn tình trạng mua bán, đầu cơ và trục lợi NƠXH, cần thay đổi mạnh mô hình phát triển theo hướng tăng tỉ trọng nhà cho thuê thay vì chỉ tập trung làm NƠXH bán như hiện nay.

Muốn chuyển mạnh sang mô hình nhà ở cho thuê thì phải có hệ thống chính sách đồng bộ, từ cơ chế vốn, ưu đãi đầu tư đến quy định quản lý vận hành và xác định đúng nhóm đối tượng được thụ hưởng.

Bạn nghĩ sao về hướng ưu tiên phát triển nhà ở xã hội cho thuê này? Comment bên dưới nhé!