Ngưỡng chịu thuế lên 1 tỷ đồng: Cảnh báo tách hộ, chia nhỏ doanh thu

Ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng đang được các chuyên gia và đại biểu Quốc hội cảnh báo có thể tạo ra tình trạng tách hộ, chia nhỏ doanh thu để né nghĩa vụ thuế VAT và TNCN.

Vấn đề này được nêu ra trong bối cảnh nhiều ý kiến cho rằng chính sách thuế cần được thiết kế sao cho người dân tự nguyện, trung thực tuân thủ, thay vì vô tình tạo kẽ hở để “lách”.

Nguy cơ từ việc chia nhỏ hộ kinh doanh

Mới đây, UBND tỉnh Nghệ An trong bản tổng hợp, giải trình về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 68/2026 đã nêu ý kiến về ngưỡng doanh thu chịu thuế 1 tỷ đồng và nguy cơ “trục lợi” chính sách thuế.

Theo đó, tỉnh này đề nghị Bộ Tài chính bổ sung quy định xác định doanh thu của hộ kinh doanh có hành vi chia tách thành nhiều hộ, dựa trên các yếu tố như địa điểm kinh doanh, ngành nghề, mối quan hệ giữa các chủ thể kinh doanh, dòng tiền và các dấu hiệu liên kết khác.

Mục tiêu là hạn chế việc lợi dụng kẽ hở chính sách để tránh thuế.

Đại biểu Quốc hội nói gì?

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cũng lo ngại nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ để không phải nộp thuế TNCN hoặc không chịu thuế VAT, rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hoặc đứng tên nhiều người để nằm dưới ngưỡng.

Vì vậy, bà kiến nghị trong văn bản quy định chi tiết chính sách thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh, Chính phủ cần thiết kế nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu, đồng thời có cơ chế báo cáo định kỳ để bảo đảm việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu đúng mục tiêu hỗ trợ.

Vì sao vượt 1 tỷ đồng lại dễ “xót ruột”?

Dưới góc độ nghề nghiệp, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam, cho rằng hiện có sự chênh lệch không nhỏ giữa nhóm hộ vượt ngưỡng 1 tỷ và nhóm hộ dưới ngưỡng khi Nghị định 141/2026 chính thức được ban hành và có hiệu lực.

Bà Hải nêu ví dụ: một hộ kinh doanh có doanh thu 1 tỷ 50 triệu đồng/năm sẽ phải nộp thêm thuế VAT từ 10 triệu đến 50 triệu tùy từng ngành nghề, tỷ lệ thuế với từng nhóm ngành đó.

Theo bà, đây là phần chi phí mà hộ kinh doanh nhìn thấy ngay trước mắt. Chỉ vượt mức một chút thôi nhưng phải nộp thêm hàng chục triệu đồng, nên về mặt tâm lý sẽ khá “xót ruột”.

“Nguy cơ có thể tạo ra các hành vi hộ kinh doanh tách nhỏ doanh thu để không vượt qua ngưỡng 1 tỷ đồng/năm, nhằm có lợi hơn đối với nghĩa vụ thuế VAT”, bà nói.

Đề xuất thu thuế trên phần vượt của cả 2 sắc thuế

Phân tích về bản chất và nguyên tắc tính thuế, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, cho biết VAT là thuế gián thu, là thuế của người tiêu dùng phải trả và hộ kinh doanh, doanh nghiệp cần đóng bất kể doanh thu bao nhiêu. Còn TNCN là thuế của hộ kinh doanh và chỉ đóng khi có lợi nhuận.

Ông Tuấn cho rằng với doanh thu dưới 1 tỷ đồng, nhóm hộ và cá nhân kinh doanh sẽ được miễn cả hai loại thuế. Đây là sự hỗ trợ rõ ràng, giúp họ giữ lại lợi nhuận cho nhu cầu tối thiểu của cuộc sống, đồng thời tạo khoảng thời gian thích nghi cho người mới kinh doanh.

Ngược lại, nếu chỉ vượt ngưỡng 1 tỷ và áp dụng tính phần vượt cho thuế TNCN mà không áp dụng cho thuế VAT, nhóm này sẽ không được hỗ trợ đầy đủ, trong khi lợi nhuận tạo ra chưa thực sự lớn. Từ đó, rất dễ phát sinh các bất cập như chia tách hộ, né thuế hoặc dừng lại ở ngưỡng dưới 1 tỷ, làm giảm động lực mở rộng kinh doanh.

Theo ông, lo ngại hộ kinh doanh tách hộ, chia nhỏ doanh thu và sổ sách kế toán để tận dụng ngưỡng dưới 1 tỷ sẽ còn kéo dài vì cứ vượt mức này là chủ hộ phải chuẩn bị tiền đóng thuế bổ sung.

Vì vậy, ông cho rằng ngưỡng doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh nên là 1 tỷ đồng và chỉ tính thuế phần vượt, áp dụng đồng thời cho cả hai loại thuế. Cách này sẽ tạo công bằng hơn giữa nhóm dưới ngưỡng và trên ngưỡng, đồng thời hạn chế hệ lụy xã hội. Khi đó, ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng cũng sẽ đồng nhất với ngưỡng bắt buộc áp dụng hóa đơn 1 tỷ đồng.

“Tựu trung, giải pháp lâu dài vẫn là sự công bằng trong cách thức thực hiện chính sách thuế, tạo điều kiện và khuyến khích cho người dân tự nguyện và trung thực tuân thủ. Khi đó, chi phí giám sát thực hiện nghĩa vụ thuế sẽ thấp và đạt được hiệu quả thu thuế”, ông Tuấn nêu quan điểm.

Cơ quan thuế nói gì về chuyện tách hộ?

Thuế cơ sở 4 tỉnh Gia Lai mới đây cũng thông tin đến người nộp thuế rằng ngưỡng chịu thuế 1 tỷ đồng là để hỗ trợ đúng người, không phải để tạo kẽ hở cho việc “tách hộ”, “chia doanh thu”, “đứng tên giùm” nhằm né nghĩa vụ thuế.

Cơ quan thuế lưu ý, nếu việc tách hộ là độc lập thật sự về địa điểm, vốn, tài sản, hoạt động kinh doanh, doanh thu, chi phí và trách nhiệm pháp lý thì pháp luật vẫn ghi nhận. Nhưng nếu chỉ tách trên giấy, còn thực tế vẫn là một hoạt động kinh doanh chung, đó là dấu hiệu rủi ro.

Hiện cơ quan thuế có đủ dữ liệu để quản lý và đối chiếu, gồm dữ liệu đăng ký kinh doanh, mã số thuế, địa điểm kinh doanh, hóa đơn điện tử, doanh thu, tài khoản ngân hàng đã thông báo, thông tin dân cư và các nguồn dữ liệu liên quan.

Nói cách khác, không phải cứ chia nhỏ tên hộ là dữ liệu cũng “chia nhỏ” theo. Nếu cùng hoạt động kinh doanh, cùng dòng tiền, cùng địa điểm, cùng người điều hành hoặc có dấu hiệu liên quan bất thường, cơ quan thuế có cơ sở để rà soát, kiểm tra và xử lý theo quy định.

“Bà con kinh doanh thật - khai thật - yên tâm thật, làm đúng thì không có gì phải lo. Chính sách mới là để bà con nhẹ gánh, buôn bán thuận lợi hơn, chứ không phải để sau này lo truy thu, giải trình hoặc bị xử phạt”, cơ quan thuế nêu thông điệp.

Nếu có vướng mắc về chính sách thuế, doanh thu, hóa đơn điện tử, kê khai hoặc việc xác định hộ kinh doanh độc lập, người nộp thuế có thể liên hệ cơ quan Thuế để được hướng dẫn.

Bạn nghĩ sao về ngưỡng 1 tỷ đồng này? Comment bên dưới nhé!