Evergrande sụp đổ: 1.300 dự án dang dở và cái kết của tỷ phú Hứa Gia Ấn

China Evergrande Group từng là biểu tượng của cơn sốt bất động sản Trung Quốc, với hơn 1.300 dự án tại 280 thành phố. Nhưng đến nay, cái tên này gắn nhiều hơn với công trình dang dở, vỡ nợ và vụ án pháp lý xoay quanh nhà sáng lập Hui Ka Yan (Hứa Gia Ấn).

Tại tòa án ở Thâm Quyến, miền nam Trung Quốc, ông Hứa đã “nhận tội và bày tỏ sự hối hận” trong các phiên xét xử diễn ra trong 2 ngày 13 và 14/4. Ông bị cáo buộc nhận hối lộ, tham ô, cho vay trái phép, phát hành chứng khoán gian lận và tiết lộ thông tin quan trọng bất hợp pháp. Trong khi đó, Evergrande bị buộc tội phát hành chứng khoán gian lận.

Tòa án chưa ấn định ngày cụ thể nhưng dự kiến sẽ đưa ra phán quyết sau. Dù vậy, việc nhận tội của ông Hứa được xem là một bước ngoặt lớn trong chuỗi hệ lụy từ cú sụp đổ của Evergrande – biến cố đã làm rung chuyển thị trường bất động sản Trung Quốc và kéo theo áp lực lên cả nhà đầu tư lẫn hệ thống ngân hàng.

Evergrande từng mang ý nghĩa “vĩnh cửu và vĩ đại” trong tiếng Trung. Đúng với kỳ vọng tăng trưởng thời điểm đó, tập đoàn này chọn chiến lược vay nợ quy mô lớn để mở rộng. Nhờ vậy, Evergrande trở thành doanh nghiệp phát hành nợ bằng USD lớn nhất trong số các đối thủ và từng là nhà phát triển bất động sản lớn nhất Trung Quốc theo doanh thu.

Ở giai đoạn đỉnh cao, đế chế này không chỉ làm nhà ở. Từ nguồn lợi nhuận lớn trong bất động sản, Evergrande mở rộng sang nhiều lĩnh vực như nước đóng chai, bóng đá chuyên nghiệp và xe điện, hình thành một hệ sinh thái đa ngành khá tham vọng.

Về vốn, công ty từng duy trì thanh khoản bằng cách huy động tiền từ các tỷ phú và nhà đầu tư lớn tại Trung Quốc, Hồng Kông thông qua mua cổ phiếu và trái phiếu. Ngoài ra, ông Hứa Gia Ấn cũng tìm đến cả nhà cung cấp lẫn nhà đầu tư cá nhân để bổ sung nguồn lực tài chính.

Tuy nhiên, từ năm 2020, khi Bắc Kinh siết chặt kiểm soát lĩnh vực bất động sản, khả năng tiếp cận vốn của Evergrande bị hạn chế mạnh. Tập đoàn dần bị cô lập khỏi thị trường tín dụng, trong khi áp lực nợ ngày càng lớn.

Đến cuối năm 2021, Evergrande chính thức vỡ nợ. Từ vị thế là doanh nghiệp bất động sản lớn nhất Trung Quốc với vốn hóa thị trường vượt 50 tỷ USD, tập đoàn rơi vào chuỗi tái cấu trúc thất bại kéo dài.

Năm 2024, một tòa án tại Hồng Kông ra lệnh giải thể Evergrande. Cuối năm đó, một tòa án tại Trung Quốc đại lục tiếp tục chấp nhận đơn thanh lý đối với một trong những đơn vị chủ chốt của công ty. Kể từ đó, cổ phiếu Evergrande bị hủy niêm yết.

Điểm đáng chú ý là theo thông tin tại tòa, Evergrande đã huy động hàng triệu USD từ hình thức bán nhà trên giấy (pre-sale) cho người mua, nhưng số tiền này không được dùng đúng cho xây dựng. Dòng tiền bị chuyển sang các dự án mới, dẫn đến hàng trăm công trình dang dở trên khắp Trung Quốc.

Ở góc nhìn thị trường, sự sụp đổ của Evergrande được xem như một “mồi lửa” kích hoạt đà suy thoái kéo dài của bất động sản Trung Quốc từ năm 2021, đồng thời kéo giảm đáng kể nhịp tăng trưởng kinh tế của nước này.

Nhìn lại hành trình của ông Hứa Gia Ấn, đây là một câu chuyện điển hình về việc tài sản cá nhân gắn chặt với cổ phần doanh nghiệp. Ông xuất thân từ một gia đình nghèo ở nông thôn, được bà nội nuôi dưỡng, sau đó bước vào lĩnh vực bất động sản và thành lập Evergrande vào năm 1996.

Phần lớn tài sản của ông đến từ cổ phần tại Evergrande và các khoản cổ tức tiền mặt kể từ khi công ty niêm yết ở Hồng Kông năm 2009. Trước khi đế chế này sụp đổ, ông Hứa từng là người giàu nhất châu Á năm 2017, với khối tài sản ước tính 42,5 tỷ USD theo Forbes.

Tháng 3/2024, ông bị phạt 6,5 triệu USD và bị cấm tham gia thị trường vốn Trung Quốc suốt đời, sau khi công ty bị phát hiện khai khống doanh thu lên tới 78 tỷ USD.

Đến tháng 8/2025, cổ phiếu Evergrande chính thức bị hủy niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán Hồng Kông, sau khi giá trị vốn hóa của công ty đã “bốc hơi” tới 99%. Như vậy, hơn 15 năm hiện diện trên thị trường đã khép lại trong một kết cục rất khác so với thời kỳ hoàng kim.

Cú “ngã ngựa” của ông Hứa cũng nối dài danh sách các “ông trùm” kinh doanh tại Trung Quốc phải đối mặt với án phạt nghiêm khắc từ chính quyền, trong đó có những cái tên như Wu Xiaohui của Anbang Insurance Group, Lai Xiaomin của China Huarong Asset Management và Chen Feng của HNA Group.

Bài học từ Evergrande rất rõ: trong bất động sản, tăng trưởng bằng đòn bẩy có thể giúp doanh nghiệp phình to rất nhanh, nhưng nếu dòng tiền bán hàng không đi đúng vào xây dựng và nghĩa vụ nợ vượt kiểm soát, hệ quả để lại sẽ là dự án dang dở, thị trường mất niềm tin và doanh nghiệp trả giá rất đắt.

Bạn nghĩ sao về cái kết của Evergrande và bài học tài chính trong BĐS từ câu chuyện này? Comment bên dưới nhé!