Bộ Tài chính đề xuất xử lý nhà, đất dôi dư do sáp nhập

Bộ Tài chính đang đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh xử lý nhà, đất dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính. Điểm đáng chú ý: có thể chuyển giao nguyên trạng, phá dỡ công trình không còn phù hợp và điều chỉnh quy hoạch sau khi có quyết định xử lý.

Điểm mới trong dự thảo là gì?

Dự thảo nghị quyết của Chính phủ tập trung vào việc xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư trong một số trường hợp đặc biệt. Với cơ sở nhà, đất dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy, cơ quan có thẩm quyền có thể quyết định chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý theo quy định về quản lý, sử dụng tài sản công.

Việc chuyển giao được thực hiện nguyên trạng, kể cả trường hợp không có hoặc mất hồ sơ pháp lý về nhà, đất đã bố trí làm nhà ở hoặc bị lấn chiếm, và không phải lấy ý kiến chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Trường hợp nào được phá dỡ công trình?

Với các cơ sở nhà, đất dôi dư được chuyển đổi công năng sang mục đích công cộng như vườn hoa, sân chơi, công trình phục vụ cộng đồng khác, nếu nhà hoặc công trình hiện có không còn phù hợp thì cơ quan có thẩm quyền có thể quyết định phá dỡ, hủy bỏ để thực hiện phương án sử dụng đất mới.

Việc phá dỡ này vẫn được áp dụng ngay cả khi tài sản còn khả năng sử dụng, chưa hết thời gian khấu hao hoặc hao mòn theo quy định.

Quy hoạch sẽ được cập nhật như thế nào?

Dự thảo cũng nêu rõ: với các cơ sở nhà, đất dôi dư được điều chuyển, chuyển giao, chuyển đổi công năng để làm trụ sở, cơ sở sự nghiệp, mục đích công cộng, quốc phòng, an ninh, việc cập nhật và điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và các quy hoạch chuyên ngành sẽ thực hiện sau khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Giao đất, cho thuê đất thì xử lý giá trị tài sản ra sao?

Đối với cơ sở nhà, đất đã có quyết định chuyển giao về địa phương và được xử lý theo hình thức giao đất, cho thuê đất, người được giao hoặc thuê đất phải hoàn trả cho Nhà nước giá trị còn lại của nhà, tài sản gắn liền với đất tại thời điểm giao hoặc cho thuê.

Quy định này cũng áp dụng trong trường hợp phá dỡ, hủy bỏ nhà, tài sản gắn liền với đất trước khi giao đất, cho thuê đất và cả khi bán nhà, tài sản gắn liền với đất cho người được giao đất, cho thuê đất.

Xử lý nhà trên đất của tổ chức, cá nhân khác

Với nhà, tài sản gắn liền với đất được đầu tư xây dựng trên đất của tổ chức, cá nhân khác mà đơn vị được giao quản lý, sử dụng không còn nhu cầu, dự thảo chia thành 2 hướng:

1. Nếu tổ chức, cá nhân có đất muốn nhận lại nhà, tài sản gắn liền với đất thì cơ quan quản lý sẽ ban hành quyết định bàn giao và tổ chức tiếp nhận.

2. Nếu không có nhu cầu tiếp nhận lại, cơ quan được giao quản lý sẽ thanh lý tài sản theo hình thức phá dỡ, hủy bỏ và bàn giao mặt bằng lại cho tổ chức, cá nhân có đất.

Thẩm quyền, trình tự, thủ tục quyết định thanh lý và xử lý vật tư, vật liệu thu hồi sẽ thực hiện theo Nghị định 186/2025 và Nghị định 52/2026.

Thời hạn áp dụng là bao lâu?

Bộ Tài chính đề xuất thời hạn thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù trong dự thảo nghị quyết là năm năm. Sau thời hạn này, các cơ sở nhà, đất đang triển khai theo cơ chế đặc thù vẫn được tiếp tục thực hiện cho đến khi hoàn thành xử lý hoặc hết thời hạn thuê theo hợp đồng.

Thực tế hiện nay: còn hơn 10.000 cơ sở cần xử lý bước 2

Theo báo cáo của các địa phương, đến hết tháng 01-2026 đã xử lý xong bước 1 đối với gần 26.000 cơ sở nhà, đất, bảo đảm xác định rõ chủ thể quản lý, sử dụng và khai thác.

Tuy nhiên, vẫn còn hơn 10.000 cơ sở nhà, đất xử lý theo hình thức thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý cần tiếp tục ở bước 2.

Bạn nghĩ sao về đề xuất này? Comment bên dưới nhé!