Nâng cao năng suất lao động và TFP: Động lực then chốt cho tăng trưởng giai đoạn 2026-2030
Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức và áp lực cạnh tranh, nâng cao năng suất lao động và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) được xác định là yêu cầu cấp bách nhằm duy trì tăng trưởng nhanh và bền vững.
Báo cáo Năng suất Việt Nam 2025 đã chỉ ra rằng, dư địa tăng trưởng theo chiều rộng đang dần thu hẹp, buộc nền kinh tế phải chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và nâng cao hiệu quả quản trị. Giai đoạn 2026- 2030, nâng cao năng suất lao động và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) là yêu cầu cấp bách để duy trì tăng trưởng nhanh và bền vững.
Nâng cao năng lực cạnh tranh và tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững
TFP được xem là thước đo quan trọng phản ánh chất lượng tăng trưởng, bởi nó thể hiện hiệu quả sử dụng tổng hợp các nguồn lực như vốn, lao động và công nghệ. Khi TFP được cải thiện, nền kinh tế có thể tạo ra giá trị gia tăng cao hơn mà không cần gia tăng tương ứng đầu vào. Đây chính là chìa khóa giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững.
Một trong những nhóm giải pháp trọng tâm được Báo cáo đề cập là thúc đẩy đổi mới công nghệ và chuyển đổi số trong doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, việc đầu tư công nghệ không chỉ giúp tự động hóa quy trình sản xuất mà còn nâng cao độ chính xác, giảm thiểu sai lỗi và tối ưu hóa chi phí. Trong ngành thực phẩm, đặc biệt là bánh kẹo với lĩnh vực có yêu cầu cao về an toàn và chất lượng, xu hướng này càng thể hiện rõ nét.
Điển hình như Công ty Cổ phần Bánh kẹo Hải Hà đã từng bước đầu tư hiện đại hóa dây chuyền sản xuất, kết hợp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng như ISO và HACCP. Nhờ đó, doanh nghiệp không chỉ kiểm soát tốt chất lượng sản phẩm mà còn giảm tỷ lệ lỗi, tiết kiệm nguyên vật liệu và nâng cao năng suất lao động. Việc chuẩn hóa quy trình giúp hoạt động sản xuất trở nên ổn định, hạn chế phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân và tăng khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn.
Hệ thống cân kẹo trước khi đóng gói
Tương tự, Công ty Cổ phần Bibica cũng là một minh chứng cho việc nâng cao TFP thông qua cải tiến quản trị và ứng dụng công nghệ. Doanh nghiệp đã đẩy mạnh tự động hóa trong nhiều công đoạn, đồng thời triển khai các công cụ quản lý như 5S, Kaizen nhằm tinh gọn quy trình, loại bỏ lãng phí. Nhờ đó, năng suất được cải thiện rõ rệt, trong khi chất lượng sản phẩm ngày càng ổn định, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.
Bên cạnh công nghệ và quản trị, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố không thể thiếu trong việc cải thiện năng suất. Trong ngành bánh kẹo, nơi quy trình sản xuất đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt, việc đào tạo người lao động có kỹ năng và ý thức kỷ luật cao là yếu tố then chốt. Các doanh nghiệp như Bibica hay Hải Hà đều chú trọng đào tạo nội bộ, nâng cao nhận thức về chất lượng và an toàn thực phẩm, từ đó xây dựng văn hóa cải tiến liên tục trong toàn hệ thống.
Ngoài ra, việc tham gia vào chuỗi cung ứng hiện đại và mở rộng thị trường cũng góp phần thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng suất. Khi phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ đối tác và người tiêu dùng, doanh nghiệp buộc phải cải tiến công nghệ, chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực quản trị. Đây cũng chính là động lực để TFP được cải thiện một cách bền vững.
Báo cáo Năng suất Việt Nam 2025 cũng nhấn mạnh vai trò của môi trường thể chế trong việc thúc đẩy năng suất. Một môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào đổi mới, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Đồng thời, sự hỗ trợ từ Nhà nước trong chuyển đổi số, đổi mới công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực sẽ là đòn bẩy quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.
Từ thực tiễn của các doanh nghiệp bánh kẹo có thể thấy, nâng cao năng suất và TFP không phải là mục tiêu xa vời mà hoàn toàn có thể đạt được thông qua những bước đi cụ thể: đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quản trị và phát triển con người. Khi các yếu tố này được triển khai đồng bộ, doanh nghiệp không chỉ cải thiện hiệu quả sản xuất mà còn nâng cao giá trị thương hiệu và vị thế trên thị trường.
Giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ tăng tốc của nền kinh tế Việt Nam, trong đó năng suất đóng vai trò trung tâm. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển mình theo hướng hiện đại, lấy chất lượng và hiệu quả làm trọng tâm, TFP sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.
Có thể khẳng định, các doanh nghiệp bánh kẹo như Hải Hà hay Bibica cho thấy một xu hướng rõ ràng: chỉ khi doanh nghiệp chủ động đổi mới và nâng cao năng lực nội tại, năng suất mới thực sự được cải thiện. Đây cũng chính là nền tảng để kinh tế Việt Nam bứt phá trong giai đoạn phát triển mới, từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.