Vựa sầu riêng hơn 2.000ha của bầu Đức gây chú ý

Giá sầu riêng những ngày cuối tháng 5/2026 tại nhiều nơi ở Nam Bộ giảm về quanh mốc 20.000 đồng/kg, trong khi vựa sầu hơn 2.000ha của bầu Đức lại đang được nhắc tới vì mô hình khép kín từ giống đến đầu ra.

Thị trường sầu riêng đang “nóng lạnh” rất nhanh

Trong vài năm gần đây, đặc biệt sau khi xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc được mở rộng, sầu riêng đã trở thành một trong những cây trồng có lợi nhuận hấp dẫn tại nhiều địa phương ĐBSCL. Giá tăng mạnh khiến nhiều nhà vườn mở rộng diện tích, thậm chí chuyển từ cây ăn trái khác sang sầu riêng.

Tuy nhiên, đến cuối tháng 5/2026, dọc nhiều tuyến đường ở Cần Thơ, Đồng Tháp, Vĩnh Long… không khó để thấy sầu riêng được bày bán ven đường. Giá thu mua giảm sâu, chi phí phân bón, nhân công và chăm sóc vẫn cao khiến không ít nhà vườn đứng trước nguy cơ lợi nhuận co hẹp, thậm chí thua lỗ.

Vì sao giá lại giảm?

Theo nhiều chuyên gia, đây không chỉ là biến động ngắn hạn mà còn phản ánh vấn đề cấu trúc của ngành sầu riêng Việt Nam: phát triển nóng theo tín hiệu lợi nhuận, phụ thuộc lớn vào một thị trường xuất khẩu, trong khi quản trị chất lượng và chuỗi liên kết chưa theo kịp tốc độ mở rộng diện tích.

TS. Trần Hữu Hiệp - chuyên gia kinh tế vùng ĐBSCL cho rằng đây là “phép thử” với toàn bộ chuỗi giá trị sầu riêng Việt Nam, trong bối cảnh các yêu cầu về kiểm nghiệm Cadimi, truy xuất nguồn gốc hay mã số vùng trồng ngày càng siết chặt.

Ông nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến nghịch lý của một ngành hàng tỷ đô nhưng nền tảng quản trị vẫn mang nặng tư duy mùa vụ và phụ thuộc thương lái”.

HAGL đi theo hướng khác thế nào?

Trong bối cảnh đó, mô hình trồng sầu riêng của CTCP Hoàng Anh Gia Lai (mã HAG) cho thấy một hướng đi khác biệt so với phần lớn mô hình sản xuất tự phát trong dân.

HAGL bắt đầu nghiên cứu và trồng sầu riêng từ năm 2018. Hiện doanh nghiệp của bầu Đức sở hữu hơn 2.000ha sầu riêng và tiếp tục lên kế hoạch trồng mới thêm 700ha trong năm 2026.

Khác với mô hình canh tác phân tán, HAGL triển khai chuỗi tương đối khép kín từ giống, chăm sóc, thu hoạch đến bảo quản và đầu ra. Đây là điểm giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào thương lái nhỏ lẻ và hạn chế rủi ro biến động thị trường.

Điểm đáng chú ý ở cơ cấu giống

Phần lớn diện tích sầu riêng của HAGL tập trung vào hai giống Musang King và Monthong trái vụ. Chiến lược này giúp doanh nghiệp tránh cạnh tranh trực diện với nguồn cung cao điểm trong nước.

Theo doanh nghiệp, các vườn sầu riêng tại Gia Lai cho thu hoạch vào khoảng tháng 8-9 hàng năm, trong khi diện tích tại Lào bước vào mùa thu hoạch từ tháng 10-11. Việc có sản lượng trái vụ tự nhiên giúp HAGL tận dụng thời điểm thị trường có nhu cầu cao hơn, đồng thời giảm áp lực giảm giá khi nguồn cung toàn ngành tăng mạnh.

Quy mô lớn tạo lợi thế gì?

Một lợi thế khác của HAGL nằm ở quy mô sản xuất lớn. Với diện tích tập trung hàng nghìn hecta, doanh nghiệp có khả năng tối ưu chi phí chăm sóc, vật tư và logistics tốt hơn so với mô hình hộ nông dân riêng lẻ.

Cách đây ít năm, bầu Đức từng cho biết HAGL vẫn có lãi ngay cả khi giá sầu riêng giảm về 20.000 đồng/kg - mức giá đang tái xuất hiện ở một số tỉnh thành Nam Bộ hiện tại.

Năm 2025, HAGL ghi nhận gần 4.000 tấn sầu riêng, mang về khoảng 378 tỷ đồng doanh thu. Dù tỷ trọng đóng góp chưa quá lớn trong cơ cấu doanh thu tập đoàn, doanh nghiệp cho biết đây mới chỉ là giai đoạn đầu khai thác khi nhiều diện tích chưa bước vào thời kỳ cho trái ổn định.

Kế hoạch đến 2030 nói lên điều gì?

Đến năm 2030, HAGL đặt mục tiêu nâng diện tích cây trồng chủ lực lên khoảng 30.000ha, trong đó riêng sầu riêng dự kiến đạt 3.000ha. Việc tiếp tục mở rộng trong bối cảnh thị trường biến động cho thấy doanh nghiệp vẫn đặt cược dài hạn vào loại cây này, nhưng theo hướng kiểm soát chuỗi giá trị thay vì chạy theo tăng trưởng nóng.

Diễn biến hiện tại cũng cho thấy ngành sầu riêng Việt Nam có thể đang bước vào giai đoạn thanh lọc mạnh hơn sau thời kỳ bùng nổ diện tích. Trong cuộc đua mới, lợi thế có thể sẽ nghiêng dần về các doanh nghiệp có quy mô lớn, vùng trồng chuẩn hóa, đầu ra ổn định và khả năng quản trị rủi ro tốt hơn.

Bạn nghĩ sao về mô hình sầu riêng của HAGL? Comment bên dưới nhé!