TP Hồ Chí Minh đề xuất tháo gỡ vướng mắc thi hành Luật Đất đai

TP Hồ Chí Minh đang kiến nghị nhiều điểm sửa đổi để tháo gỡ vướng mắc khi thi hành Luật Đất đai 2024, đặc biệt ở bồi thường, tái định cư và xử lý đất doanh nghiệp sau cổ phần hóa.

Luật đã có, nhưng thực tế vẫn còn nhiều điểm khó

Sau gần hai năm triển khai, TP Hồ Chí Minh đã ban hành 2 nghị quyết và 23 quyết định để cụ thể hóa Luật Đất đai 2024 và các nghị định hướng dẫn. Thành phố cũng đã đồng bộ 100% dữ liệu đất đai lên cơ sở dữ liệu quốc gia vào tháng 1/2026.

Đến hết quý I/2026, tổng số hồ sơ thủ tục hành chính về đất đai tiếp nhận đạt hơn 226.200 hồ sơ, đã giải quyết gần 180.000 hồ sơ.

Vướng nhất ở đâu?

Theo báo cáo gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, một số quy định đang bị chồng chéo hoặc chưa theo kịp thực tiễn, nhất là:

- Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
- Xác định “cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp”
- Xử lý quyền của người sử dụng đất sau khi đã có thông báo thu hồi đất
- Đất đai doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa

Bồi thường, di dời hạ tầng kỹ thuật đang gặp vướng

TP Hồ Chí Minh cho biết đang có sự chưa thống nhất giữa Luật Đất đai năm 2024 và Luật Đường bộ năm 2024 liên quan bồi thường, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật nằm trong phạm vi bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông.

Thực tế, nhiều công trình như điện lực, viễn thông, công nghệ thông tin, cấp thoát nước… mang tính chuyên ngành cao. Khi đưa vào phương án bồi thường chung, đơn vị thực hiện không đủ chuyên môn xử lý nên quy trình kéo dài, phát sinh thêm thủ tục.

Kiến nghị của TP Hồ Chí Minh là gì?

Thành phố đề xuất tách phương án bồi thường, hỗ trợ và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật ra khỏi phương án bồi thường chung, xây dựng thành phương án riêng để đơn vị có chuyên môn tham gia lập, thẩm định và thực hiện.

“Cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp” đang gây lúng túng

Hiện nay, người được hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm khi bị thu hồi đất phải có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tiêu chí “có thu nhập” chưa có hướng dẫn cụ thể về cách xác định, cơ quan xác nhận hay phương pháp đánh giá.

Điều này khiến nhiều địa phương lúng túng khi áp dụng, đồng thời làm tăng nguy cơ phát sinh khiếu nại, tranh chấp.

Hướng gỡ được đề xuất

TP Hồ Chí Minh kiến nghị không yêu cầu chứng minh thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, mà chỉ loại trừ một số nhóm như cán bộ, công chức, người hưởng lương hưu, người lao động hưởng lương ổn định.

Cách làm này được cho là sẽ giảm thời gian xác minh, hạn chế tranh chấp và đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Đất doanh nghiệp sau cổ phần hóa: điểm nghẽn lớn của thị trường

Một nội dung đáng chú ý là xử lý đất đai doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa. Theo báo cáo, hiện có hàng nghìn khu đất đang không thể khai thác do chưa có phương án sử dụng đất hoặc phương án chưa phù hợp quy định pháp luật.

Nhiều khu đất từng là nhà xưởng, kho bãi nay không còn phù hợp quy hoạch nhưng cũng chưa thể chuyển đổi mục đích sử dụng. Hệ quả là đất bị “đóng băng”, doanh nghiệp không triển khai được dự án, Nhà nước cũng chưa khai thác được nguồn thu.

Đề xuất xử lý ra sao?

Thành phố kiến nghị bổ sung điều khoản riêng cho nhóm doanh nghiệp cổ phần hóa giai đoạn 2007–2021 chưa có phương án sử dụng đất được duyệt.

Theo đó, doanh nghiệp được rà soát, kê khai và đề xuất phương án sử dụng đất mới trong thời hạn 24 tháng kể từ khi luật sửa đổi có hiệu lực.

Nếu đất phù hợp quy hoạch, doanh nghiệp được lựa chọn giao đất hoặc thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định. Nếu không phù hợp quy hoạch hoặc không có nhu cầu, Nhà nước thu hồi.

Đây là nhóm giải pháp được kỳ vọng vừa bảo đảm quản lý tài sản công, vừa khơi thông nguồn lực đất đai đang bị ách tắc nhiều năm qua.

Bạn nghĩ sao về những đề xuất này? Comment bên dưới nhé!