Tiền gửi ngân hàng tăng chậm: tín dụng đã vượt 19,4 triệu tỉ đồng

Tiền gửi ngân hàng tăng chậm trong khi tín dụng toàn hệ thống đã vượt 19,4 triệu tỉ đồng tính đến ngày 28-4-2026. Diễn biến này đang làm bài toán cân đối vốn của các ngân hàng trở nên rõ hơn, nhất là khi tỷ lệ cho vay trên huy động đã vượt 100%.

Tiền gửi chậm lại, tín dụng vẫn tăng mạnh

Tại tọa đàm do Thời báo Ngân hàng tổ chức, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN, cho biết dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã tăng 4,42% so với cuối năm 2025 và tăng 18,26% so với cùng kỳ năm trước.

Dòng vốn vẫn chảy mạnh vào các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, nông thôn; doanh nghiệp nhỏ và vừa; xuất khẩu; công nghệ cao. Trong đó, tín dụng nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 4,3 triệu tỉ đồng, chiếm hơn 22% tổng dư nợ, còn tín dụng xanh vượt 780.000 tỉ đồng.

Vì sao tiền gửi tăng chậm?

Theo số liệu NHNN, từ quí 4-2025 đến giữa tháng 3-2026, tốc độ tăng trưởng huy động vốn liên tục thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. Quy mô huy động vốn bằng đồng Việt Nam hiện thấp hơn dư nợ tín dụng khoảng 2 triệu tỉ đồng.

Điều này cho thấy hệ thống ngân hàng đang cho vay ra nhiều hơn đáng kể so với lượng vốn huy động từ nền kinh tế.

Báo cáo quí 1-2026 nói gì?

Tổng hợp từ 27 ngân hàng thương mại niêm yết cho thấy tổng tiền gửi khách hàng chỉ tăng khoảng 0,6% so với cuối năm 2025, trong khi tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống cùng kỳ đạt khoảng 3,7%.

Đáng chú ý, có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm trong quí đầu năm. SSI Research cũng cho biết nhóm Big 4 (Vietcombank, VietinBank, BIDV, Agribank) giảm 0,7 điểm phần trăm tiền gửi khách hàng, trong khi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân tăng 1,3 điểm phần trăm.

Áp lực huy động vốn đang lớn đến mức nào?

SSI Research nhận định, khả năng huy động vốn đang trở thành yếu tố quyết định khả năng mở rộng tín dụng của các ngân hàng. Nguyên nhân sâu xa là tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của toàn hệ thống đã vượt 100% vào cuối quí 1-2026.

Hệ quả là thanh khoản hệ thống ngày càng phụ thuộc vào các nguồn vốn thay thế như tiền gửi Kho bạc Nhà nước, kênh thị trường mở (OMO) và vốn nước ngoài, thay vì nền tảng tăng trưởng tiền gửi cốt lõi.

Yếu tố mùa vụ và dòng tiền bất động sản

SSI Research cho rằng đà huy động kém tích cực trong quí đầu năm phản ánh đồng thời yếu tố cấu trúc lẫn mùa vụ.

Một phần dòng tiền vẫn chưa quay lại hệ thống ngân hàng sau giai đoạn bất động sản hút vốn mạnh. Bên cạnh đó, doanh nghiệp thường giảm tiền gửi vào đầu năm để phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh, trong khi tâm lý nắm giữ tiền mặt trước các thay đổi chính sách cũng ảnh hưởng đến dòng tiền gửi.

Tác động nào đến lãi suất?

Nếu huy động vốn tiếp tục tăng chậm trong khi tín dụng mở rộng nhanh, cạnh tranh huy động giữa các ngân hàng gần như khó tránh khỏi. Điều này có thể tạo thêm áp lực lên lãi suất huy động trong thời gian tới.

Ở chiều ngược lại, nền kinh tế vẫn cần mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ phục hồi và duy trì mục tiêu tăng trưởng cao. Chính phủ nhiều lần yêu cầu ngành ngân hàng tiết giảm chi phí, giữ ổn định và phấn đấu giảm thêm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Quí 2-2026 có thể bớt áp lực?

Một số tổ chức phân tích kỳ vọng áp lực huy động vốn có thể dần hạ nhiệt từ quí 2-2026. SSI Research cho biết các yếu tố hỗ trợ đang xuất hiện như mặt bằng lãi suất huy động vẫn ở mức tương đối hấp dẫn, dòng tiền doanh nghiệp có thể quay lại theo chu kỳ mùa vụ, và một số thay đổi chính sách thuế có thể hỗ trợ dòng tiền quay lại ngân hàng.

Ngoài ra, nếu huy động vốn từ nước ngoài được triển khai hiệu quả, trong khi nhu cầu tín dụng giảm nhiệt phần nào do mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức khá cao, thanh khoản toàn hệ thống có thể ổn định hơn.

Câu chuyện dài hạn của thị trường vốn

Về dài hạn, câu chuyện không chỉ là “room” tín dụng, mà là làm sao giảm bớt sự phụ thuộc quá lớn của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.

Khi thị trường cần phát triển bền vững hơn, việc mở rộng các kênh vốn dài hạn như trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư và các kênh huy động vốn khác sẽ là hướng đi quan trọng để chia sẻ gánh nặng với hệ thống ngân hàng.

Bạn nghĩ sao về áp lực huy động vốn hiện nay của ngân hàng? Comment bên dưới nhé!

TBKTSG - 19:30 17/05/2026