MoMo tiết lộ: 90% nạn nhân "tự tay" chuyển tiền cho kẻ lừa đảo

Năm 2025, người Việt Nam mất 8.000 tỷ đồng vì lừa đảo trực tuyến theo số liệu từ Bộ Công an. Đáng chú ý, 70% nạn nhân dưới 25 tuổi, và 50% là sinh viên chưa đến 22 tuổi.

MoMo nói gì về 90% giao dịch lừa đảo?

Tại diễn đàn Liên minh Niềm tin số sáng 12/5 ở Hà Nội, ông Nguyễn Mạnh Tường, Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghệ Tài chính MoMo, cho biết: hơn 90% số tiền bị lừa đảo trên nền tảng này đến từ chính tay nạn nhân thực hiện giao dịch, không phải do hacker đột nhập hay lỗ hổng hệ thống.

Điều đó cho thấy vấn đề của lừa đảo trực tuyến không chỉ nằm ở công nghệ, mà nằm rất nhiều ở tâm lý nạn nhân.

Vì sao nạn nhân vẫn bấm chuyển tiền?

Theo ông Tường, quá trình lừa đảo giống như “phút 89 của 90 phút”: kẻ xấu tiếp cận qua mạng xã hội, điện thoại, Zalo, rồi dần tạo niềm tin, thao túng tâm lý trong nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, trước khi yêu cầu chuyển tiền.

Đến lúc mở ứng dụng ví điện tử, nạn nhân thường đã ở trạng thái bị kiểm soát cảm xúc. Khi đó, thao tác xác nhận chỉ còn là bước cuối cùng của cả một quá trình dẫn dắt.

MoMo thay đổi cách làm AI như thế nào?

Từ thực tế này, MoMo phải thay đổi triết lý thiết kế hệ thống AI. Thay vì chỉ tập trung phát hiện giao dịch bất thường rồi chặn thẳng, đội ngũ chuyển sang hướng tiếp cận mà ông Tường gọi là “đồng hành bảo vệ người tốt khỏi sai lầm”.

Hệ thống không cố phán xét giao dịch có hợp lệ hay không, mà tạo ra một khoảnh khắc dừng lại đúng lúc. Một cảnh báo thông minh hoặc một câu hỏi xuất hiện đúng thời điểm có thể giúp người dùng tỉnh táo lại và nhận ra mình đang bị dẫn dắt.

Hệ thống xử lý giao dịch ra sao?

Về mặt kỹ thuật, mỗi giao dịch được xử lý trong vòng 300 mili-giây, phân tích đồng thời hàng triệu tín hiệu hành vi từ thiết bị, mạng lưới và lịch sử người dùng qua 3 lớp mô hình: FlashMark sinh trắc học đa điểm màu, AI Risk Scoring chấm điểm rủi ro và Graph Network mạng đồ thị nơ ron.

Kết quả bước đầu của MoMo

Theo số liệu nội bộ, trong 1.000 người dùng nhận cảnh báo từ hệ thống, có 995 người dừng lại suy nghĩ thay vì tiếp tục giao dịch.

Mỗi ngày, AI của MoMo gắn cờ khoảng 29.000 giao dịch bất thường, chủ động cảnh báo hơn 10.000 người dùng trước khi giao dịch xảy ra, và bảo vệ được hơn 44 tỷ đồng khỏi nguy cơ lừa đảo. Tính theo năm, con số tiền được bảo vệ vượt 15.000 tỷ đồng.

Vì sao vẫn còn nhiều nạn nhân bị lọt?

Ông Tường thẳng thắn cho biết MoMo vẫn bỏ lọt nhiều trường hợp vì dữ liệu tín hiệu lừa đảo đang bị chia cắt giữa các nền tảng và ngành nghề, trong khi kẻ xấu hoạt động xuyên suốt từ mạng xã hội, viễn thông đến tài chính.

Sau khi giao dịch xảy ra, kẻ gian thường rút tiền trong vòng dưới 30 phút, trong khi quá trình điều tra và phong tỏa tài khoản của từng đơn vị riêng lẻ có thể mất nhiều ngày.

Mô hình phòng thủ đơn lẻ có còn hiệu quả?

Theo MoMo, mô hình phòng thủ đơn lẻ về bản chất đã thua trước khi bắt đầu. Vì vậy, doanh nghiệp này đang thúc đẩy mô hình liên minh chia sẻ tín hiệu rủi ro theo thời gian thực giữa fintech, ngân hàng, viễn thông và thương mại điện tử, với phương châm: “Một người báo cáo, triệu người được bảo vệ.”

Bạn nghĩ sao về con số này? Comment bên dưới nhé!