Lãi suất Việt Nam gần như cao nhất ASEAN: Bất động sản bị ảnh hưởng gì?
TS Phạm Xuân Hòe cho rằng lãi suất Việt Nam hiện gần như cao nhất ASEAN, trong bối cảnh dư nợ bất động sản và nợ xấu vẫn là áp lực lớn.
Lãi suất Việt Nam hiện ở mức khoảng 5,5%-8,5%/năm, thậm chí có ngân hàng đã vượt trên 9%/năm, trong khi nhiều nước ASEAN thấp hơn đáng kể. Theo TS Phạm Xuân Hòe, đây là một trong những lý do khiến dòng vốn vào nền kinh tế, đặc biệt là bất động sản, vẫn chịu áp lực lớn.
Lãi suất Việt Nam đang đứng ở đâu trong ASEAN?
Trong talkshow "Nghịch lý 16 triệu tỷ đồng nhàn rỗi - Vì sao lãi suất Việt Nam cao bậc nhất ASEAN?", TS Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng, cho biết mặt bằng lãi suất thị trường của Việt Nam gần như cao nhất khu vực.
Cụ thể: Thái Lan từ 2-3,5%/năm; Malaysia khoảng 2,5-4%/năm; Indonesia khoảng 4,5-6,5%/năm; Philippines từ 5-7%/năm; Singapore chỉ khoảng 1,4-3%/năm. Trong khi đó, Việt Nam đang ở mức khoảng 5,5-8,5%/năm.
Ông cũng lưu ý, hệ thống ngân hàng hiện ghi nhận quy mô tiền gửi khoảng 16 triệu tỷ đồng, gồm tiền gửi dân cư khoảng 7 triệu tỷ và tiền gửi của các tổ chức kinh tế khoảng 8 triệu tỷ.
Vì sao bất động sản bị nhắc đến như một “nút thắt”?
TS Phạm Xuân Hòe cho rằng muốn hiểu bản chất lãi suất cao, cần nhìn vào dư nợ bất động sản. Số liệu công bố chính thức cho thấy dư nợ lĩnh vực này chiếm khoảng 21% đến 25% tổng dư nợ tín dụng, tương đương 4,74 triệu tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo ông, con số thực tế có thể lên tới 35% đến 40% do nhiều khoản vay mua nhà được kê khai dưới mục đích khác, hoặc khoản vay của doanh nghiệp xây dựng phục vụ dự án bất động sản nhưng lại được phân loại vào ngành xây dựng.
Khi lãi suất tăng, thị trường bất động sản dễ rơi vào trạng thái giảm thanh khoản, làm chậm vòng quay vốn và khiến doanh nghiệp khó trả nợ hơn. Từ đó hình thành một vòng xoáy: lãi suất cao → bất động sản chững lại → nợ xấu tăng → ngân hàng phải trích lập dự phòng lớn hơn → lãi suất tiếp tục neo cao.
Ông cho rằng trong công thức lãi suất luôn có phần bù rủi ro. Khi rủi ro hệ thống gia tăng vì nợ xấu tiềm ẩn, hiện ước tính khoảng 1 triệu tỷ đồng chưa được xử lý triệt để, mặt bằng lãi suất rất khó giảm sâu.
5 nguyên nhân khiến lãi suất khó hạ nhanh
TS Phạm Xuân Hòe chỉ ra 5 nhóm nguyên nhân chính đang giữ lãi suất ở mức tương đối cao tại Việt Nam:
1. Áp lực lạm phát
Kỳ vọng lạm phát vẫn quanh mức 4%-4,5%, trong đó chi phí đẩy từ giá năng lượng và logistics có tác động đáng kể.
2. Phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng
Thị trường tài chính Việt Nam vẫn dựa nhiều vào tín dụng ngân hàng, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp còn phát triển và chiếm tỷ trọng khiêm tốn.
3. Rủi ro nợ xấu
Hệ thống ngân hàng vẫn cần thêm thời gian để xử lý và kiểm soát hiệu quả nợ xấu.
4. Áp lực tỷ giá USD/VND
Nếu lãi suất đồng Việt Nam thấp hơn nhiều so với USD, việc điều hành tỷ giá sẽ gặp khó khăn.
5. Mất cân đối kỳ hạn vốn
Khoảng 80% nguồn vốn huy động là ngắn hạn dưới một năm, trong khi 47% dư nợ cho vay là trung và dài hạn. Việc dùng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn khiến chi phí tăng, từ đó đẩy lãi suất lên cao.
Doanh nghiệp và thị trường vốn đang chịu áp lực gì?
TS Phạm Xuân Hòe dẫn số liệu của VCCI cho thấy hơn 50% doanh thu của nhiều doanh nghiệp lớn đến từ bất động sản và hoạt động tài chính, thay vì sản xuất cốt lõi.
Ông cũng cho biết hệ số đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp Việt Nam hiện ở mức 2,1 đến 2,3 lần vốn chủ sở hữu, cao hơn mức an toàn bình quân thế giới là 1,6 lần.
Trong bối cảnh chi phí vốn cao và đầu vào tăng, doanh nghiệp nội địa đối mặt với áp lực suy giảm lợi thế cạnh tranh, đặc biệt trước hàng hóa giá rẻ từ khu vực, nhất là Trung Quốc.
Giải pháp nào để hạ mặt bằng lãi suất?
TS Phạm Xuân Hòe kiến nghị Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước xây dựng đề án tái cấu trúc hệ thống ngân hàng theo hướng thực chất, giảm số lượng ngân hàng nhỏ, yếu kém, hướng tới hình thành khoảng 20-25 ngân hàng có năng lực quản trị và công nghệ tốt.
Ông cũng nhấn mạnh cần xử lý triệt để sở hữu chéo và tình trạng ngân hàng phục vụ lợi ích nhóm, đầu cơ đất đai, như bài học từ vụ án Vạn Thịnh Phát và SCB. Việc minh bạch hóa thu nhập cá nhân và nguồn gốc dòng tiền được xem là điều kiện quan trọng để hạn chế dòng vốn chảy vào kênh đầu cơ.
Một giải pháp khác là cải tiến quy trình giải ngân vốn đầu tư công tại Kho bạc Nhà nước. Khi lượng tiền lớn chưa giải ngân được khơi thông, doanh nghiệp có thêm nguồn thanh toán, giảm nợ quá hạn và gia tăng tiền gửi, qua đó góp phần hạ lãi suất.
Về dài hạn, theo ông, mục tiêu không phải đưa lãi suất xuống thấp nhất khu vực, mà là đạt mức hợp lý với đặc thù kinh tế Việt Nam.
Khi niềm tin vào đồng tiền được củng cố, đồng thời kiểm soát lạm phát và minh bạch hóa các thị trường như vàng, bất động sản, dòng vốn sẽ quay trở lại phục vụ sản xuất.
Bạn nghĩ sao về mặt bằng lãi suất hiện nay và tác động tới bất động sản? Comment bên dưới nhé!