Lãi suất huy động và cho vay năm 2026: Vì sao khó giảm sâu?

Lãi suất huy động và cho vay trong năm 2026 nhiều khả năng vẫn ở mức cao, khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, tạo áp lực lớn lên thanh khoản ngân hàng.

Chênh lệch tín dụng - huy động đang nới rộng

Theo Chứng khoán ACB (ACBS), đến tháng 5, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 5,7% so với đầu năm, trong khi huy động vốn chỉ tăng 2,98%. Khoảng cách này được xem là nguyên nhân chính khiến thanh khoản ngân hàng chịu sức ép ngay từ đầu năm.

Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) cũng cho biết tình trạng căng thẳng thanh khoản rõ nét hơn trong nửa cuối tháng 3, khi chênh lệch giữa tín dụng và huy động lên tới hơn 1,9 triệu tỷ đồng. Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) của hệ thống ngân hàng tăng từ 110% cuối năm 2025 lên 111,9% vào cuối quý I/2026.

Đáng chú ý, tổng phương tiện thanh toán (M2) đến cuối quý I giảm khoảng 1,25 triệu tỷ đồng, phản ánh lượng tiền trong nền kinh tế bị thu hẹp.

Lãi suất ngân hàng đang diễn biến thế nào?

Mặc dù Ngân hàng Nhà nước nhiều lần yêu cầu các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí để giảm lãi suất hỗ trợ doanh nghiệp, mặt bằng lãi suất huy động vẫn duy trì ở mức cao. Sau cuộc họp giữa Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại hồi tháng 4, lãi suất huy động từng được điều chỉnh giảm khoảng 0,1-0,5 điểm phần trăm/năm ở các kỳ hạn dài.

Tuy nhiên, từ cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, nhiều ngân hàng đã quay lại xu hướng tăng lãi suất huy động. Hiện lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6-12 tháng phổ biến ở mức 7-8%/năm. Một số ngân hàng còn áp dụng mức trên 10%/năm cho khoản tiền gửi lớn từ 5 tỷ đồng trở lên.

Ở chiều ngược lại, lãi suất cho vay cũng tăng nhẹ. Đến cuối tháng 4, lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản vay mới và dư nợ hiện hữu dao động từ 7,8-10%/năm, tăng khoảng 1 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Riêng lãi suất cho vay mua nhà đã lên mức trung bình khoảng 14-15%/năm.

Vì sao lãi suất khó giảm sâu trong năm 2026?

Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng chưa có nhiều cơ sở để kỳ vọng lãi suất huy động giảm mạnh trong thời gian tới, do sự mất cân đối giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và khả năng huy động vốn.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cũng nhận định dư địa giảm lãi suất hiện không còn nhiều vì áp lực lạm phát và nhu cầu vốn vẫn ở mức cao. Nếu lãi suất tiền gửi giảm quá mạnh, dòng tiền có thể dịch chuyển sang vàng, ngoại tệ hoặc bất động sản, gây thêm áp lực cho thanh khoản ngân hàng.

Chứng khoán VNDIRECT cho rằng thị trường tiền tệ đã vượt qua giai đoạn căng thẳng nhất, nhưng áp lực tăng lãi suất huy động vẫn chưa chấm dứt. Trong ngắn hạn, lãi suất huy động nhiều khả năng tiếp tục nhích tăng thay vì giảm sâu.

Tương tự, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) đánh giá mặt bằng lãi suất tại Việt Nam khó hạ nhiệt trong ít nhất ba tháng tới do áp lực tỷ giá, chênh lệch lãi suất VND - USD vẫn cao và nguồn hỗ trợ thanh khoản từ tiền gửi Kho bạc Nhà nước còn hạn chế.

Tác động đến bất động sản và dòng vốn

Theo ACBS, khoảng cách ngày càng lớn giữa tín dụng và huy động, cùng áp lực lạm phát từ giá năng lượng và chi phí đầu vào, sẽ khiến mặt bằng lãi suất khó giảm trong phần còn lại của năm 2026.

Nhiều chuyên gia cho rằng giải pháp căn cơ là phát triển mạnh thị trường vốn, đặc biệt là trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán, để giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

TS. Cấn Văn Lực nhận định nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng mà không khơi thông các kênh dẫn vốn khác, áp lực lên lãi suất và tín dụng sẽ còn kéo dài.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng cần chuyển dần từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn vay ngân hàng sang phát triển cân bằng hơn giữa tín dụng và thị trường vốn. Ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích Chứng khoán SHS, cũng nhấn mạnh việc giảm lãi suất bền vững phụ thuộc vào xử lý các vấn đề cơ cấu của hệ thống tài chính, và điều này cần thêm thời gian.

Bạn đang quan tâm lãi suất vay mua nhà hay dòng tiền đầu tư? Comment bên dưới nhé!