Hộ kinh doanh năm 2025: 81,5% ghi nhận doanh thu giảm
Khảo sát VCCI cho thấy phần lớn hộ kinh doanh lãi mỏng, nhiều hộ hòa vốn hoặc thua lỗ. Doanh thu và lượng khách cùng giảm trên diện rộng.
81,5% hộ kinh doanh cho biết doanh thu giảm trong năm 2025, trong khi 75,4% ghi nhận lượng khách hàng giảm. Khảo sát mới nhất của VCCI cho thấy khu vực này đang chịu sức ép lớn cả về thị trường lẫn chi phí tuân thủ.
Hộ kinh doanh đang đối mặt với gì?
Theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), hộ kinh doanh đang hoạt động tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Đây là lực lượng rất lớn trong nền kinh tế tư nhân, gắn trực tiếp với sinh kế của hàng triệu gia đình.
Hiện cả nước có khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, tạo việc làm cho khoảng 10 triệu lao động. Theo Bộ Tài chính, thu ngân sách từ khu vực này năm 2025 đạt khoảng 32.840 tỷ đồng, trong tổng số hơn 484.770 tỷ đồng thu từ khu vực ngoài quốc doanh.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng Thư ký VCCI, khẳng định đây không phải khu vực bên lề mà là một cấu phần rất quan trọng của nền kinh tế tư nhân cũng như toàn bộ nền kinh tế.
Cơ cấu ngành và quy mô doanh thu ra sao?
Theo khảo sát, hộ kinh doanh hiện chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ với tỷ lệ lên tới 90,1%. Nhóm dịch vụ ăn uống chiếm 5,3%, còn lưu trú, sửa chữa, sản xuất thủ công và các dịch vụ khác chiếm tỷ trọng nhỏ.
Về quy mô doanh thu, có 36,3% hộ kinh doanh ghi nhận doanh thu dưới 500 triệu đồng trong năm 2025; 51,4% đạt từ 500 triệu đồng đến dưới 3 tỷ đồng; và 12,3% đạt từ 3 tỷ đồng trở lên.
Điều này cho thấy bên cạnh số đông hộ quy mô nhỏ, đã xuất hiện nhóm hộ có doanh thu tiệm cận doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ.
Lợi nhuận đang mỏng đến mức nào?
Điểm đáng chú ý nhất trong khảo sát là hiệu quả kinh doanh suy giảm rõ rệt. Có tới 73,7% hộ cho biết chỉ “lãi ít”, 12,9% hòa vốn, 9,3% lỗ nhẹ và 2,2% lỗ lớn. Chỉ khoảng 1,9% số hộ đạt mức lợi nhuận như kỳ vọng.
Ông Đậu Anh Tuấn nhận định phần lớn hộ kinh doanh hiện vẫn duy trì hoạt động nhưng biên lợi nhuận rất mỏng, dư địa tích lũy để tái đầu tư hoặc chống chịu trước các cú sốc kinh tế còn hạn chế.
Vì sao thị trường tác động mạnh như vậy?
Không chỉ lãi mỏng, nhiều hộ còn đối diện với sự sụt giảm đồng thời của doanh thu và khách hàng. Khi doanh thu giảm trên diện rộng, tác động không chỉ dừng ở sinh kế của từng gia đình mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới hệ thống bán lẻ và lưu thông hàng hóa trên thị trường.
VCCI cho rằng điều này phản ánh sức cầu thị trường đang trong giai đoạn điều chỉnh, trong khi hộ kinh doanh là nhóm rất nhạy với biến động tiêu dùng hằng ngày.
Áp lực thủ tục, thuế và hóa đơn điện tử
Bên cạnh khó khăn thị trường, nhiều hộ kinh doanh còn chịu áp lực lớn về thủ tục hành chính, thuế và hóa đơn điện tử.
Khảo sát cho thấy không ít hộ cho rằng việc tuân thủ quy định về hóa đơn điện tử, kê khai thuế hay hạch toán chi phí vẫn còn phức tạp, trong khi khả năng tiếp cận công nghệ và nguồn lực quản trị còn hạn chế.
Một vấn đề khác là xu hướng chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp vẫn diễn ra chậm. Theo VCCI, nhiều hộ chưa sẵn sàng chuyển đổi do lo ngại chi phí tuân thủ tăng cao, thủ tục phức tạp và chưa nhìn thấy rõ lợi ích thực tế khi trở thành doanh nghiệp.
Cần hỗ trợ gì để hộ kinh doanh chuyển đổi?
Liên quan đến mục tiêu đạt 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng cần tạo ra động lực kinh tế thực chất để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi, thay vì gây áp lực bằng các biện pháp hành chính.
VCCI đề xuất tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy định, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời xây dựng chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và hỗ trợ chuyển đổi phù hợp với đặc thù khu vực hộ kinh doanh.
Bạn nghĩ sao về bức tranh hộ kinh doanh năm 2025 này? Comment bên dưới nhé!