Hàng chục doanh nghiệp nguy cơ bị hủy tư cách đại chúng trước 1/1/2027

Hàng chục doanh nghiệp có thể bị hủy tư cách công ty đại chúng nếu không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông hoặc vốn chủ sở hữu trước 1/1/2027.

Deadline 1/1/2027 đang đến gần

Tại hội nghị ngày 14/5/2026, UBCKNN và Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) đã phổ biến nhiều quy định mới liên quan đến công ty đại chúng, huy động vốn và thoái vốn của các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch.

Điểm đáng chú ý là: với nhóm doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông hoặc vốn chủ sở hữu, cơ quan quản lý sẽ cho thời gian khắc phục là 1 năm. Nghĩa là mốc 1/1/2027 sẽ là “deadline” cuối cùng trước khi bị hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định.

Doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ vai trò lớn trên thị trường

Theo ông Vũ Hồng Phương – Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, dù số lượng giảm mạnh sau cổ phần hóa và thoái vốn, khu vực DNNN vẫn nắm giữ nguồn lực lớn về vốn, tài sản, công nghệ và nhân lực.

Số liệu cho thấy doanh nghiệp 100% vốn nhà nước đang nắm khoảng 7% tổng tài sản và 10% vốn chủ sở hữu của toàn bộ doanh nghiệp trên thị trường. Khối này cũng chiếm khoảng 25,78% tổng vốn sản xuất kinh doanh, 23,4% giá trị tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn; đồng thời sử dụng khoảng 0,7 triệu lao động, tương đương 7,3% lao động của toàn bộ khu vực doanh nghiệp.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, nhu cầu huy động nguồn lực đầu tư giai đoạn 2026-2030 ước tính cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương 40% GDP, tăng 1,7 lần so với giai đoạn 2021-2025. Trong đó, khoảng 80% phải huy động ngoài ngân sách.

Vì vậy, huy động vốn qua thị trường chứng khoán tiếp tục là kênh quan trọng với các doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa, đang là công ty đại chúng, niêm yết hoặc giao dịch trên thị trường.

Những điều kiện nào có thể khiến doanh nghiệp bị hủy tư cách?

Bà Lê Thị Thu Hằng – Phó Trưởng Ban Giám sát công ty đại chúng (UBCKNN) cho biết, theo Luật Chứng khoán sửa đổi (Luật số 56/2024/QH15), doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng các điều kiện sau:

- Vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên
- Vốn chủ sở hữu tối thiểu 30 tỷ đồng (hiệu lực từ 01/01/2026)
- Cơ cấu cổ đông phải có ít nhất 10% cổ phiếu do tối thiểu 100 nhà đầu tư nắm giữ, không tính cổ đông lớn

Luật mới cũng bổ sung các trường hợp hủy tư cách công ty đại chúng bắt buộc. Cụ thể, doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ công bố thông tin, như không công bố báo cáo tài chính hoặc nghị quyết đại hội đồng cổ đông trong 2 năm liên tiếp, sẽ bị hủy tư cách ngay khi phát hiện.

Những đơn vị không đăng ký cổ phiếu, niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trong vòng 1 năm kể từ ngày trở thành công ty đại chúng cũng thuộc diện bị hủy tư cách.

Đã rà soát gần 1.600 công ty đại chúng

Theo số liệu rà soát trong khoảng 1.600 công ty đại chúng hiện có trên thị trường, gần 790 doanh nghiệp có nguồn gốc từ cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Trong số này, có 67 công ty không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông, gồm 21 doanh nghiệp thuộc diện được xem xét duy trì (Luật số 68) và 46 công ty không thuộc diện áp dụng cơ chế chuyển tiếp.

Ngoài ra, có 53 công ty không đáp ứng điều kiện về vốn chủ sở hữu và 41 công ty chưa thực hiện đăng ký cổ phiếu, đăng ký giao dịch theo quy định. Các doanh nghiệp chưa đăng ký giao dịch sẽ thuộc diện bị hủy tư cách công ty đại chúng ngay trong năm nay.

Free-float thấp đang là nút thắt lớn

Ông Bùi Ngọc Huyên – Phó Trưởng ban Quản lý Chào bán chứng khoán (UBCKNN) cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay là tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) quá thấp.

Thực tế, việc Nhà nước hoặc các cổ đông lớn nắm giữ từ 90% đến 99% vốn điều lệ khiến nhiều doanh nghiệp khó duy trì tư cách công ty đại chúng theo chuẩn mới.

Gỡ bằng cách nào?

Ông Huyên đề xuất 2 hướng chính:

- Cổ đông lớn, đặc biệt là cổ đông Nhà nước, chủ động thoái bớt vốn qua đấu giá công khai hoặc khớp lệnh trên sàn
- Doanh nghiệp có thể phát hành thêm cổ phiếu để tăng năng lực tài chính và pha loãng tỷ lệ sở hữu tập trung

Về hình thức huy động, doanh nghiệp có thể lựa chọn chào bán ra công chúng, phát hành cổ phiếu cho người lao động (ESOP) hoặc chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược. Trong đó, chào bán riêng lẻ được đánh giá là linh hoạt hơn với các doanh nghiệp đang tái cấu trúc vì không đặt ra điều kiện khắt khe về lợi nhuận hay lỗ lũy kế như chào bán rộng rãi.

Ông Huyên nhấn mạnh, tăng tỷ lệ free-float là bước đi quan trọng để cải thiện thanh khoản, thu hút vốn ngoại và nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp.

Bạn nghĩ sao về mốc 1/1/2027 này? Comment bên dưới nhé!