Hai trường hợp không bị truy cứu hình sự khi vi phạm Luật Đất đai

Hai trường hợp không bị truy cứu trách nhiệm hình sự liên quan vi phạm pháp luật về đất đai vừa được Quốc hội quy định trong nghị quyết mới, áp dụng cho các vi phạm xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực.

Nội dung đáng chú ý của Nghị quyết mới

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân, đồng thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Theo Nghị quyết, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự trong 2 trường hợp cụ thể.

Trường hợp 1: Không gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước

Trường hợp này phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện: không tham nhũng; vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh; dự án, công trình đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã giải quyết dứt điểm theo quy định.

Trường hợp 2: Có gây thất thoát, lãng phí nhưng đã khắc phục toàn bộ hậu quả

Với trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước, Nghị quyết yêu cầu vẫn phải bảo đảm các điều kiện kể trên và đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.

Khi nào được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự?

Nghị quyết cũng nêu rõ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để tổ chức, cá nhân khắc phục hậu quả thiệt hại nếu bảo đảm đủ 3 điều kiện.

Cụ thể, phải có hành vi vi phạm nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh; có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước nhưng không tham nhũng.

Điều kiện thứ 3 là dự án, công trình đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả thiệt hại do nguyên nhân khách quan nhưng vẫn có khả năng, phương án, điều kiện để khắc phục, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; đồng thời có cam kết của tổ chức, cá nhân liên quan và tích cực khắc phục theo tiến độ, phương án đã cam kết.

Cán bộ, công chức khi nào được miễn kỷ luật?

Nghị quyết của Quốc hội cũng quy định rõ về việc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân.

Theo đó, nếu vi phạm kỷ luật nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh, không tham nhũng, dự án, công trình đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội... thì được miễn kỷ luật khi đáp ứng một trong hai điều kiện: không gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước; hoặc có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước nhưng đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.

Trường hợp vi phạm kỷ luật nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước nhưng không tham nhũng, dự án, công trình đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả thiệt hại do nguyên nhân khách quan nhưng vẫn có khả năng khắc phục, có cam kết của tổ chức, cá nhân liên quan thì cũng được xem xét chưa xử lý kỷ luật để khắc phục hậu quả thiệt hại.

Thời hạn chưa xem xét xử lý kỷ luật tối đa là 2 năm và không tính vào thời hiệu xử lý kỷ luật.

Hiệu lực áp dụng và các dự án tồn đọng

Nghị quyết được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ nhất, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2026. Các quy định xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân được thực hiện đến hết ngày 1/5/2029.

Bên cạnh đó, Nghị quyết còn dành một chương để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài. Nội dung gồm: xử lý dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định; xử lý việc tiếp tục giao đất, cho thuê đất đối với các dự án vi phạm về lựa chọn nhà đầu tư, về quản lý, sử dụng đất; xử lý dự án đầu tư trên khu đất mà Nhà nước đã thu hồi đất không thuộc trường hợp thu hồi đất theo quy định của pháp luật; xử lý các dự án đầu tư trong trường hợp có vi phạm về mục đích sử dụng đất; và xử lý dự án đầu tư xây dựng lưới điện đang triển khai nhưng chưa thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

Các quy định này được thực hiện đến hết ngày 1/5/2031.

Bạn nghĩ sao về quy định mới này? Comment bên dưới nhé!