Chứng khoán quý 1: Tự doanh đau đầu, nhà đầu tư khó nhằn nhưng các CTCK vẫn lãi đậm nhờ... cho vay

Gần 11.000 tỷ đồng là tổng lãi từ cho vay và phải thu của nhóm CTCK trong quý 1/2026, tăng 68% so với cùng kỳ và cao hơn 10% so với quý trước.

CTCK đang “bội thu” nhờ mảng cho vay

Thị trường chứng khoán biến động khó lường, tự doanh của nhiều CTCK cũng gặp khó. Có đến 20 CTCK báo lỗ trong quý đầu năm, kéo lợi nhuận toàn ngành giảm quý thứ 2 liên tiếp so với quý liền trước, xuống dưới 10.000 tỷ đồng.

Trong bối cảnh đó, hoạt động cho vay tiếp tục trở thành điểm sáng lớn nhất của ngành.

Tổng lãi từ cho vay và phải thu gần 11.000 tỷ đồng trong quý 1/2026 là mức cao nhất từ trước đến nay.

Vì sao lãi cho vay tăng mạnh?

Có 2 nguyên nhân chính:

- Dư nợ toàn thị trường lập kỷ lục mới 415.000 tỷ đồng, trong đó dư nợ margin cũng lên mức cao nhất từ trước đến nay là 405.000 tỷ đồng.
- Mặt bằng lãi suất margin tăng đáng kể, nhiều CTCK đã đưa lãi suất không thuộc danh mục ưu đãi lên mức 14%.

Lãi suất margin tăng trong bối cảnh lãi suất huy động và cho vay của ngân hàng thương mại vẫn neo cao. Vì vậy, các CTCK cũng điều chỉnh để bù đắp chi phí đi vay. Xu hướng này có thể còn tiếp diễn nếu thanh khoản hệ thống ngân hàng chưa thật sự dồi dào.

Hoạt động nào đang là “cứu cánh” của CTCK?

Trong khi tự doanh biến động thất thường, mảng cho vay ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn với nhiều CTCK. Một số đơn vị như HSC, SHS, VPS cũng đã cho thấy xu hướng thu hẹp quy mô tự doanh do tính thiếu bền vững.

Bên cạnh đó, môi giới hiện chủ yếu mang ý nghĩa về thị phần khi xu hướng zero fee ngày càng phổ biến.

Những CTCK nào đang ghi nhận nguồn thu lớn từ cho vay?

Trong quý đầu năm, có 5 CTCK ghi nhận nguồn thu từ cho vay hơn 750 tỷ đồng, trong đó TCBS và SSI đều thu hơn 1.000 tỷ đồng.

Nhóm CTCK có ngân hàng hậu thuẫn cho thấy mức độ phụ thuộc vào mảng này rõ hơn. Cụ thể, TCBS lãi trước thuế quý 1 gần 1.500 tỷ đồng, riêng nguồn thu từ cho vay đã chiếm gần 1.250 tỷ đồng. Trong khi đó, VPBankS lãi trước thuế hơn 500 tỷ đồng nhưng lãi từ cho vay và phải thu lên đến gần 900 tỷ đồng.

Cần hiểu đúng về “lãi từ cho vay”

Lãi từ cho vay và phải thu không phải là lãi ròng từ hoạt động cho vay, vì CTCK vẫn phải chịu một phần chi phí cho mảng này. Tuy nhiên, có thể thấy tỷ trọng đóng góp của mảng cho vay trong tổng lợi nhuận đang ngày càng tăng.

Xu hướng “ngân hàng hoá” trên nhóm CTCK đang diễn ra mạnh hơn. Trong bối cảnh tín dụng thắt chặt có chọn lọc, đây là kênh giúp giải quyết nhu cầu vốn cấp thiết cho doanh nghiệp hoặc chủ doanh nghiệp với thủ tục đơn giản hơn và mức kiểm soát lỏng lẻo hơn nhiều.

Hoạt động này mang lại lợi ích cho cả 3 bên: ngân hàng có thêm đầu ra, CTCK có dư nợ và thu lãi, doanh nghiệp/chủ doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ hơn. Nhưng đi kèm là rủi ro nếu nguồn trả nợ gặp vấn đề, đặc biệt khi chủ doanh nghiệp bị bán giải chấp có thể tác động lớn hơn nhiều so với nhà đầu tư cá nhân.

Bạn nghĩ sao về xu hướng CTCK ngày càng phụ thuộc vào mảng cho vay? Comment bên dưới nhé!