Bước ngoặt: Trao quyền niêm yết tài sản mã hóa cho các sàn giao dịch

UBCKNN cho biết các sàn giao dịch sẽ được quyền lựa chọn tài sản mã hóa để niêm yết và giao dịch, nhưng cơ quan quản lý khuyến nghị ưu tiên những tài sản có tính thanh khoản cao, phổ biến để hạn chế rủi ro cho thị trường.

Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang tăng nhanh

Chiều 12/5, Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI” đã diễn ra. Tại đây, ông Tô Trần Hòa - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN) - cho biết tiềm năng thị trường mã hóa tại Việt Nam là rất lớn.

Theo dữ liệu từ Chainalysis, số lượng người dùng tài sản mã hóa tại Việt Nam đã tăng mạnh từ năm 2017 đến nay và dự kiến đạt gần 16 triệu tài khoản vào năm 2025. Việt Nam cũng nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về chỉ số chấp nhận tài sản mã hóa toàn cầu năm 2025.

Về quy mô, tổng giá trị giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam trong năm 2025 được ước tính khoảng 220 tỷ USD.

Hành lang pháp lý đang dần hoàn thiện

Ông Hòa cho biết Chính phủ và các cơ quan quản lý đã sớm triển khai nhiều định hướng chiến lược để xây dựng niềm tin số và phát triển thị trường minh bạch, an toàn.

Chủ trương này được thể hiện trong các nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 20, 52, 57 và gần nhất là Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

Hiện nay, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường tài sản số. Theo ông Hòa, Luật Công nghiệp công nghệ số là văn bản pháp lý nền tảng đầu tiên đưa ra định nghĩa rõ ràng về tài sản số, tài sản ảo và tài sản mã hóa, đồng thời chính thức thừa nhận và bảo vệ các loại tài sản này theo quy định pháp luật.

Song song đó, Luật Đầu tư sửa đổi cũng tháo gỡ vướng mắc liên quan đến mã ngành nghề kinh doanh, xác định hoạt động kinh doanh tài sản mã hóa là ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 05 được xem là “kim chỉ nam” cho quá trình xây dựng thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam khi phân định rõ giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp.

Theo lãnh đạo UBCKNN, khái niệm ICO lần đầu tiên được chính thức hóa trong khung pháp lý, cho phép hoạt động phát hành được thực hiện trên cơ sở đăng ký tương tự mô hình IPO trên thị trường chứng khoán.

Kế toán, thuế và quản lý đều đã có khung hướng dẫn

Để cụ thể hóa các hoạt động này, Bộ Tài chính đã ban hành nhiều thông tư hướng dẫn liên quan đến kế toán và thuế.

Cụ thể, theo Thông tư số 15, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP) và nhà đầu tư tổ chức đã có hướng dẫn hạch toán minh bạch trên bảng cân đối kế toán, thay vì phải ghi nhận vào nhóm “chi phí khác” như trước đây.

Về thuế, Thông tư số 32 và Thông tư số 41 xây dựng cơ chế quản lý theo hướng vừa chặt chẽ vừa linh hoạt. Doanh nghiệp trong nước áp dụng mức thuế thu nhập doanh nghiệp 20%, còn nhà đầu tư cá nhân và tổ chức nước ngoài áp dụng mức thuế 0,1%.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp VASP sẽ thực hiện nghĩa vụ nộp thuế thay cho nhóm nhà đầu tư này nhằm tối ưu thủ tục hành chính.

Hệ thống quản lý thuế hiện cũng đã được liên kết đồng bộ với Cổng Dịch vụ công quốc gia và dữ liệu của Bộ Công an để bảo đảm tính minh bạch và khả năng giám sát.

Sàn giao dịch được quyền chọn tài sản niêm yết, nhưng phải thận trọng

Về quyền và nghĩa vụ chuyên môn, ông Tô Trần Hòa cho biết các tổ chức sẽ được trao quyền lựa chọn tài sản mã hóa để niêm yết và giao dịch theo thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý khuyến nghị các sàn giao dịch cần thận trọng, ưu tiên những tài sản có tính thanh khoản cao và phổ biến nhằm hạn chế rủi ro cho thị trường.

Các sàn giao dịch cũng được phép thu phí dịch vụ liên quan đến hoạt động kinh doanh tài sản mã hóa.

Đối với hoạt động phát hành, các tổ chức phát hành phải thực hiện công bố thông tin tương tự các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Mọi thay đổi liên quan đều phải được công bố trong bản cáo bạch, hay còn gọi là white paper, khi thực hiện chào bán và phát hành.

Để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, các VASP phải ưu tiên thực hiện lệnh giao dịch của khách hàng trước lệnh của chính tổ chức. Đồng thời, tài sản của nhà đầu tư sẽ được bảo vệ theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Theo lãnh đạo UBCKNN, để xây dựng niềm tin số cho thị trường, cơ quan quản lý sẽ thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Công an, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước, đồng thời triển khai các đoàn kiểm tra liên ngành nhằm giám sát toàn diện hoạt động trên thị trường tài sản mã hóa.

Bạn nghĩ sao về hướng mở này của UBCKNN? Comment bên dưới nhé!