Định hình siêu đô thị thế hệ mới trong chiến lược phát triển Quốc gia

Sáng 21/3, Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học "Siêu đô thị thế hệ mới: Động lực tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới". Trong khuôn khổ sự kiện, các chuyên gia, nhà khoa học đã cùng bàn thảo về cơ hội của Việt Nam trong phát triển các siêu đô thị thế hệ mới, vai trò, tác động của siêu đô thị với nền kinh tế.

Phát biểu tại hội nghị, KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam nhấn mạnh, trên thế giới, nhiều quốc gia đang hình thành các siêu đô thị với tốc độ phát triển rất nhanh. Trong đó, các trung tâm đô thị tiếp tục là hạt nhân, đóng vai trò dẫn dắt các cực tăng trưởng và lan tỏa phát triển. Thực tiễn cho thấy, khi các đô thị lớn được đầu tư mạnh mẽ về hạ tầng và các nền tảng phát triển, sẽ tạo ra bước chuyển rõ rệt về kinh tế - xã hội.

Toàn cảnh hội thảo

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, thế giới cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng và áp lực dân số đô thị. Điều này đặt ra yêu cầu phải lựa chọn mô hình phát triển đô thị mới theo hướng linh hoạt, thông minh và bền vững hơn.

Vì vậy, nhiều tổ chức quốc tế đã khuyến nghị các quốc gia hướng tới mô hình siêu đô thị thế hệ mới, mô hình đô thị không chỉ dựa vào quy mô dân số lớn mà dựa vào hạ tầng hiện đại, quản trị thông minh, kinh tế đổi mới sáng tạo và khả năng kết nối vùng, kết nối toàn cầu.

Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) nêu, mô hình siêu đô thị truyền thống, chủ yếu dựa vào mở rộng không gian vật lý, đang bộc lộ nhiều hạn chế như quá tải hạ tầng, suy giảm chất lượng môi trường và phát sinh các vấn đề xã hội.

Do đó, định hướng phát triển siêu đô thị thế hệ mới là phù hợp với xu thế chung và cũng phù hợp với các chủ trương, định hướng lớn của Việt Nam về phát triển đô thị bền vững.

Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch Kiến trúc (Bộ Xây dựng) phát biểu tại Hội thảo. 

Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định rõ việc tổ chức không gian phát triển đô thị theo các vùng và hành lang kinh tế, hình thành các khu vực đô thị lớn có tính liên kết chặt chẽ.

Cấu trúc phát triển đô thị quốc gia đang dần hình thành theo các trục động lực như Bắc - Nam, Đông - Tây và các hành lang ven biển. Đây không chỉ là các trục giao thông mà còn là không gian phát triển kinh tế, công nghiệp, dịch vụ và đô thị ở quy mô quốc gia. Trong đó, các siêu đô thị trong tương lai sẽ đóng vai trò là các nút quan trọng trong mạng lưới đô thị quốc gia và khu vực.

Theo các chuyên gia, việc phát triển siêu đô thị thế hệ mới cần được tích hợp vào hệ thống quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch đô thị, bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ trong tổ chức không gian phát triển.

Đồng thời, cần hoàn thiện cơ sở lý luận và pháp lý cho mô hình này; phát triển các liên kết chiến lược về hạ tầng, kinh tế, dịch vụ và dân cư; đổi mới mô hình quản trị đô thị theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ và dữ liệu, tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân và cộng đồng.

Các diễn giả tham gia Hội thảo: "Siêu đô thị thế hệ mới: Động lực tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới".

Ở góc độ thực tiễn phát triển đô thị, TS.KTS Phạm Thị Nhâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia cho biết, trong hai thập niên gần đây, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh và sự phát triển mạnh của thị trường bất động sản, Việt Nam đã chứng kiến sự xuất hiện ngày càng nhiều siêu dự án đô thị tại hai vùng đô thị lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.

Nhiều dự án có quy mô từ vài trăm đến hàng nghìn héc-ta, góp phần mở rộng không gian đô thị và thúc đẩy phát triển các khu vực ven đô.

Các siêu dự án đô thị thường phát triển dọc theo các trục giao thông hướng tâm, các tuyến vành đai hoặc các hành lang hạ tầng chiến lược, qua đó hình thành các khu đô thị mới và làm thay đổi cấu trúc không gian vùng đô thị.

Đề cập đến năng lực phát triển dự án, theo ThS. Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu đánh giá thị trường Bất động sản Việt Nam, siêu đô thị là “sân chơi” của những “người khổng lồ”. Theo đó, chỉ các nhà phát triển có tiềm lực tài chính “siêu khủng”, năng lực quy hoạch vượt trội, kinh nghiệm triển khai đồng bộ và quản lý vận hành tối ưu, cùng mạng lưới đối tác chiến lược toàn cầu mới có khả năng tạo ra các siêu đô thị chuẩn quốc tế, đảm bảo chất lượng cao cấp, giá trị bền vững và khả năng vận hành hiệu quả cả về kinh tế lẫn xã hội.

Theo các chuyên gia, nếu được định hướng và quản lý phù hợp, các siêu dự án đô thị sẽ không chỉ là khu ở quy mô lớn mà có thể trở thành các cực tăng trưởng mới, góp phần hình thành các siêu đô thị thế hệ mới đa trung tâm, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, để làm được điều này, cần tăng cường vai trò điều phối của quy hoạch vùng đô thị, gắn phát triển dự án với phát triển hạ tầng, việc làm và các dịch vụ đô thị, thay vì chỉ phát triển nhà ở đơn thuần.

Có thể nói, phát triển siêu đô thị thế hệ mới không chỉ là xu thế đô thị hóa mà còn là lựa chọn chiến lược góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, tạo ra các cực tăng trưởng, trung tâm đổi mới sáng tạo và không gian phát triển bền vững cho quốc gia trong tầm nhìn dài hạn. Ngoài việc thúc đẩy phát triển mạnh mẽ kinh tế - xã hội, siêu đô thị thế hệ mới còn mang lại những giá trị nổi bật giúp siêu đô thị thế hệ mới trở thành không gian sống, làm việc và sáng tạo đặc trưng của xã hội đô thị trong thế kỷ XXI.