Đề xuất số hóa dữ liệu người mua nhà ở xã hội trên VNeID

Số hóa dữ liệu để rút ngắn quy trình xét duyệt

Theo ông Lê Quang Huy, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP BIC Việt Nam, quy trình xét duyệt hồ sơ mua, thuê mua nhà ở xã hội hiện nay vẫn còn phức tạp. Trong khi đó, số lượng hồ sơ đăng ký thường cao hơn nhiều so với nguồn cung, khiến doanh nghiệp phải xử lý khối lượng hồ sơ lớn, kéo dài thời gian xét duyệt và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Hiện nay, các chủ đầu tư thường là đơn vị trực tiếp tiếp nhận hồ sơ, ký hợp đồng mua bán, thu tiền và bàn giao căn hộ. Sau đó, cơ quan quản lý nhà nước mới tiến hành hậu kiểm. Tuy nhiên, nếu trong quá trình hậu kiểm phát hiện người mua không đủ điều kiện, việc xử lý sẽ trở nên rất phức tạp.

“Chủ đầu tư phải chấm dứt hợp đồng, thu hồi căn hộ, giải quyết các vấn đề tài chính và thực hiện lại toàn bộ quy trình bán hàng. Điều này không chỉ tốn thời gian mà còn ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án khác”, ông Huy cho biết.

Từ thực tế trên, đại diện BIC Việt Nam đề xuất cơ quan quản lý nhà nước nên trực tiếp thực hiện khâu xét duyệt hồ sơ ngay từ đầu để đảm bảo tính minh bạch. Đồng thời, cần xây dựng một cơ sở dữ liệu chung về những người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội trên hệ thống VNeID.

Theo đề xuất này, khi người dân đáp ứng các tiêu chí về thu nhập, điều kiện nhà ở và các quy định liên quan, họ sẽ được cấp “tích xanh” xác nhận trên VNeID. Khi đăng ký mua nhà ở xã hội, chủ đầu tư chỉ cần tra cứu trạng thái xác nhận trên hệ thống để rút ngắn đáng kể quy trình xét duyệt hồ sơ.

Hạn chế tình trạng trục lợi chính sách

Chia sẻ thêm tại hội thảo, Đại tá Nguyễn Tiến Nam, Giám đốc Ban Quản lý dự án 1, Tổng Công ty 319 cho rằng trong quá trình triển khai các dự án nhà ở xã hội, một trong những khó khăn lớn là thủ tục tiếp nhận và xét duyệt hồ sơ tại nhiều địa phương còn kéo dài. Điều này làm giảm cơ hội tiếp cận nhà ở của những người có nhu cầu thực sự.

Bên cạnh đó, những vướng mắc về thủ tục hành chính cũng có thể tạo ra kẽ hở để xuất hiện tình trạng môi giới, trung gian trục lợi, gây méo mó chính sách nhà ở xã hội.

Theo ông Nam, dữ liệu về các dự án nhà ở xã hội hiện cũng chưa được công khai và kết nối đồng bộ. Người dân gặp nhiều khó khăn khi tìm kiếm thông tin về dự án, chủ đầu tư hoặc điều kiện mua nhà. Trong khi đó, các cơ quan tiếp nhận hồ sơ cũng gặp trở ngại trong việc kiểm tra và đối chiếu thông tin.

Do đó, trong thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm các khâu xác nhận không cần thiết và đẩy mạnh số hóa dữ liệu. Đồng thời, cần tăng cường minh bạch thông tin về dự án, chủ đầu tư và điều kiện mua nhà để người dân dễ dàng tiếp cận, qua đó hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thành Trung, Giám đốc Ban Quản lý dự án nhà ở xã hội Kim Chung cho rằng nhu cầu nhà ở xã hội đang tăng rất mạnh, khiến số lượng hồ sơ đăng ký luôn ở mức lớn. Vì vậy, cơ quan quản lý nên đóng vai trò chủ trì trong việc hướng dẫn, tiếp nhận và thẩm định hồ sơ của người dân.

Theo ông Trung, với hệ thống dữ liệu dân cư hiện có, các cơ quan chức năng hoàn toàn có thể kiểm tra thông tin, chấm điểm và xác nhận các trường hợp đủ điều kiện mua nhà ở xã hội. Sau khi được phê duyệt, chủ đầu tư chỉ cần thực hiện bước ký hợp đồng mua bán với khách hàng.

“Giải pháp này sẽ giúp quy trình minh bạch hơn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung vào nhiệm vụ chính là triển khai dự án”, ông Trung nhận định.

Doanh nghiệp gặp khó trong xác định giá bán

Bên cạnh những vướng mắc về thủ tục xét duyệt hồ sơ, các doanh nghiệp cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn trong việc xác định giá bán nhà ở xã hội.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đầu tư Phát triển Hạ tầng Đô thị UDIC cho biết doanh nghiệp hiện đang triển khai dự án nhà ở xã hội tại khu vực Nguyễn Xiển (Hà Nội), dự kiến hoàn thành trong năm nay. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, doanh nghiệp gặp nhiều vướng mắc liên quan đến cơ chế xác định giá bán và cách xử lý phần diện tích thương mại trong dự án.

Theo quy định hiện hành, trong các dự án nhà ở xã hội, chủ đầu tư được phép bố trí khoảng 20% diện tích đất hoặc diện tích sàn để phát triển nhà ở thương mại nhằm bù đắp chi phí và tạo nguồn lực tài chính cho dự án. Tuy nhiên, khi áp dụng vào thực tế, việc xác định giá bán đối với phần nhà ở thương mại trong dự án lại phát sinh nhiều khó khăn.

Cụ thể, cách tính giá bán căn hộ thương mại trong dự án nhà ở xã hội hoàn toàn khác so với dự án nhà ở thương mại thông thường. Nếu giá bán được xác định quá thấp, doanh nghiệp sẽ không đủ nguồn thu để bù đắp chi phí đầu tư.

Ngoài ra, việc quản lý và hạch toán chi phí đối với phần diện tích thương mại trong dự án cũng khá phức tạp. Trên thực tế, toàn bộ dự án vẫn phải tuân theo các quy định nghiêm ngặt của nhà ở xã hội, trong khi phần diện tích thương mại lại phải được tính toán riêng để xác định hiệu quả tài chính.

Do những vướng mắc này, đến nay dự án nhà ở xã hội tại khu vực Nguyễn Xiển vẫn chưa thể xác định xong giá bán để mở bán theo kế hoạch.