Ưu đãi thuế, đất đai, tín dụng phải được chuyển hóa thành giá nhà ở xã hội thấp hơn

Chiều 28/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Góp ý về nhà ở xã hội, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cơ bản tán thành việc mở rộng đối tượng thuê nhà ở xã hội và các quy định về giá, nhưng đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý để bảo đảm chính sách ưu đãi của nhà nước đến được với người dân.

Cụ thể, đối với giá nhà ở xã hội, đại biểu Thạch Phước Bình cơ bản tán thành với Điều 67, nhưng đề nghị hoàn thiện cơ chế kiểm soát giá để bảo đảm các ưu đãi của nhà nước thực sự đến được với người dân.

Theo khoản 1 Điều 67, giá bán, giá thuê mua được xác định trên cơ sở chi phí đầu tư hợp lý, lãi vay và lợi nhuận định mức, nhưng không tính các khoản ưu đãi của nhà nước vào giá. Đại biểu cho rằng ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng phải được chuyển hóa thành mức giá thấp hơn cho người mua, thuê mua nhà.

Đáng chú ý, điểm c khoản 3 Điều 67 quy định sau quyết toán, nếu giá thực tế cao hơn giá hợp đồng thì chủ đầu tư không được thu thêm; nếu thấp hơn thì phải hoàn trả phần chênh lệch cho người mua, thuê mua.

Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa quy định rõ thời hạn hoàn trả, trách nhiệm khi chậm hoàn trả và nghĩa vụ công khai kết quả quyết toán. Do đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị bổ sung quy định theo hướng: sau khi quyết toán được phê duyệt, chủ đầu tư phải thông báo và hoàn trả phần chênh lệch trong thời hạn cụ thể; chậm hoàn trả thì phải tính lãi. Kết quả quyết toán phải được công khai trên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản.

Đối với giá thuê, khoản 5 Điều 67 quy định giá thuê do chủ đầu tư thỏa thuận với bên thuê trong khung giá do UBND cấp tỉnh quy định. Đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị khi xây dựng khung giá phải bảo đảm các khoản đã được nhà nước ưu đãi, hỗ trợ không được tính lại vào giá thuê, đồng thời công khai các cấu phần cơ bản hình thành giá để người thuê có thể kiểm tra, giám sát.

Cùng quan tâm đến cơ chế xác định giá nhà ở xã hội, đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) đề nghị dự thảo Luật tiếp tục khẳng định rõ nhà ở xã hội không phải là sản phẩm thương mại thông thường. Theo đại biểu, nhà ở xã hội được hình thành từ nhiều chính sách ưu đãi của nhà nước về đất đai, tiền sử dụng đất, thuế, tín dụng, thủ tục đầu tư, hạ tầng và các chính sách hỗ trợ khác. Người mua phải đúng đối tượng, đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Do đó, tính chất xã hội của nhà ở không thể mất đi chỉ vì đã qua một khoảng thời gian nhất định.

Về cơ chế xác định giá bán nhà ở xã hội, khoản 3 Điều 67 quy định chủ đầu tư tự xây dựng hoặc thuê tư vấn thẩm tra giá trước khi phê duyệt giá bán, giá thuê mua; sau khi nghiệm thu phải kiểm toán, quyết toán chi phí đầu tư xây dựng.

Đại biểu Trần Văn Lâm đề nghị bổ sung vào Điều 67 yêu cầu công khai các cấu phần chủ yếu hình thành giá bán, giá thuê mua; cơ chế kiểm tra, hậu kiểm độc lập theo mức độ rủi ro; trách nhiệm xử lý, hoàn trả cho người mua khi phát hiện chi phí không hợp lý, không hợp lệ.

Theo đại biểu, cơ chế chủ đầu tư tự xác định giá cần đi kèm với trách nhiệm giải trình, công khai thông tin và kiểm soát hiệu quả, bảo đảm toàn bộ giá trị ưu đãi của nhà nước được phản ánh đúng vào giá nhà ở xã hội, tránh tình trạng chính sách ưu đãi được thiết kế để hỗ trợ người dân nhưng lợi ích cuối cùng lại không đến đầy đủ với người thụ hưởng.

Về giá bán nhà ở xã hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, giá bán phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm định trước khi đưa ra bán. Theo đó, giá nhà ở xã hội được xác định trên cơ sở chi phí xây dựng, chi phí hạ tầng và lãi vay ngân hàng của chủ đầu tư. Trong đó, chi phí hạ tầng có sự khác biệt tùy theo yêu cầu của từng dự án; giá vật tư, vật liệu xây dựng tại các địa phương cũng khác nhau.

Theo Bộ trưởng, vì những yếu tố này, giá nhà ở xã hội thời gian qua dao động khoảng 15 - 29 triệu đồng/m², tùy địa phương và địa bàn. Các chính sách ưu đãi dành cho chủ đầu tư như về thuế, tiền sử dụng đất, giải phóng mặt bằng và tín dụng đã được quy định rõ nhằm hỗ trợ phát triển loại hình nhà ở này.