Tỷ giá, lãi suất, giá năng lượng cùng biến động: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì cho năm 2027?

Tại Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức chiều 30/10 tại Hà Nội, các chuyên gia nhận định, môi trường kinh doanh thời gian tới tiếp tục đối mặt nhiều yếu tố khó lường, đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận trong quản trị rủi ro và lập kế hoạch tài chính.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, cho biết doanh nghiệp đang vừa nỗ lực hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh năm 2026, vừa chuẩn bị cho năm 2027 trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động nhanh, phức tạp.

Theo ông Vinh, tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng là ba yếu tố tác động trực tiếp đến hoạt động doanh nghiệp. Trong đó, tỷ giá ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu, nghĩa vụ ngoại tệ và hiệu quả xuất khẩu; lãi suất chi phối chi phí vốn, dòng tiền; còn giá năng lượng tác động đến sản xuất, vận chuyển, bảo quản và sức cạnh tranh.

Đáng chú ý, khi cả ba yếu tố cùng biến động, tác động có thể khuếch đại lẫn nhau, tạo sức ép lớn hơn lên hoạt động sản xuất kinh doanh. Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào một dự báo để xây dựng kế hoạch mà cần thiết lập nhiều kịch bản, từ cơ sở đến bất lợi, đồng thời xác định ngưỡng biến động phải điều chỉnh phương án kinh doanh. Các yếu tố như chi phí nhập khẩu, doanh thu xuất khẩu, nghĩa vụ ngoại tệ, chi phí vay, kỳ hạn vốn, logistics, tồn kho và điều khoản hợp đồng cần được xem xét trong một tổng thể thống nhất.

Về tiếp cận vốn, ông Vinh cho rằng tài sản bảo đảm vẫn là điểm nghẽn đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Do đó, cần thúc đẩy các phương thức đánh giá tín dụng dựa trên dòng tiền, dữ liệu, đơn hàng và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

Bên cạnh vốn ngân hàng, doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận các kênh huy động vốn khác phù hợp với quy mô và giai đoạn phát triển. “Vốn ngân hàng không thể và không nên đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn, nhất là vốn trung và dài hạn”, ông Vinh nhấn mạnh.

Để nâng cao khả năng tiếp cận tài chính, doanh nghiệp cần minh bạch báo cáo tài chính, chuẩn hóa dữ liệu, kiểm soát cơ cấu đồng tiền và kỳ hạn vốn, đồng thời xây dựng phương án sử dụng vốn khả thi.

Áp lực lãi suất, chi phí vốn vẫn hiện hữu

Đánh giá triển vọng kinh tế, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho rằng kinh tế thế giới năm 2027 có thể có những tín hiệu tích cực hơn năm 2026, song doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều sức ép từ phân mảnh địa kinh tế, cạnh tranh thương mại, biến động năng lượng và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng.

Tại Việt Nam, tăng trưởng GDP 9 tháng đầu năm 2026 đạt 9,01%, thuộc nhóm cao trên thế giới. Tuy nhiên, theo ông Hiển, kết quả tăng trưởng chung chưa phản ánh đầy đủ khó khăn của khu vực doanh nghiệp trong nước.

Đáng chú ý, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh vẫn chịu áp lực về vốn, đất đai, chi phí đầu vào và thị trường. Quy mô vốn và lao động bình quân của doanh nghiệp mới có xu hướng nhỏ đi, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp rút lui hoàn toàn khỏi thị trường ở mức cao hơn các giai đoạn trước.

Đối với mặt bằng lãi suất, ông Hiển nhận định áp lực đến từ môi trường quốc tế, lạm phát trong nước và nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế. Cạnh tranh huy động vốn tại một số ngân hàng khiến chi phí tài chính và thanh khoản tiếp tục là những vấn đề doanh nghiệp cần tính toán cho năm 2027.

Trước bối cảnh này, ông Hiển gợi mở ba hướng tái cấu trúc doanh nghiệp, gồm quản trị tài chính; mô hình tăng trưởng, xác định lĩnh vực và phân khúc trọng tâm; thị trường và chuỗi cung ứng gắn với tối ưu chi phí, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Doanh nghiệp cũng cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu chuỗi cung ứng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ở góc độ chính sách, ông Hiển cho rằng cần đổi mới phương thức hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển từ hỗ trợ đầu vào sang hỗ trợ đầu ra, giảm cơ chế xin - cho và nâng cao hiệu quả triển khai các chương trình hỗ trợ khoa học, công nghệ.

Trong điều hành vĩ mô, dư địa chính sách tiền tệ được đánh giá ngày càng hạn chế, do đó cần tăng cường phối hợp với chính sách tài khóa để vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng. Đầu tư công cần phát huy vai trò dẫn dắt đầu tư tư nhân, đồng thời phát triển doanh nghiệp đầu đàn gắn với hệ sinh thái liên kết, tránh tạo sức ép lấn át doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cần phối hợp chính sách để khơi thông nguồn vốn

Liên quan đến định hướng tín dụng và khả năng cung ứng vốn, ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê, Ngân hàng Nhà nước, cho biết cơ quan này sẽ tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ nhằm giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng và hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

Tuy nhiên, theo ông Hà, việc tháo gỡ các điểm nghẽn của doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào nỗ lực của hệ thống ngân hàng mà cần sự phối hợp đồng bộ, quyết liệt giữa các bộ, ngành và các chủ thể trong nền kinh tế.

Trong bối cảnh chi phí vốn và đầu vào còn nhiều biến động, khả năng chống chịu của doanh nghiệp sẽ phụ thuộc không chỉ vào khả năng tiếp cận tín dụng mà còn ở năng lực quản trị, tính minh bạch và khả năng thích ứng với thị trường.

Các doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động. Việc xây dựng nhiều kịch bản, kiểm soát dòng tiền, đa dạng hóa nguồn vốn và tái cấu trúc hoạt động sẽ là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì sức cạnh tranh, vững vàng trước biến động và chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới trong năm 2027.