Tuân thủ tiêu chuẩn, chất lượng hàng hóa: Yêu cầu pháp lý và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Sáng 12/9, tại TP.HCM, Tọa đàm “Các vấn đề liên quan đến pháp luật hàng hóa lưu thông trên thị trường” diễn ra với sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp cùng đại diện các đơn vị, chuyên gia trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng và an toàn thực phẩm.

Tọa đàm tập trung trao đổi những nội dung liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa của doanh nghiệp như bảo hộ sở hữu trí tuệ, xây dựng hồ sơ tiêu chuẩn, thử nghiệm, công bố chất lượng hàng hóa, thủ tục an toàn thực phẩm và giải pháp về tem, nhãn hàng hóa.

Chương trình được tổ chức trong bối cảnh nhiều quy định mới về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã có hiệu lực trong năm 2026, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp cần chủ động cập nhật để đáp ứng các quy định trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa trên thị trường.

Ông Trần Nhị Hùng, đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, chia sẻ về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, nâng cao chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Ảnh Đình Phúc

Một trong những nội dung trọng tâm của tọa đàm là xây dựng hồ sơ tiêu chuẩn, thử nghiệm, công bố chất lượng hàng hóa và cập nhật những quy định mới trong lĩnh vực tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Nội dung này được bố trí khoảng một giờ với phần trao đổi của chuyên viên thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, qua đó cung cấp thêm thông tin cho doanh nghiệp về những yêu cầu cần lưu ý trong quá trình quản lý chất lượng sản phẩm.

Từ ngày 1/1/2026, Luật số 70/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật chính thức có hiệu lực. Luật được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025, là một trong những văn bản pháp lý quan trọng doanh nghiệp cần cập nhật khi thực hiện các yêu cầu liên quan đến tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Cùng thời điểm, Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa cũng có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Những thay đổi trong quy định pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải rà soát, cập nhật quy trình quản lý chất lượng, hồ sơ và các hoạt động liên quan để bảo đảm phù hợp với quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, Thông tư 04/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ ngày 15/4/2026, sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ một số quy định trong lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng. Việc nắm bắt đầy đủ những thay đổi này có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp trong quá trình xây dựng tiêu chuẩn, thử nghiệm, đánh giá và công bố chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng đại diện phía Nam, Cục Sở hữu trí tuệ chia sẻ về vấn đề sở hữu trí tuệ với doanh nghiệp. Ảnh Đinh Phúc

Bên cạnh nội dung về tiêu chuẩn, chất lượng, tọa đàm cũng dành thời gian trao đổi về đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế và giải pháp hữu ích; gia hạn, sửa đổi, duy trì hiệu lực hoặc cấp lại văn bằng bảo hộ; chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ và xử lý hàng giả.

Đây là những vấn đề có liên quan trực tiếp đến việc bảo vệ tài sản trí tuệ và thương hiệu của doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh sản phẩm ngày càng được phân phối qua nhiều kênh, kéo theo nguy cơ hàng hóa bị làm giả, làm nhái. Việc chủ động đăng ký và duy trì quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời có giải pháp nhận diện hàng hóa phù hợp được xem là một trong những yếu tố góp phần bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Đối với lĩnh vực thực phẩm, chương trình tập trung trao đổi về thủ tục cấp giấy phép an toàn thực phẩm, đào tạo kiến thức an toàn thực phẩm và các giải pháp về tem, nhãn hàng hóa. Ban tổ chức cũng dành phần cuối chương trình để doanh nghiệp trao đổi trực tiếp với đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Đáng chú ý, yêu cầu quản lý thông tin sản phẩm ngày càng gắn chặt hơn với khả năng truy xuất. Các quy định mới về truy xuất nguồn gốc thực phẩm yêu cầu cơ sở sản xuất, kinh doanh thiết lập, lưu trữ thông tin và bảo đảm khả năng xác định nguồn cung cấp ở công đoạn trước cũng như đơn vị tiếp nhận ở công đoạn sau.

Yêu cầu này đặt ra vấn đề doanh nghiệp cần tổ chức quản lý thông tin xuyên suốt quá trình sản xuất và lưu thông sản phẩm, từ nguyên liệu đầu vào, quá trình sản xuất, thử nghiệm, công bố, ghi nhãn đến phân phối. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và xử lý nhanh hơn khi phát sinh vấn đề liên quan đến sản phẩm.

Trong bối cảnh khung pháp lý về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, hàng hóa có nhiều thay đổi từ năm 2026, việc chủ động cập nhật quy định, rà soát hồ sơ và chuẩn hóa quy trình ngay từ khâu sản xuất được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý.

Không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, việc thực hiện tốt các quy định về tiêu chuẩn, chất lượng, an toàn thực phẩm, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và sở hữu trí tuệ còn góp phần nâng cao tính minh bạch của sản phẩm, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và tăng khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường.