Nhóm ngân hàng Big 4 nhập cuộc đua tăng lãi suất huy động dịp cuối năm

Theo giới phân tích, đợt điều chỉnh lãi suất lần này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phục hồi mạnh, nhu cầu vốn cho sản xuất – kinh doanh và đầu tư tăng nhanh.

Trong khi đó, việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất đã tạo ra tác động “kép”: vừa hỗ trợ ổn định tỷ giá, vừa khiến dòng vốn quốc tế dịch chuyển linh hoạt hơn, buộc các ngân hàng trong nước phải chủ động củng cố nguồn vốn trung – dài hạn.

Từ đầu tháng 12 đến nay, thị trường ghi nhận 21 ngân hàng tăng lãi suất huy động. Danh sách trải dài từ các nhà băng quy mô vừa và nhỏ như PVCombank, BaoVietBank, NCB, BVBank, KienlongBank… đến những tên tuổi lớn như Techcombank, MB, VPBank, ACB, Sacombank hay SHB. Đáng chú ý, nhiều ngân hàng điều chỉnh lãi suất với tần suất dày đặc. NCB, VPBank và Techcombank đã có tới hai lần tăng chỉ trong thời gian ngắn, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang ngày càng gay gắt.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất là sự nhập cuộc của nhóm ngân hàng có vốn nhà nước. Vốn được xem là “neo” ổn định của thị trường với mặt bằng lãi suất thấp, việc BIDV và VietinBank điều chỉnh tăng lãi suất cho thấy nhu cầu vốn cuối năm không còn là câu chuyện riêng của khối tư nhân. Áp lực thanh khoản đã lan rộng trên toàn hệ thống, nhất là khi tín dụng tăng trưởng nhanh hơn dự kiến.

Sức nóng của cuộc đua lãi suất không chỉ thể hiện trên bảng niêm yết mà còn lan sang hoạt động tiếp thị trực tiếp. Nhiều khách hàng cho biết liên tục nhận được cuộc gọi mời chào gửi tiết kiệm với mức lãi suất cao hơn trước đáng kể. Chị Minh Loan (Định Công, Hà Nội) chia sẻ, sổ tiết kiệm 200 triệu đồng sắp đáo hạn của chị được tư vấn mức lãi suất 5,4%/năm cho kỳ hạn 6 tháng, cao gấp đôi so với nửa năm trước.

Trên các diễn đàn tài chính và mạng xã hội, mức chào lãi suất còn “nóng” hơn. Nhân viên ngân hàng công khai mời gọi dòng tiền nhàn rỗi bằng các gói lãi suất cao kèm quà tặng. Theo những thông tin chào mời, lãi suất kỳ hạn 6 tháng tại một số ngân hàng đã tiệm cận hoặc vượt ngưỡng 7,5 – 8%/năm, cá biệt có nơi được giới thiệu trên 8%/năm. Ở các kỳ hạn ngắn dưới 6 tháng, nhiều ngân hàng nhanh chóng đẩy lãi suất lên sát trần 4,75% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Lý giải làn sóng tăng lãi suất, giới chuyên gia cho rằng nguyên nhân cốt lõi đến từ sự phục hồi mạnh của tín dụng trong khi huy động vốn không theo kịp. Tính đến ngày 27/11, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã vượt 18,2 triệu tỷ đồng, tăng 16,56% so với đầu năm – mức cao nhất trong vòng 5 năm và vượt mục tiêu 16% đề ra cho cả năm. Tốc độ giải ngân nhanh khiến nhiều ngân hàng đối mặt với áp lực thanh khoản cục bộ, buộc phải đẩy mạnh huy động.

Bên cạnh đó, cơ cấu tín dụng cũng bộc lộ sự lệch pha. Gần 70% dòng vốn chảy vào khu vực dịch vụ, trong khi sản xuất chỉ chiếm khoảng 24%. Điều này đặt ra yêu cầu các ngân hàng phải tái cơ cấu nguồn vốn, vừa đảm bảo tăng trưởng tín dụng, vừa kiểm soát rủi ro theo định hướng điều hành.

Theo TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu chính sách (Đại học VinUni), nhu cầu tín dụng tăng mạnh, đặc biệt ở lĩnh vực bất động sản, cùng với áp lực nợ xấu gia tăng đã khiến lãi suất khó giảm. Chi phí trích lập dự phòng lớn làm thu hẹp dư địa lợi nhuận, buộc các ngân hàng phải nâng chi phí đầu vào để cân đối.

Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo lãi suất huy động có thể còn nhích nhẹ trong thời gian tới, do áp lực thanh khoản mùa cao điểm cuối năm và rủi ro tỷ giá khi nhu cầu ngoại tệ nhập khẩu gia tăng. Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng biến động này nằm trong tầm kiểm soát. Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt, ưu tiên cấp hạn mức tín dụng cho các ngân hàng đáp ứng chuẩn Basel II, Basel III, qua đó hạn chế nguy cơ “sốc” lãi suất.