Vì sao người dân giữ vàng? Nhìn từ góc độ dòng vốn

Vàng không sinh lãi, nhưng vẫn được nhiều người giữ như một cách phòng vệ khi hệ thống tài chính chưa tạo đủ niềm tin.

Bài viết dưới đây nhìn câu chuyện “người dân giữ vàng” theo một góc khác: không chỉ là chuyện tích trữ, mà còn là dấu hiệu cho thấy dòng vốn chưa tìm được nơi đi phù hợp.

Vì sao vàng vẫn được lựa chọn?

Trong một nền kinh tế vận hành hiệu quả, vốn thường dịch chuyển về nơi có lợi suất cao hơn, miễn là rủi ro được định giá rõ và luật chơi đủ ổn định.

Khi điều đó chưa xảy ra, việc nắm giữ một tài sản không tạo ra dòng tiền như vàng lại trở thành phản ứng hợp lý để bảo toàn tài sản.

Vàng là lựa chọn tối ưu hay lựa chọn an toàn?

Vàng không tạo ra dòng tiền, không sinh lãi, nhưng cũng không phụ thuộc vào năng lực quản trị của một tổ chức trung gian. Khi chi phí của sự bất định trong các kênh đầu tư khác quá lớn, người dân thường ưu tiên sự chắc chắn hơn là lợi nhuận kỳ vọng.

Ký ức lạm phát và tâm lý phòng vệ

Hiện tượng tích trữ vàng ở Việt Nam còn gắn với ký ức về lạm phát cao, biến động tiền tệ và những cú sốc tài chính trong quá khứ.

Theo kinh tế học hành vi, con người thường sợ mất mát hơn là thích lợi nhuận. Vì vậy, khi rủi ro còn hiện hữu, quyết định tài chính dễ nghiêng về bảo toàn thay vì tối đa hóa lời.

Vàng có phải là “kho lưu trữ niềm tin”?

Có thể nhìn vàng như một “kho lưu trữ niềm tin”. Nắm giữ vàng lúc này không đơn thuần là lựa chọn kinh tế, mà còn là phản ứng tâm lý trước những bất định khó đo lường.

Huy động vàng có thật sự tạo ra vốn?

Thực tế, đưa vàng vào hệ thống tài chính không tự động biến thành vốn thực cho nền kinh tế. Trong nhiều trường hợp, nó chỉ chuyển từ tài sản cá nhân sang nghĩa vụ của tổ chức tài chính.

Nếu không gắn với các dự án đầu tư hiệu quả, phần “vốn” được tạo ra có thể chỉ mang tính hình thức.

Bài học từ giai đoạn đầu những năm 2010

Bài viết nhắc lại giai đoạn đầu những năm 2010, khi các ngân hàng thương mại tham gia mạnh vào huy động và cho vay vàng. Khi giá vàng biến động và kỳ vọng đổi chiều, rủi ro hệ thống nhanh chóng lộ rõ, buộc cơ quan quản lý phải chấm dứt hoàn toàn hoạt động này.

Rủi ro không nằm ở bản thân vàng, mà ở cách hệ thống tài chính cố gắng “tài chính hóa” một tài sản vốn mang bản chất phòng vệ.

“Vốn chết” hay khoảng trống niềm tin?

Khái niệm “vốn chết” cho thấy một thực tế: tài sản vẫn tồn tại, nhưng không kết nối được với hệ thống pháp lý và tài chính để tham gia tạo giá trị.

Vì vậy, điều cần hỏi không chỉ là làm sao huy động vàng, mà là vì sao dòng kết nối ấy chưa xảy ra.

Điều gì khiến người dân chưa sẵn sàng không giữ vàng?

Trong nhiều trường hợp, câu trả lời nằm ở mức độ tin cậy của hệ thống: cam kết tài chính chưa đủ mạnh, khuôn khổ pháp lý chưa tạo cảm giác an toàn dài hạn. Khi đó, giữ tài sản ngoài hệ thống lại là lựa chọn hợp lý.

Bài toán vốn nằm ở đâu?

Một nền kinh tế có thể không thiếu tiền, nhưng vẫn thiếu vốn nếu dòng tiền không đi vào khu vực tạo ra giá trị.

Ngược lại, nếu hệ thống tài chính đủ sâu, đủ rộng và đủ đáng tin, tài sản đang nằm trong dân vẫn có thể được trung gian hóa thành đầu tư.

Từ góc nhìn chính sách

Thay vì coi vàng là “nguồn lực bị lãng phí”, bài viết cho rằng nên xem đây là một chỉ báo về nền tảng thị trường.

Trọng tâm cần là nâng cao minh bạch thị trường, củng cố cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và tạo sự nhất quán trong điều hành vĩ mô. Khi đó, nhu cầu nắm giữ vàng có thể tự giảm mà không cần can thiệp trực tiếp quá nhiều.

Câu hỏi đáng suy nghĩ không phải là vì sao người dân giữ vàng, mà là điều gì khiến họ chưa sẵn sàng không giữ vàng.

Bạn nghĩ sao về góc nhìn này? Comment bên dưới nhé!

PGS Trương Quang Thông - Trường Kinh doanh – Đại học Kinh tế TP.HCM

FILI - 08:00 04/05/2026