Trái phiếu doanh nghiệp cần thêm độ sâu để hút vốn dài hạn

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang cần thêm “độ sâu” để hút vốn dài hạn. Theo ông Nguyễn Bá Hùng (ADB), dư địa phát triển còn lớn, nhưng muốn đi bền thì phải mạnh hơn ở minh bạch thông tin, xếp hạng tín nhiệm và nhà đầu tư tổ chức.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang ở đâu?

Ông Nguyễn Bá Hùng cho biết, trái phiếu doanh nghiệp có thể trở thành nguồn vốn trung và dài hạn quan trọng cho doanh nghiệp, bên cạnh vốn ngắn hạn qua hệ thống ngân hàng.

Giai đoạn 2019 - 2021, thị trường tăng trưởng rất nhanh, với khối lượng phát hành tăng trưởng cao hơn 50% mỗi năm và dư nợ trái phiếu đạt gần 15% GDP. Sau đó, thị trường chững lại về khoảng gần 10% GDP như hiện nay.

Sự mở rộng nhanh này cũng bộc lộ hạn chế về minh bạch thông tin và thiếu đa dạng thành phần tham gia thị trường. Chính phủ đã ban hành thêm quy định đối với phát hành trái phiếu riêng lẻ, điều kiện nhà đầu tư và yêu cầu xếp hạng tín nhiệm, nhưng tăng trưởng mạnh chưa trở lại do tác động của Covid-19 và khó khăn của thị trường bất động sản.

Điểm nghẽn lớn nhất là gì?

Để thị trường phát triển lành mạnh, cần xác lập đầy đủ thông tin về mức độ tín nhiệm, đánh giá rủi ro và cơ chế định giá. Đồng thời phải kết nối tốt hơn giữa nhu cầu đầu tư với sản phẩm trái phiếu phù hợp, cũng như giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp để tăng thanh khoản.

Hiện nay, tổ chức phát hành vẫn tập trung cao ở một vài nhóm ngành. Tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bất động sản chiếm phần lớn tổng lượng trái phiếu phát hành, trong khi công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí còn khiêm tốn.

Thị trường thứ cấp chưa phát triển mạnh cũng làm tăng phí thanh khoản đối với nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu.

Trái phiếu và ngân hàng có phải đối thủ?

Không. Theo ông Nguyễn Bá Hùng, phát hành trái phiếu riêng lẻ không phải là yếu tố rủi ro nếu được quản lý minh bạch và đúng quy định. Đây vẫn là kênh huy động vốn quan trọng của doanh nghiệp.

Ông nhấn mạnh, thị trường trái phiếu doanh nghiệp và hệ thống ngân hàng có vai trò bổ trợ lẫn nhau trong việc cung cấp nguồn vốn cho nền kinh tế, chứ không phải cạnh tranh trực tiếp.

Vì sao chiều sâu thị trường còn hạn chế?

Khung xếp hạng tín nhiệm và công bố thông tin vẫn đang ở giai đoạn mới phát triển, nên niềm tin của nhà đầu tư chưa thực sự lớn. Các yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm ở Việt Nam mới được áp dụng gần đây, nhưng số lượng đợt phát hành yêu cầu xếp hạng bắt buộc còn tương đối hạn chế.

Phạm vi áp dụng hẹp này khiến nhà đầu tư khó tiếp cận và đánh giá thông tin hơn, làm giảm tính minh bạch và hạn chế cơ chế định giá có độ tin cậy cao.

Thêm vào đó, sản phẩm đầu tư trái phiếu trên thị trường chưa đa dạng để đáp ứng các mức “khẩu vị rủi ro” và nhu cầu lợi suất khác nhau. Nếu nhà đầu tư tổ chức không tăng lên, chiều sâu thị trường sẽ tiếp tục bị hạn chế.

Cần làm gì để phát triển bền vững?

Ông Nguyễn Bá Hùng cho rằng Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt then chốt để tạo nguồn tín dụng trung, dài hạn cho nhu cầu đầu tư của doanh nghiệp trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng rất cao.

Giải pháp cần đi theo hai hướng song song:

- Tạo điều kiện cho sản phẩm đầu tư đa dạng và mở rộng cơ sở nhà đầu tư
- Tăng cường kỷ luật thị trường thông qua tuân thủ và minh bạch thông tin

Ngoài ra, cần mở rộng cơ sở tổ chức phát hành và nhà đầu tư, tăng cường minh bạch, hoàn thiện khung xếp hạng tín nhiệm, bảo đảm thực thi quy định nhất quán. Việc tăng sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức sẽ giúp nâng cao năng lực đánh giá, quản trị rủi ro và định giá hợp lý.

Dòng vốn quốc tế còn dư địa lớn

Theo ông Hùng, dòng vốn đầu tư gián tiếp khác với FDI: FDI gắn với dự án sản xuất kinh doanh cụ thể, còn vốn gián tiếp chủ yếu chảy vào chứng khoán và trái phiếu.

Hiện thị trường chứng khoán Việt Nam đã có sự tham gia nhất định của nhà đầu tư nước ngoài, trong khi thị trường trái phiếu vẫn còn khá hạn chế về tỷ trọng vốn ngoại. Vì vậy, dư địa thu hút dòng vốn gián tiếp vẫn còn lớn nếu thị trường vốn tiếp tục minh bạch và hiệu quả hơn.

Ông cũng cho rằng việc FTSE Russell vừa nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp là tín hiệu tích cực, giúp gia tăng sức hấp dẫn với các quỹ đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, để hút vốn ngoại mạnh hơn, Việt Nam vẫn cần tiếp tục cải cách thị trường tài chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và hoàn thiện quy định liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài trong cả thị trường trái phiếu.

Bạn nghĩ gì về việc trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam cần thêm “độ sâu” để hút vốn dài hạn? Comment bên dưới nhé!