NƠXH TPHCM: 974.000 căn nhu cầu, mới đạt 17.902 căn đến 2025

TPHCM đang đối mặt với nhu cầu nhà ở xã hội (NƠXH) lên tới 974.000 căn, trong khi đến hết năm 2025 mới đạt 17.902 căn, tương đương 9% mục tiêu 5 năm.

Giai đoạn 2026-2030, thành phố còn phải hoàn thành thêm 181.257 căn để bám mục tiêu 199.400 căn trong giai đoạn 2021-2030.

Khoảng cách lớn giữa mục tiêu và thực tế

Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, tiến độ NƠXH hiện nay vẫn khá chậm. Nguyên nhân chính đến từ thiếu đồng bộ quy hoạch, thiếu quỹ đất sạch, thủ tục đầu tư kéo dài, cơ chế tài chính bất hợp lý và ưu đãi chưa đủ hấp dẫn.

Nhu cầu mua, thuê mua hay thuê đang chiếm tỷ trọng nào?

Trong tổng nhu cầu NƠXH của TPHCM, nhu cầu thuê mua chiếm 68,1%, nhu cầu mua chiếm 26%, còn nhu cầu thuê thuần chỉ 5,9%.

Đáng chú ý, nhóm làm công ăn lương như cán bộ công chức, viên chức, công nhân, lực lượng vũ trang... chiếm tới 82% của mô hình thuê dài hạn. Nhóm học sinh, sinh viên chiếm 14% mô hình ký túc xá xã hội hóa, căn hộ mini.

Nghĩa là 96% đối tượng có thu nhập ổn định, hoàn toàn có khả năng chi trả tiền thuê nếu mức giá được kiểm soát hợp lý. Tuy nhiên, thị trường cho thuê hiện vẫn thiếu nguồn cung và chưa được khai thác đúng mức.

Giải pháp nào để đẩy nhanh NƠXH?

Để hoàn thành phần lớn mục tiêu NƠXH trong 5 năm tới, TPHCM cần triển khai đồng thời nhiều giải pháp có tính thực thi cao.

1. Làm thủ tục theo cơ chế một cửa

Đề xuất xây dựng cơ chế “một cửa” (One-Stop-Shop) để xử lý đồng thời cả nguồn cung và nguồn cầu, từ đầu tư, xây dựng, đất đai, quy hoạch đến xác định và phân bổ đúng đối tượng thụ hưởng.

Thời gian thủ tục pháp lý cũng cần rút ngắn xuống khoảng 60 ngày, tính từ khâu xin chủ trương đầu tư đến cấp phép xây dựng.

2. Gỡ nút thắt quỹ đất

Tận dụng các điểm mới đang được đề xuất trong Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt để tháo gỡ quỹ đất. Theo đó, thành phố có thể được quyền giao chủ đầu tư dự án NƠXH trên đất Nhà nước quản lý mà không cần đấu giá quyền sử dụng đất, không cần thủ tục chuyển mục đích hoặc tách thành dự án độc lập nếu phù hợp quy hoạch.

Song song, cần số hóa toàn bộ quy trình xét duyệt đối tượng thuê nhà, tích hợp với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia để vừa nhanh vừa hạn chế trục lợi chính sách.

3. Mở rộng bài toán tài chính

Rào cản tài chính là nguyên nhân lớn khiến khu vực tư nhân chưa mặn mà tham gia. Vì vậy, HĐND TPHCM nên dành cơ chế đặc biệt để HFIC cho vay đến 70% tổng mức đầu tư toàn bộ dự án trong vòng 7 năm, thay vì phụ thuộc nguồn vốn trung ương chậm giải ngân.

Nên phát triển loại hình NƠXH nào?

Vì nguồn cung lớn và nhu cầu của từng nhóm cũng khác nhau, NƠXH cần được đa dạng hóa theo hình thức mua, thuê mua và thuê.

Đồng thời, có thể phân vùng ưu tiên theo đối tượng, khu vực và mô hình áp dụng. Ví dụ, khu vực tập trung khu công nghiệp ở Bình Chánh, Hóc Môn, Củ Chi có thể phát triển nhà lưu trú cho thuê cho công nhân. Với khu công nghiệp quy mô lớn, có thể ưu tiên khu đô thị công nhân tích hợp, áp dụng mô hình PPP và bệ đỡ HFIC cho vay 70%.

Quỹ nhà tái định cư và giá thuê cần được quản lý ra sao?

Một mặt cần xây dựng Quỹ nhà tái định cư dùng chung cho toàn thành phố; mặt khác, tận dụng quỹ nhà tài sản công để điều chỉnh, chuyển đổi giữa tái định cư, công vụ, NƠXH và chỉnh trang đô thị mà không cần thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt đề án chuyển đổi công năng.

Cuối cùng là kiểm soát giá thuê và bảo vệ người thuê. Cần xây dựng khung giá thuê tham chiếu theo từng khu vực, HĐND TPHCM phê duyệt và công bố công khai.

Hợp đồng thuê nên có thời hạn tối thiểu 3 năm, đồng thời giới hạn mức tăng giá tối đa 5%/năm để bảo đảm ổn định cho người thuê.

Bạn nghĩ sao về các giải pháp này cho NƠXH TPHCM? Comment bên dưới nhé!