Đình công Samsung 48.000 công nhân: nguy cơ gián đoạn chip toàn cầu

48.000 công nhân Samsung Electronics dự kiến đồng loạt ngừng làm việc từ ngày 21/5, sau khi cuộc đình công kéo dài 18 ngày của công đoàn không đạt được thỏa thuận về tiền thưởng. Diễn biến này không chỉ gây sức ép lên nền kinh tế Hàn Quốc mà còn có nguy cơ làm gián đoạn nguồn cung chất bán dẫn toàn cầu.

Đàm phán đổ vỡ, đình công vẫn tiếp diễn

Lãnh đạo công đoàn Choi Seung-ho cho biết phía công đoàn đã chấp nhận đề xuất cuối cùng do cơ quan hòa giải của chính phủ đưa ra, nhưng cuộc đình công vẫn diễn ra vì Samsung chưa nhượng bộ ở điểm bất đồng then chốt.

“Tôi muốn gửi lời xin lỗi tới công chúng vì đã không thể đạt được kết quả tốt đẹp dù chúng tôi đã nhượng bộ nhiều nhất có thể”, ông Choi nói.

Samsung Electronics phản hồi rằng công đoàn đã đưa ra những “yêu cầu không thể chấp nhận”, bao gồm cả việc đòi mức thưởng cao cho những đơn vị đang thua lỗ.

Công ty nhấn mạnh: “Lý do không thể đạt được thỏa thuận là bởi việc chấp nhận các yêu cầu quá mức của công đoàn sẽ làm suy yếu những nguyên tắc nền tảng trong quản trị doanh nghiệp”.

Chính phủ Hàn Quốc có can thiệp?

Sự chú ý hiện dồn vào khả năng chính phủ Hàn Quốc áp dụng biện pháp trọng tài khẩn cấp, sau khi giới chức từng cảnh báo hồi cuối tuần trước vì lo ngại đình công có thể gây tổn hại nghiêm trọng tới nền kinh tế.

Samsung hiện đóng góp gần 1/4 tổng kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc, đồng thời là nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn sản xuất nào cũng có thể khiến giá chip tiếp tục leo thang trong bối cảnh nhu cầu từ AI đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

Nếu được ban hành, lệnh trọng tài khẩn cấp sẽ buộc cuộc đình công tạm hoãn trong vòng 30 ngày để chính phủ đứng ra hòa giải. Tuy nhiên, một quan chức chính phủ Hàn Quốc ngày 20/5 cho biết việc bàn tới trọng tài khẩn cấp lúc này vẫn còn quá sớm và hai bên vẫn còn cơ hội đối thoại.

Ông Park Soo-keun, Ủy viên Lao động Hàn Quốc, cho biết chính phủ sẵn sàng nối lại tiến trình thương lượng “bất cứ lúc nào”, trong khi Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cũng kêu gọi hai bên nhanh chóng chấm dứt tranh chấp.

Quy mô lớn nhất trong lịch sử Samsung Electronics?

Khoảng 48.000 nhân viên dự kiến tham gia đình công, phần lớn thuộc các bộ phận sản xuất chip, tương đương 38% lực lượng lao động trong nước của Samsung.

Nếu diễn ra đúng quy mô như kế hoạch, đây sẽ là cuộc đình công lớn nhất trong lịch sử Samsung Electronics, xét cả về số lượng người tham gia lẫn mức độ ảnh hưởng tới ngành chip toàn cầu.

Trước đó, Samsung từng chứng kiến các cuộc đình công và biểu tình lao động, nhưng chủ yếu có quy mô nhỏ hoặc chỉ kéo dài vài ngày. Năm 2024, công ty lần đầu đối mặt một cuộc đình công có tổ chức trong lịch sử 55 năm tồn tại, nhưng quy mô nhỏ hơn nhiều.

Nhiều hãng truyền thông quốc tế gọi đây là “cuộc khủng hoảng lao động nghiêm trọng nhất từ trước tới nay” của Samsung.

Vì sao công đoàn bất mãn?

Công đoàn yêu cầu Samsung xóa bỏ mức trần tiền thưởng hiện ở mức 50% lương năm, đồng thời phân bổ 15% lợi nhuận hoạt động hàng năm cho quỹ thưởng và chính thức hóa cơ chế này trong thời gian dài hơn một năm.

Dù vẫn là một trong những nơi làm việc hấp dẫn nhất tại Hàn Quốc, Samsung đang đối mặt làn sóng bất mãn ngày càng lớn từ nhân viên liên quan tới khoảng cách thu nhập với đối thủ nhỏ hơn là SK Hynix - doanh nghiệp đã vượt lên dẫn đầu trong lĩnh vực cung cấp bộ nhớ băng thông cao (HBM) cho các dòng chip AI của Nvidia.

Theo công đoàn Samsung, nhân viên của SK Hynix năm ngoái nhận mức thưởng cao gấp hơn 3 lần so với người lao động tại Samsung. Điều này đã dẫn tới làn sóng nhân sự rời Samsung để chuyển sang SK Hynix, đồng thời khiến số lượng thành viên công đoàn tăng mạnh.

Tác động tới thị trường và chuỗi cung ứng

Cổ phiếu Samsung giảm 1,6% trong phiên chiều 20/5 và đã mất 4,5% giá trị trong vòng một tuần qua. Một số nhà đầu tư lo ngại nhiều hơn về khả năng chi phí lao động tăng cao kéo dài, thay vì tác động chi phí ngắn hạn từ cuộc đình công.

Ông Gary Tan, quản lý danh mục đầu tư tại Allspring Global Investments, nhận định tác động tới chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ vẫn ở mức hạn chế nếu cuộc đình công không kéo dài quá lâu. Tuy nhiên, ông cho rằng tác động lớn hơn nằm ở tâm lý thị trường và cấu trúc định giá dài hạn của ngành công nghiệp bộ nhớ, qua đó làm gia tăng áp lực chi phí.

Theo một quan chức giấu tên của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, trong kịch bản xấu nhất, cuộc đình công có thể khiến tăng trưởng kinh tế năm nay của nước này giảm 0,5 điểm phần trăm so với mức dự báo 2%.

Tòa án Hàn Quốc ngày 18/5 đã chấp thuận một phần yêu cầu của Samsung về lệnh cấm đình công, theo đó yêu cầu duy trì mức nhân sự tối thiểu tại một số cơ sở sản xuất nhằm tránh nguy cơ hư hại vật liệu và cơ sở hạ tầng trong quá trình ngừng việc. Samsung cho biết quy định này sẽ buộc 7.087 công nhân vẫn phải tiếp tục làm việc trong thời gian diễn ra đình công.

Bạn nghĩ sao về cuộc đối đầu này giữa công đoàn và Samsung? Comment bên dưới nhé!