Kaizen - Chìa khóa nâng cao năng suất ngành điều

Ngành điều Việt Nam nhiều năm qua giữ vị trí hàng đầu thế giới về xuất khẩu nhân điều. Tuy nhiên, đằng sau những con số kim ngạch ấn tượng là áp lực ngày càng lớn về chi phí nguyên liệu, nhân công, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và sự cạnh tranh khốc liệt từ các quốc gia sản xuất khác. Trong bối cảnh ấy, bài toán nâng cao năng suất không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô hay tăng ca sản xuất, mà đòi hỏi những giải pháp quản trị căn cơ, bền vững.

Cốt lõi của Kaizen không phải là những thay đổi lớn, tốn kém, mà là những cải tiến nhỏ mỗi ngày

Một trong những công cụ được nhiều doanh nghiệp lựa chọn chính là Kaizen với triết lý cải tiến liên tục có nguồn gốc từ Nhật Bản. Cốt lõi của Kaizen không phải là những thay đổi lớn, tốn kém, mà là những cải tiến nhỏ mỗi ngày, dựa trên sự tham gia của toàn bộ người lao động, nhằm loại bỏ lãng phí, tối ưu quy trình và nâng cao chất lượng.

Ngành điều có đặc thù sản xuất trải qua nhiều công đoạn: hấp, tách vỏ cứng, bóc vỏ lụa, phân loại, sấy, đóng gói… Mỗi khâu đều tiềm ẩn nguy cơ hao hụt, lỗi sản phẩm hoặc lãng phí thời gian chờ đợi. Chỉ cần một công đoạn mất cân bằng, toàn bộ dây chuyền có thể bị “nghẽn”, làm giảm năng suất chung.

Áp dụng Kaizen trong ngành điều thường tập trung vào ba trọng tâm: Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình làm việc. Khi thao tác được chuẩn hóa, thời gian thực hiện ổn định, sai lỗi giảm, năng suất bình quân tăng lên rõ rệt; Thứ hai, cải tiến bố trí mặt bằng và dòng chảy sản xuất. Việc sắp xếp lại khu vực bóc tách, phân loại theo hướng giảm di chuyển không cần thiết giúp tiết kiệm hàng giờ lao động mỗi ngày; Thứ ba, xây dựng cơ chế ghi nhận và khuyến khích sáng kiến. Chính những đề xuất nhỏ từ công nhân trực tiếp sản xuất lại là nguồn cải tiến hiệu quả nhất.

Hiện nay, Công ty Cổ phần Hà Mỵ đã lựa chọn Kaizen như một nền tảng quản trị cốt lõi trong chiến lược phát triển.

Trước đây, doanh nghiệp cũng gặp những khó khăn chung của ngành: tỷ lệ hao hụt nguyên liệu cao ở khâu tách vỏ, năng suất lao động giữa các tổ không đồng đều, thời gian chờ đợi giữa các công đoạn kéo dài. Ban lãnh đạo nhận thấy nếu không thay đổi cách tổ chức sản xuất, chi phí sẽ tiếp tục tăng và biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.

Triển khai chương trình cải tiến theo từng phân xưởng

Bắt đầu từ việc đào tạo nhận thức Kaizen cho cán bộ quản lý và tổ trưởng, Hà Mỵ triển khai chương trình cải tiến theo từng phân xưởng. Mỗi tuần, các tổ sản xuất họp ngắn để rà soát những bất hợp lý trong công việc như thao tác thừa, bố trí dụng cụ chưa hợp lý, máy móc chưa được bảo dưỡng định kỳ.

Doanh nghiệp điều chỉnh lại chiều cao bàn bóc vỏ phù hợp với tầm tay người lao động đã giúp giảm đáng kể tình trạng mỏi lưng, tăng tốc độ thao tác và giảm tỷ lệ hạt vỡ. Hay việc phân luồng nguyên liệu theo màu thẻ nhận diện giúp hạn chế nhầm lẫn giữa các lô hàng, rút ngắn thời gian phân loại. Song song với đó, doanh nghiệp áp dụng bảng theo dõi năng suất trực quan tại từng tổ. Sản lượng, tỷ lệ lỗi, mức hao hụt được cập nhật hằng ngày, tạo sự minh bạch và thúc đẩy tinh thần thi đua tích cực.

Kết quả sau một thời gian triển khai cho thấy năng suất bình quân tăng rõ rệt, trong khi tỷ lệ hao hụt nguyên liệu giảm đáng kể. Đặc biệt, sự chênh lệch năng suất giữa các tổ được thu hẹp, quy trình vận hành ổn định hơn, đơn hàng xuất khẩu được đáp ứng đúng tiến độ. Điều đáng nói là thành công của Hà Mỵ không chỉ nằm ở con số sản lượng. Quan trọng hơn, Kaizen đã hình thành một văn hóa cải tiến trong toàn doanh nghiệp. Người lao động không còn tâm lý “làm theo chỉ đạo”, mà chủ động đề xuất giải pháp, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau hoàn thiện quy trình.

Thông tin với báo chí, ông Phạm Ngọc Thành - Phó Tổng giám đốc phụ trách kinh doanh Công ty Cổ phần Hà Mỵ, cho hay, nếu chỉ dừng lại ở hạt điều rang muối, một sản phẩm đã phổ biến, doanh nghiệp sẽ rất khó tạo dấu ấn. Công ty đang khởi công xây dựng nhà máy chế biến các sản phẩm từ hạt điều như sữa hạt điều, bơ hạt điều, muối vừng hạt điều… hướng tới các phân khúc chuyên biệt như người ăn chay, trẻ nhỏ, người cao tuổi, du lịch.

Theo doanh nghiệp, hạt điều phải trở thành nền tảng cho hệ sinh thái sản phẩm đa dạng, có hàm lượng kỹ thuật và giá trị gia tăng cao hơn. Trong đó, việc kể câu chuyện sản phẩm từ lợi ích sức khỏe đến nguồn gốc nguyên liệu được xem là cách để sản phẩm “chạm” vào người tiêu dùng. Khi khách hàng đã tin tưởng một sản phẩm, khả năng mở rộng sang các dòng sản phẩm khác sẽ thuận lợi hơn, tạo vòng tròn tiêu dùng khép kín trong hệ sinh thái thương hiệu.

Trong ngành điều, nơi yêu cầu về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, việc duy trì kỷ luật quy trình và kiểm soát sai lỗi có ý nghĩa sống còn. Kaizen giúp doanh nghiệp không ngừng rà soát, chuẩn hóa và nâng cấp hệ thống, qua đó nâng cao uy tín với đối tác quốc tế. Với bối cảnh ngành điều Việt Nam hướng tới phát triển bền vững, gia tăng giá trị thay vì chỉ gia tăng sản lượng, Kaizen không chỉ là một công cụ quản lý, mà là con đường để doanh nghiệp khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu, bằng nội lực và sự đổi mới không ngừng.