Đề xuất miễn thuế TNCN khi chuyển nhượng nhà ở xã hội

Rà soát chính sách thuế giao dịch nhà ở xã hội

Liên quan đến việc chuyển nhượng nhà ở xã hội, đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) cho rằng, quy định giới hạn việc chuyển nhượng trong 5 năm đầu và sau thời hạn này vẫn chỉ cho phép bán lại cho đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội là hợp lý, góp phần hạn chế tình trạng nhà ở xã hội dần chuyển thành hàng hóa thương mại. Tuy nhiên, cơ chế bán lại cần được quy định rõ hơn.

Theo đại biểu, nếu nhà ở xã hội được mua với giá thấp hơn đáng kể so với giá thị trường nhờ các chính sách ưu đãi của nhà nước, nhưng sau một thời gian lại được bán theo giá thị trường, phần giá trị ưu đãi rất dễ trở thành lợi nhuận riêng của người mua lần đầu. Khi đó, nhà nước vừa mất nguồn lực hỗ trợ, vừa mất một căn nhà trong quỹ nhà ở xã hội.

Đại biểu Trần Văn Lâm đề nghị nghiên cứu cơ chế để nhà ở xã hội được chuyển nhượng chủ yếu trong hệ thống nhà ở xã hội. Khi không còn nhu cầu sử dụng, người mua có thể bán lại cho nhà nước, quỹ nhà ở, chủ đầu tư hoặc người khác đủ điều kiện hưởng chính sách, theo mức giá hợp lý do pháp luật quy định.

Mức giá này cần bảo đảm quyền lợi chính đáng của người bán, có tính đến biến động giá trị đồng tiền, chất lượng còn lại của căn nhà và chi phí cải tạo hợp lý, đồng thời không tạo ra lợi nhuận đầu cơ từ các chính sách ưu đãi của nhà nước.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị rà soát chính sách thuế đối với giao dịch nhà ở xã hội. Theo đó, khi pháp luật đã giới hạn đối tượng mua, kiểm soát giá bán và không cho phép giao dịch theo cơ chế thị trường thì không nên áp dụng máy móc chính sách thuế như đối với giao dịch bất động sản thương mại thông thường.

Đối với trường hợp chuyển nhượng trong hệ thống nhà ở xã hội, đúng đối tượng, đúng mức giá do pháp luật kiểm soát và không phát sinh lợi nhuận thương mại, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế thuế phù hợp, trong đó có thể xem xét miễn thuế TNCN đối với giao dịch này; đồng thời, sửa đổi, bổ sung đồng bộ pháp luật về thuế nếu cần thiết.

Đại biểu nhấn mạnh nguyên tắc, khi còn là nhà ở xã hội, cần áp dụng cơ chế dành cho nhà ở xã hội; trường hợp chuyển sang cơ chế thương mại thì phải hoàn trả phần ưu đãi của nhà nước và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ như đối với bất động sản thương mại.

Thu hẹp quyền của người mua

Về quy định chuyển tiếp đối với người đã mua nhà ở xã hội, tại khoản 4 Điều 130, trong mối liên hệ với điểm e khoản 1 Điều 68, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) cho biết, điểm e khoản 1 Điều 68 dự thảo Luật quy định sau 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền, người mua chỉ được bán lại nhà ở xã hội cho đối tượng đủ điều kiện, trong khi Luật hiện hành cho phép bán theo cơ chế thị trường. Theo đại biểu, dự thảo thu hẹp quyền định đoạt của người mua.

Đại biểu tán thành điều chỉnh này vì nhà ở xã hội phải đến đúng đối tượng và cần ngăn chặn trục lợi chính sách. Tuy nhiên, dự thảo chưa có quy định chuyển tiếp cho người đã mua nhà ở xã hội theo pháp luật hiện hành mà chưa bán lại. Điểm h khoản 4 Điều 130 chỉ xử lý việc bán lại đang thực hiện dở dang; còn người đã đủ hoặc sắp đủ điều kiện nhưng chưa giao dịch thì dự thảo chưa xác định áp dụng quy định nào.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cho rằng khoảng trống này có thể dẫn đến áp dụng không thống nhất giữa các địa phương và phát sinh tranh chấp. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 4 Điều 130 quy định: người đã mua nhà ở xã hội theo pháp luật hiện hành và đã đủ điều kiện bán lại trước ngày Luật có hiệu lực thì được tiếp tục bán lại trong thời hạn chuyển tiếp; các trường hợp còn lại thực hiện theo Luật này. Thời hạn chuyển tiếp cần được quy định ngay trong Luật.

Giải trình về điều kiện chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, theo quy định trong dự thảo Luật, người mua khi có nhu cầu chuyển nhượng vẫn phải tuân thủ các điều kiện nhất định, trong đó có việc chuyển nhượng cho đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội và giá bán không vượt quá mức giá tại thời điểm mua theo quy định được nêu trong phần giải trình.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, nhà ở xã hội thể hiện tính nhân văn trong chính sách của Đảng, nhà nước nhằm hỗ trợ người dân khó khăn về chỗ ở. Vì vậy, việc chuyển nhượng không vượt quá giá thời điểm mua nhà ở xã hội nhằm tránh tình trạng lợi dụng chính sách để trục lợi.

Bộ trưởng cho biết, nhà ở có tuổi thọ khoảng 100 năm nếu được sử dụng bình thường, do đó không thể mua nhà ở xã hội rồi sau 5 năm chuyển nhượng theo giá thị trường. Cơ quan soạn thảo đã xin ý kiến các cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các địa phương, trước khi đưa quy định vào dự thảo Luật.