Dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng: Toàn cảnh cuộc địa chấn tài chính xuyên biên giới

Giá dầu tăng và phản ứng của "thị trường chứng khoán" toàn cầu

Theo Reuters và Associated Press, xung đột giữa Iran và liên minh Mỹ - Israel đã khiến giá dầu tăng hơn 25% chỉ trong vài ngày, có thời điểm chạm 119 - 120 USD/thùng – mức cao nhất kể từ năm 2022. Trước đó, dầu Brent chỉ dao động quanh 65 - 70 USD/thùng.

Nguyên nhân chính đến từ lo ngại gián đoạn nguồn cung, đặc biệt tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu thương mại toàn cầu.

Cú sốc năng lượng nhanh chóng lan sang thị trường tài chính. Tại Mỹ, các chỉ số lớn đồng loạt giảm: S&P 500 mất khoảng 1,5 - 2,4%, Dow Jones giảm từ 739 đến 1.211 điểm, Nasdaq giảm 1,8 - 2,6% trong các phiên biến động mạnh.

Tại châu Âu, FTSE 100 giảm khoảng 1,5%, STOXX Europe 600 giảm gần 2%, DAX và CAC 40 lần lượt mất 2,5% và 2,4%. Lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm tăng lên khoảng 4,77%, phản ánh kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao.

Ở châu Á, Nikkei 225 giảm 5 - 7%, KOSPI giảm 6 - 8% trong các phiên sau khi dầu vượt 100 USD/thùng.

Nhìn chung, các phân tích thị trường cho thấy nếu giá dầu duy trì ở mức trên 120 USD/thùng, áp lực lạm phát toàn cầu có thể gia tăng và tiếp tục gây sức ép lên định giá cổ phiếu, đồng thời làm gia tăng sự biến động của thị trường tài chính quốc tế trong thời gian tới.

“CƠN LỐC” ĐÔ LA HÓA VÀ ÁP LỰC LÊN CÁC ĐỒNG NỘI ĐỊA

Giá dầu ba chữ số đã kích hoạt làn sóng dịch chuyển dòng vốn toàn cầu. Ngày 13/03/2026, chỉ số DXY tăng lên 99,70 điểm, củng cố vị thế của USD trong bối cảnh Mỹ là nước xuất khẩu ròng năng lượng.

Ngược lại, đồng Yên Nhật giảm xuống 159,4 JPY/USD, buộc cơ quan chức năng cảnh báo can thiệp.

Tại các nền kinh tế mới nổi, áp lực kép từ dầu tăng và USD mạnh làm gia tăng rủi ro vĩ mô. Theo OCBC, các quốc gia nhập khẩu năng lượng như Ấn Độ, Philippines, Thái Lan chịu áp lực lớn về cán cân thương mại và dự trữ ngoại hối.

The Economic Times cho biết cứ mỗi 10 USD dầu tăng có thể khiến thâm hụt vãng lai của Ấn Độ tăng 0,35 - 0,5% GDP. Đồng INR đã vượt mốc 92/USD, buộc RBI phải can thiệp mạnh.

ING ước tính dầu tăng 10% có thể làm xấu cán cân vãng lai các thị trường mới nổi thêm 40 - 60 điểm cơ bản. Trong khi đó, Capital Economics cảnh báo nguy cơ “lạm phát đình trệ” nếu cú sốc kéo dài.

Theo William Jackson của Capital Economics, nhận định trong một báo cáo được trích dẫn bởi Morningstar rằng: theo quy tắc kinh nghiệm, mức tăng 5% của giá dầu có thể khiến lạm phát ở các nền kinh tế lớn tăng khoảng 0,1 điểm phần trăm và nếu cú sốc năng lượng kéo dài, nguy cơ “Lạm phát đình trệ” có thể xuất hiện, qua đó khiến đồng USD mạnh lên và gây áp lực mất giá lên nhiều đồng tiền của các nền kinh tế mới nổi.

Tại Đông Nam Á, Philippines dự kiến thâm hụt vãng lai khoảng 2,5% GDP, với lãi suất duy trì quanh 6,5% để ổn định thị trường.

Vàng xác lập vị thế "hầm trú ẩn" cuối cùng

Song hành với cú sốc dầu, giá vàng tăng mạnh, dao động quanh 5.096 – 5.120 USD/ounce (13/03/2026), phản ánh dòng tiền trú ẩn quy mô lớn.

Theo Reuters, vàng hưởng lợi từ hai yếu tố: bất ổn địa chính trị và kỳ vọng lạm phát. Goldman Sachs cho biết nhu cầu vàng vẫn duy trì mạnh khi ngân hàng trung ương các nước mới nổi tăng tích trữ, có thể đạt khoảng 60 tấn/tháng trong năm 2026.

Theo nhận định của Rod Ringrow trên tờ The Guardian rằng vàng vẫn là “là nơi trú ẩn an toàn tối thượng. Vì vậy, trong thời kỳ bất ổn chính trị, bạn sẽ thấy giá vàng tăng vọt do các ngân hàng trung ương. Nó là một hình thức bảo vệ và là chỗ dựa nếu các loại tiền tệ truyền thống sụp đổ.”

Theo tờ Reuters cho biết cú sốc năng lượng còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa sang các thị trường nông sản, khi chi phí phân bón và vận tải tăng cao. Giá phân bón toàn cầu đã tăng hơn 30% trong khi nguồn cung urê tại Mỹ thiếu khoảng 25% so với mức thông thường. Kéo theo nhiều mặt hàng ngũ cốc, ngô, lúa mì, đậu tương tăng mạnh. Điều này cho thấy áp lực lạm phát đang lan rộng trên toàn bộ thị trường.

Hệ quả và nhận định "cú sốc toàn cầu"

Giá dầu vượt 100 USD/thùng đang trở thành biến số vĩ mô then chốt của năm 2026. IMF cảnh báo dầu tăng 10% có thể làm lạm phát toàn cầu tăng thêm khoảng 0,4%.

Nguy cơ “lạm phát đình trệ” tái xuất khi chi phí năng lượng kéo theo chi phí sản xuất và vận tải tăng mạnh.

Khoảng 20% dầu toàn cầu đi qua eo biển Hormuz khiến khu vực này trở thành điểm nghẽn chiến lược. Bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể đẩy giá dầu tăng vọt.

Các chuyên gia nhận định nếu căng thẳng kéo dài, giá dầu Brent có thể lên 120 - 150 USD/thùng, qua đó gia tăng áp lực lên tăng trưởng, tỷ giá và thị trường tài chính toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia buộc phải tăng dự trữ năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung và đẩy nhanh chuyển dịch sang năng lượng thay thế nhằm giảm thiểu rủi ro hệ thống.