Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam phải rà soát gần 400 tỷ đồng nghĩa vụ thuế

Theo Kết luận thanh tra số 386/KL-TTCP, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều tồn tại, thiếu sót trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2016-2022 tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VHL).

Đoàn thanh tra tập trung kiểm tra việc tổ chức, triển khai cơ chế tự chủ tại VHL, trong đó có các nội dung về tổ chức bộ máy, nhân sự, thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ, đào tạo và tài chính. Thanh tra Chính phủ cũng tiến hành kiểm tra, xác minh trực tiếp tại 8 đơn vị trực thuộc VHL.

Gần 400 tỷ đồng cần rà soát nghĩa vụ thuế

Đáng chú ý trong lĩnh vực tài chính, Thanh tra Chính phủ yêu cầu VHL chỉ đạo các đơn vị phối hợp với cơ quan thuế rà soát doanh thu, thu nhập, chi phí và nguồn thu học phí với tổng giá trị tạm tính 398,8 tỷ đồng, làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế, tiền chậm nộp, xử phạt và truy thu nếu có.

Trong đó, cơ quan chức năng phải xác định lại thu nhập chịu thuế sau khi loại một số khoản chi chưa đủ điều kiện tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp, với tổng số tiền 93 triệu đồng, gồm 2,623 tỷ đồng tại Viện Hóa học và 90,565 tỷ đồng tại Viện Công nghệ môi trường.

Các đơn vị cũng phải kê khai 729 triệu đồng tiền bán hồ sơ mời thầu và 6,928 tỷ đồng doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ. Ngoài ra, Viện Công nghệ môi trường phải kê khai thuế thu nhập doanh nghiệp đối với 97 triệu đồng tiền lãi tiền gửi; Viện Sinh học nhiệt đới phải kê khai 185 triệu đồng doanh thu và bổ sung thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2022 đối với 102 triệu đồng chi phí không phù hợp của hợp đồng hợp tác với IUCN.

Đối với Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Thanh tra Chính phủ yêu cầu kê khai các khoản thu có tính chất dịch vụ 18,9 tỷ đồng để tiếp tục xác định nghĩa vụ thuế. Nguồn thu học phí 278,663 tỷ đồng cũng được yêu cầu rà soát nghĩa vụ thuế theo quy định

Hàng loạt tồn tại trong quản lý tài chính

Ngoài vấn đề thuế, kết luận thanh tra còn chỉ ra nhiều sai sót trong quản lý, sử dụng các nguồn tài chính tại các đơn vị trực thuộc VHL.

Theo Thanh tra Chính phủ, có tình trạng hạch toán một số khoản thu vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp không đúng quy định với số tiền 2,1 tỷ đồng; bổ sung vào Quỹ phúc lợi chưa đúng quy định 6,7 tỷ đồng; sử dụng các quỹ để chi một số nội dung không đúng quy định với tổng số tiền 5 tỷ đồng.

Một số đơn vị còn chưa hạch toán kinh phí quản lý chung nhiệm vụ vào nguồn thu của đơn vị mà thực hiện thu, chi trực tiếp trên tài khoản thu hộ, chi hộ, không đúng quy định với số tiền 19,8 tỷ đồng. Ngoài ra, có 278 triệu đồng nguồn viện trợ được hạch toán vào tài khoản thu hộ, chi hộ nhưng chưa thực hiện thủ tục ghi thu, ghi chi nguồn viện trợ tại Kho bạc Nhà nước.

Thanh tra Chính phủ đánh giá những tồn tại trên, đặc biệt trong quản lý phụ cấp độc hại, nguy hiểm, hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và thu hộ, chi hộ, cho thấy công tác quản lý tại các đơn vị được kiểm tra còn yếu, cần chấn chỉnh để phòng ngừa thất thoát, lãng phí.

8 đơn vị được kiểm tra có thiếu sót trong công tác bổ nhiệm cán bộ

Bên cạnh những tồn tại về tài chính, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra thiếu sót trong công tác tổ chức cán bộ tại 8 đơn vị được kiểm tra, xác minh thuộc VHL.

Theo kết luận, một số trường hợp bổ nhiệm viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục và hồ sơ theo quy định.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu VHL rà soát công tác quy hoạch, bổ nhiệm; lập danh sách từng trường hợp, xác định tình trạng hiện nay, thời hiệu xử lý và mức độ ảnh hưởng đến tính hợp pháp của quyết định bổ nhiệm để xử lý theo thẩm quyền. Đồng thời, tiếp tục kiểm tra những trường hợp chưa được thanh tra nhưng có dấu hiệu chưa đáp ứng yêu cầu về tuyển dụng, điều kiện, tiêu chuẩn và hồ sơ bổ nhiệm.

VHL và các đơn vị trực thuộc cũng được yêu cầu xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhân sự lãnh đạo, quản lý; chấm dứt tình trạng bổ nhiệm khi nhân sự chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn, đồng thời rà soát, sửa đổi quy chế bổ nhiệm phù hợp quy định pháp luật.

Xác định trách nhiệm của lãnh đạo và các đơn vị liên quan

Thanh tra Chính phủ xác định những thiếu sót, khuyết điểm và vi phạm trong thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2016-2022 thuộc trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan theo từng thời kỳ.

Trong đó, trách nhiệm được xác định đối với Chủ tịch VHL với vai trò người đứng đầu; Phó Chủ tịch được phân công phụ trách tổ chức cán bộ, kế hoạch - tài chính, khoa học công nghệ, cùng lãnh đạo, cán bộ các ban tham mưu và các đơn vị được kiểm tra.

Tại 8 đơn vị được kiểm tra, trách nhiệm thuộc thủ trưởng, cấp phó của người đứng đầu, các phòng chuyên môn, kế toán trưởng và cá nhân liên quan. Trách nhiệm cũng được xác định đối với chủ nhiệm và các cá nhân liên quan đến 58 đề tài khoa học công nghệ được kiểm tra, xác minh.

Theo Thanh tra Chính phủ, nguyên nhân có phần do người đứng đầu VHL và các đơn vị trực thuộc chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm; một số trường hợp còn buông lỏng, yếu kém trong quản lý, lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện cơ chế tự chủ.

Yêu cầu khắc phục các tồn tại tài chính, thuế

Đối với lĩnh vực tài chính, Thanh tra Chính phủ yêu cầu VHL phối hợp với cơ quan thuế rà soát các khoản doanh thu, thu nhập, chi phí và nguồn thu học phí, qua đó làm rõ nghĩa vụ thuế, tiền chậm nộp, xử phạt và truy thu nếu có.

VHL đồng thời phải rà soát, phân loại các khoản chi để xác định số phải điều chỉnh hạch toán, giảm trừ quyết toán hoặc thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước.

Đáng chú ý, với 7,4 tỷ đồng chi phí quản lý chung nhiệm vụ khoa học công nghệ có nội dung tiền điện, nước chưa đúng quy định, VHL phải chỉ đạo các đơn vị rà soát, phân loại từng khoản chi, từ đó xác định số phải điều chỉnh, giảm trừ quyết toán hoặc thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu VHL chấn chỉnh công tác quản lý tài chính, tăng cường kiểm tra, kiểm soát các khoản thu, chi, phòng ngừa thất thoát, lãng phí. Trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm hoặc gây thiệt hại tiền, tài sản Nhà nước, phải chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra có thẩm quyền để xử lý theo quy định.