Vì sao doanh nghiệp ngừng kinh doanh nhưng chưa giải thể, chấm dứt mã số thuế?

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế, Cục Thuế cho hay, trong 617 nghìn mã số thuế của doanh nghiệp thuộc diện rà soát, số lượng doanh nghiệp ở 2 trạng thái là 03 và 06 là rất lớn. Trong đó, trạng thái 03 là người nộp thuế dừng hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng vẫn còn nghĩa vụ thuế, còn trạng thái 06 là người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Theo ông Huy, 617.000 mã số thuế được tích lũy trong nhiều năm chứ không chỉ được tích lũy trong riêng năm 2026. Trong số này, có nhiều doanh nghiệp đã làm thủ tục giải thể với cơ quan đăng ký kinh doanh, sau đó họ đến làm việc với cơ quan thuế. Tuy nhiên, họ chưa thực hiện hoàn thiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước cũng như các nghĩa vụ bảo hiểm… Trạng thái của họ là chưa đóng hẳn mã số thuế.

Bên cạnh đó thì còn một số lượng không nhỏ các doanh nghiệp mở ra hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng sau đó vì một lý do nào đó không làm thủ tục đóng mã hoặc không làm việc, thông báo với cơ quan chức năng về không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

"Hai trường hợp này số lượng tương đối nhiều. Cơ quan thuế đặt ra mục tiêu rà soát, làm sạch mã số thuế, làm sao để các đối tượng này thực hiện đầy đủ nghĩa vụ ngân sách nhà nước, nghĩa vụ khai, nộp thuế với doanh nghiệp để họ có thể quay trở lại hoạt động kinh doanh hoặc rời bỏ thị trường", ông Nguyễn Đức Huy chỉ rõ.

Ông Mạc Quốc Anh, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, Viện trưởng Viện kinh tế và phát triển doanh nghiệp cho hay, hiện nay, Việt Nam có khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp, trong đó 98,5% là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo ông Mạc Quốc Anh, có 3 nguyên nhân chính khiến nhiều chủ doanh nghiệp sau khi ngừng kinh doanh chưa thực hiện ngay thủ tục giải thể, chấm dứt mã số thuế.

Nguyên nhân thứ nhất là thiếu thông tin và chưa nhận thức đầy đủ. Nhiều doanh nghiệp cho rằng khi đã đóng cửa văn phòng, không còn doanh thu, hóa đơn hay giao dịch thì coi như đã dừng hoạt động. Nhưng về mặt pháp lý, nếu chưa hoàn thành các thủ tục, doanh nghiệp vẫn còn mã số thuế, vẫn tồn tại trên hệ thống. Điều này kéo theo hàng loạt thủ tục; doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục kê khai và các trách nhiệm liên quan vẫn tồn tại.

Nguyên nhân thứ hai là tâm lý ngại thực hiện thủ tục. Đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa, khi hoạt động gặp khó khăn, chủ doanh nghiệp thường ưu tiên xử lý công nợ, người lao động, tài sản, mặt bằng. Trong khi đó, những vấn đề rất quan trọng như hồ sơ thuế, kế toán và thủ tục giải thể lại được để lại sau, với suy nghĩ khi nào có điều kiện sẽ xử lý.

Chính sự trì hoãn này có thể khiến các vấn đề tích tụ qua nhiều năm.

Nguyên nhân thứ ba là chi phí rời bỏ thị trường đôi khi chưa tương xứng với quy mô doanh nghiệp. Có những doanh nghiệp rất nhỏ, thậm chí không phát sinh doanh thu, nhưng khi quay lại hoàn thiện thủ tục vẫn có thể phát sinh chi phí rà soát hồ sơ, chứng từ, kê khai và xử lý các vi phạm hành chính mà doanh nghiệp đã mắc phải.

Vì vậy, sau nhiều năm, các vấn đề phát sinh tích tụ khiến doanh nghiệp có tâm lý e ngại khi quay lại xử lý thủ tục.

“Vấn đề này cần được phân định rất rõ. Nghĩa vụ thuế thực tế phải được thực hiện đầy đủ. Nhưng đối với những sai sót về thủ tục hành chính của doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, không phát sinh doanh thu hoặc không có hành vi gian lận, cần có cơ chế xử lý hợp lý hơn”, ông Mạc Quốc Anh đề nghị.

Ông Huy khuyến nghị các chủ doanh nghiệp cần chủ động cập nhật, nắm bắt thông tin trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Nếu là chủ sở hữu hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đang rơi vào trạng thái 03 hoặc 06, cần khẩn trương liên hệ với cơ quan thuế để xử lý. Nghĩa vụ thuế vẫn tồn tại nếu chưa được hoàn thành với ngân sách nhà nước, kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý liên quan.

Theo ông Nguyễn Đức Huy, thời gian tới, cơ quan thuế sẽ tiếp tục bố trí nhân lực hỗ trợ doanh nghiệp hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế nhanh nhất, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người nộp thuế nắm rõ quy định. Ngành thuế cũng sẽ nâng cấp hệ thống thông tin nhằm cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính không cần thiết.

Ngoài ra, cơ quan thuế sẽ chủ động báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành các chính sách tháo gỡ khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm người nộp thuế đang ở trạng thái 03 và 06.