Trong 10 tháng, Công ty Tín Nghĩa được chỉ định trúng 36 gói thầu tại Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội

Theo số liệu thống kê công tác mua sắm của Công ty Tín Nghĩa, từ đầu tháng 6/2025 đến giữa tháng 3/2026, Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội đã liên tục phê duyệt các quyết định chỉ định thầu nhằm cung cấp sữa và thực phẩm bồi dưỡng hiện vật cho người lao động. Tổng cộng, có 36 gói thầu đã được phê duyệt và đơn vị duy nhất trúng thầu là Công ty TNHH Thương mại Tín Nghĩa.

Qua tìm hiểu chi tiết danh mục các gói thầu, có thể thấy công tác mua sắm hiện vật bồi dưỡng cho công nhân, người lao động được Xí nghiệp phân chia khá chi tiết. Nhưng, thay vì gộp chung thành các gói thầu lớn theo quý hay theo năm để tổ chức đấu thầu rộng rãi, đơn vị này tách nhu cầu thành từng tháng và chia nhỏ theo từng địa bàn. 

Cụ thể, đối với mặt hàng sữa, mỗi tháng Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội ban hành 3 quyết định chỉ định thầu riêng biệt cho 3 nơi: khu vực Hà Nội, cơ sở Yên Viên (thuộc Hà Nội) và khu vực Yên Bái. Giá trị các gói thầu này dao động từ hơn 58 triệu đồng (như gói cung cấp tại Yên Viên tháng 12/2025) cho đến gần 190 triệu đồng (như gói cung cấp tại khu vực Hà Nội tháng 10/2025). Các quyết định phê duyệt được thực hiện gối đầu liên tục từ tháng 6/2025 (duyệt cho tháng 4/2025) đến tháng 3/2026 (duyệt cho tháng 2/2026).

Ngoài các gói thầu cung cấp sữa, Công ty TNHH Thương mại Tín Nghĩa cũng là đơn vị duy nhất được chỉ định thực hiện các gói thầu cung cấp thực phẩm theo quý cho người lao động, bao gồm quý II, quý III và quý IV năm 2025. Giá trị các gói thực phẩm này nằm trong khoảng từ 127 triệu đồng đến hơn 135 triệu đồng mỗi quý.

Việc áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa nằm trong hạn mức cho phép giúp các cơ quan, doanh nghiệp rút ngắn thủ tục hành chính, đảm bảo kịp thời cung cấp các mặt hàng thiết yếu cho người lao động làm việc trong điều kiện đặc thù của ngành đường sắt. Tuy nhiên, việc có đến 36 gói thầu với cùng một tính chất, mục đích (mua sữa và thực phẩm) được chỉ định liên tục cho một nhà thầu duy nhất trong khoảng thời gian 10 tháng cũng gợi mở một số vấn đề về công tác lập kế hoạch mua sắm của đơn vị.

Việc chia nhỏ nhu cầu thành hàng chục gói thầu nhỏ giọt hàng tháng không chỉ làm tăng khối lượng công việc hành chính (trình duyệt, làm hồ sơ, ký kết 36 hợp đồng) mà còn có thể làm hạn chế cơ hội tiết kiệm ngân sách. Thông thường, việc tổng hợp nhu cầu mua sắm số lượng lớn theo năm hoặc bán niên để đấu thầu rộng rãi sẽ thu hút được nhiều nhà cung cấp cạnh tranh, từ đó mang lại mức giá tốt hơn, giúp tiết kiệm cho ngân sách nhà nước.

Trao đổi với phóng viên, đại diện Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội cho biết: Do tình hình thực thế của đơn vị là địa bàn trải rộng nên các phòng ban của Xí nghiệp đã trình phương án mua sắm như hiện tại để thuận tiện cho khâu phân bổ, tránh tồn kho sản phẩm kéo dài ảnh hưởng đến chất lượng. Sau khi tiếp nhận thông tin góp ý từ Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp, đơn vị sẽ có sự điều chỉnh trong các kế hoạch mua sắm tiếp theo.

Nhận định về trường hợp trên, Luật sư Hoàng Trọng Giáp - Giám đốc Công ty Luật Hoàng Sa cho biết: "Việc phân chia gói thầu phải bảo đảm phù hợp với tính chất của hoạt động mua sắm và không được thực hiện nhằm mục đích né tránh hình thức đấu thầu cạnh tranh. Đối với các nhu cầu mua sắm có tính chất: thường xuyên, ổn định, có thể dự liệu trước theo năm hoặc theo quý, thì chủ đầu tư, bên mời thầu có trách nhiệm xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu phù hợp, thay vì tách nhỏ thành nhiều gói độc lập nếu không có căn cứ chuyên môn hợp lý.

Thêm vào đó, căn cứ pháp lý về hành vi bị cấm tại Khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu 2023 quy định một trong các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu là: “Chia nhỏ dự án, dự toán mua sắm thành các gói thầu nhằm mục đích chỉ định thầu; chia dự án, dự toán mua sắm nhằm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu.” Như vậy, pháp luật không cấm việc phân chia gói thầu nói chung, nhưng cấm việc chia nhỏ không có căn cứ hợp lý; chia mang tính hình thức; hoặc chia với mục đích đưa giá trị gói thầu xuống ngưỡng được phép chỉ định thầu hay áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu kém cạnh tranh hơn.

Áp dụng vào trường hợp nêu trên thì có cơ sở đặt ra nghi vấn về việc phân chia gói thầu không bảo đảm đúng bản chất kinh tế; nhu cầu mua sắm thực tế và có dấu hiệu né tránh đấu thầu rộng rãi để chỉ định thầu. Vì nhu cầu mua sắm sữa, thực phẩm là nhu cầu mang tính thường xuyên, có khả năng dự toán trước; hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường với đặc tính kỹ thuật được tiêu chuẩn hóa và tương đương nhau về chất lượng vì vậy mà có thể tổ chức mua sắm tập trung theo quý hoặc theo năm, nếu tổng nhu cầu được hợp nhất thì có thể phải áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc hình thức chào hàng cạnh tranh thay vì áp dụng hình thức chỉ định thầu.

Do đó, nếu cơ quan thanh tra hoặc cơ quan có thẩm quyền xác định việc chia thành 36 gói thầu trên không xuất phát từ yêu cầu kỹ thuật, địa lý hay tổ chức thực hiện thực sự cần thiết mà chủ yếu nhằm đưa từng gói xuống dưới hạn mức để áp dụng chỉ định thầu, thì hành vi này có thể bị xem là vi phạm quy định phân chia gói thầu tại khoản 7 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP; đồng thời thuộc hành vi bị cấm theo Điểm l Khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu 2023".