Tích hợp thông tin sổ đỏ trên VNeID được kỳ vọng giảm giấy tờ, đi lại, nhưng cần dữ liệu chính xác, an toàn và lộ trình phù hợp.
Việc tích hợp thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lên VNeID được kỳ vọng mang lại nhiều thuận lợi cho người dân. Tuy nhiên, chất lượng dữ liệu, khả năng cập nhật thông tin và bảo mật là những vấn đề cần được quan tâm trong quá trình triển khai.
Xung quanh nội dung này, NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu, chuyên gia Kinh tế - Tài chính và Bất động sản, phân tích những lợi ích và các điều kiện cần thiết để việc tích hợp phát huy hiệu quả.
* PV: Theo ông, việc tích hợp thông tin sổ đỏ, sổ hồng trên VNeID có ý nghĩa như thế nào đối với người dân?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Sổ đỏ, sổ hồng từ lâu không đơn thuần là một loại giấy tờ hành chính. Với phần lớn người dân, đây là bằng chứng pháp lý gắn với một trong những tài sản có giá trị lớn nhất của gia đình. Vì vậy, việc tích hợp thông tin giấy chứng nhận trên VNeID có ý nghĩa lớn hơn một tiện ích số thông thường.
Lợi ích dễ nhận thấy nhất là người dân có thể tiếp cận thông tin về tài sản của mình thuận tiện hơn, giảm phụ thuộc vào giấy tờ bản cứng. Khi dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả, người dân có thể từng bước giảm việc đi lại, kê khai hoặc nộp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.
Điều quan trọng là sự thuận tiện đó phải được thể hiện trong quá trình giải quyết thủ tục thực tế. Người dân cần thấy rõ mình giảm được giấy tờ gì, bớt được công đoạn nào và tiết kiệm bao nhiêu thời gian.
* PV: Việc tích hợp có thể hỗ trợ như thế nào cho quá trình tra cứu, xác thực thông tin nhà đất?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Trước đây, khi thực hiện nhiều thủ tục liên quan đến nhà đất, người dân thường phải chuẩn bị bản gốc hoặc bản sao giấy chứng nhận để cung cấp, đối chiếu thông tin. Việc này có thể phát sinh thời gian, chi phí và những bất tiện trong bảo quản, sử dụng giấy tờ.
Khi thông tin được tích hợp và các bên liên quan được phép khai thác theo quy định, việc tra cứu, đối chiếu có thể thuận tiện hơn. Đây cũng là cơ sở để tăng tính minh bạch của thông tin tài sản, hỗ trợ xác thực và hạn chế những rủi ro liên quan đến việc sử dụng giấy tờ giả.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa khả năng tiếp cận thông tin trên nền tảng số với yêu cầu pháp lý của từng thủ tục. Mức độ sử dụng dữ liệu để thay thế việc xuất trình, nộp giấy tờ cần được xác định rõ, hướng dẫn thống nhất để người dân dễ thực hiện.
* PV: Như vậy, mục tiêu cần hướng tới không chỉ là đưa thông tin giấy chứng nhận lên ứng dụng?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Đúng vậy. Nếu chỉ đưa thông tin lên ứng dụng nhưng người dân vẫn phải kê khai lại, nộp lại hồ sơ và đi lại qua nhiều khâu thì lợi ích chưa được phát huy đầy đủ.
Mục tiêu cần hướng tới là dữ liệu có thể được tái sử dụng, phục vụ giải quyết thủ tục hành chính và giảm những yêu cầu trùng lặp. Muốn vậy, thông tin phải bảo đảm đúng thửa đất, đúng chủ sử dụng và được cập nhật đầy đủ khi có biến động.
Nền tảng số là công cụ giúp tiếp cận, khai thác thông tin. Còn chất lượng dữ liệu và cách tổ chức giải quyết thủ tục mới quyết định hiệu quả cuối cùng đối với người dân.
* PV: Theo ông, khó khăn lớn nhất trong quá trình tích hợp dữ liệu đất đai là gì?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Đất đai là lĩnh vực đặc biệt bởi dữ liệu được hình thành qua nhiều thời kỳ, nhiều phương thức quản lý và trải qua nhiều lần biến động. Không phải mọi hồ sơ lịch sử đều có cùng mức độ đầy đủ, thống nhất.
Một hồ sơ có thể thiếu thông tin định danh, chưa cập nhật thay đổi về chủ sử dụng hoặc tồn tại khác biệt giữa giấy chứng nhận, hồ sơ địa chính và thực tế sử dụng đất. Những vấn đề này đòi hỏi phải được rà soát, đối chiếu và xử lý phù hợp.
Trong khi đó, thông tin đất đai tiếp tục thay đổi theo quá trình chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho hoặc các biến động khác. Vì vậy, công tác cập nhật phải được duy trì thường xuyên với yêu cầu chính xác cao. Sai lệch ở những thông tin như tên người sử dụng đất, số giấy chứng nhận hoặc diện tích thửa đất có thể gây vướng mắc, ảnh hưởng trực tiếp đến người dân khi thực hiện giao dịch hoặc thủ tục liên quan.
* PV: Vì sao việc số hóa cần đi cùng rà soát, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu, thưa ông?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Chúng ta cần nhìn nhận rõ rằng việc chuyển một thông tin từ hồ sơ giấy sang hệ thống điện tử không tự động khắc phục được những sai lệch đã tồn tại trong hồ sơ đó.
Nếu hồ sơ giấy ghi sai tên, thiếu thông tin định danh hoặc chưa cập nhật biến động, việc số hóa có thể chỉ khiến thông tin chưa chính xác ấy được hiển thị nhanh hơn, khai thác dễ hơn.
Do đó, số hóa phải đi cùng rà soát, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu. Cần quan tâm đồng thời đến tiến độ thực hiện và chất lượng thông tin đầu vào. Dữ liệu đáng tin cậy mới tạo được nền tảng cho việc khai thác lâu dài và giúp người dân yên tâm sử dụng.
* PV: Khi người dân phát hiện thông tin trên hệ thống có sai lệch, điều gì cần được ưu tiên?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Điều người dân cần là một quy trình phản ánh, kiểm tra và hiệu chỉnh rõ ràng, thuận tiện. Họ phải biết liên hệ cơ quan nào, cung cấp những gì và theo dõi kết quả xử lý ra sao.
Nếu thông tin được đưa lên nhanh nhưng khi phát hiện sai lại khó sửa, phải đi lại nhiều lần hoặc chờ đợi kéo dài thì sự thuận tiện của nền tảng số sẽ bị giảm đi.
Vì vậy, quá trình tích hợp cần gắn với đơn giản hóa thủ tục và xác định rõ trách nhiệm xử lý. Khả năng sửa sai, cập nhật thông tin là một phần thiết yếu của chất lượng dịch vụ, cần được quan tâm ngay từ đầu.
* PV: Vì sao ông cho rằng việc triển khai cần có lộ trình, tránh thực hiện một cách máy móc?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Lợi ích của việc tích hợp là rất đáng kể, nhưng để những lợi ích đó trở thành thực tế cần có sự chuẩn bị về dữ liệu, hạ tầng, quy trình và khả năng sử dụng của người dân.
Người cao tuổi, người ở vùng sâu, vùng xa hoặc người chưa có thiết bị phù hợp có thể gặp khó khăn khi tiếp cận dịch vụ số. Điều kiện kết nối internet và kỹ năng sử dụng ứng dụng cũng khác nhau giữa các nhóm dân cư.
Vì vậy, triển khai cần có hướng dẫn dễ hiểu, có hỗ trợ trực tiếp và phương thức tiếp cận phù hợp. Các bước thực hiện phải giúp người dân thuận tiện hơn, tránh tạo thêm trở ngại cho những người chưa quen với công nghệ.
Một lộ trình phù hợp cũng giúp cơ quan quản lý có điều kiện rà soát, xử lý những vướng mắc phát sinh và hoàn thiện cách vận hành.
* PV: Bên cạnh chất lượng dữ liệu, vấn đề bảo mật cần được nhìn nhận ra sao?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Thông tin nhà đất gắn với tài sản có giá trị lớn nên yêu cầu bảo mật cần được đặt ở mức cao. Việc khai thác dữ liệu phải đúng mục đích, đúng thẩm quyền và có cơ chế kiểm soát phù hợp.
Đồng thời, cần quan tâm đến nguy cơ rò rỉ thông tin và lừa đảo công nghệ cao. Người dân cần được hướng dẫn nhận diện các yêu cầu giả mạo, bảo vệ tài khoản và sử dụng các kênh hỗ trợ chính thức.
Sự thuận tiện và an toàn phải được bảo đảm đồng thời. Khi người dân tin tưởng dữ liệu chính xác, thông tin được bảo vệ và những vướng mắc được xử lý thuận lợi, họ mới có thể yên tâm sử dụng.
* PV: Theo ông, đâu là thước đo quan trọng nhất đối với hiệu quả của việc tích hợp sổ đỏ, sổ hồng trên VNeID?
- NCS. Nguyễn Phạm Hữu Hậu: Thước đo quan trọng là những lợi ích thực tế mà người dân nhận được: tiếp cận thông tin dễ hơn, giảm kê khai trùng lặp, giảm đi lại và được giải quyết thủ tục thuận tiện hơn.
Để đạt được điều đó, cần bảo đảm dữ liệu chính xác, cập nhật kịp thời, có quy trình hiệu chỉnh rõ ràng và bảo vệ thông tin hiệu quả. Đồng thời, việc triển khai phải phù hợp với điều kiện tiếp cận công nghệ của người dân.
Tích hợp thông tin giấy chứng nhận trên VNeID là bước tiến có ý nghĩa. Hiệu quả bền vững của bước tiến này phụ thuộc vào chất lượng thực hiện và khả năng đáp ứng nhu cầu của người sử dụng.
* PV: Xin cảm ơn ông!
Bài: Nguyễn Như