Thuế thương mại điện tử tăng mạnh nhưng gian lận thuế xuyên biên giới ngày càng tinh vi

Thu hơn 23.000 tỷ đồng từ nhà cung cấp nước ngoài

Cục Thuế cho biết, công tác quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử và các nhà cung cấp nước ngoài (NCCNN) đang ghi nhận những kết quả tích cực, góp phần hạn chế thất thu ngân sách và nâng cao tính minh bạch trong nền kinh tế số.

Theo Cục Thuế, tính đến ngày 3/7/2025, đã có 163 nhà cung cấp nước ngoài từ nhiều quốc gia như Mỹ, Singapore, Anh... đăng ký thuế, kê khai và nộp thuế thông qua Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài.

Kể từ khi hệ thống đi vào vận hành, tổng số thu ngân sách nhà nước từ các NCCNN đạt 23.131 tỷ đồng. Trong đó, năm 2022 thu được 1.850 tỷ đồng từ 42 nhà cung cấp; năm 2023 đạt 6.896 tỷ đồng với 74 nhà cung cấp; năm 2024 tăng lên 8.693 tỷ đồng với 120 nhà cung cấp. Riêng từ đầu năm 2025 đến ngày 3/7, số thu đạt 5.692 tỷ đồng từ 163 nhà cung cấp, tăng 41% so với cùng kỳ năm trước.

Theo cơ quan thuế, kết quả này cho thấy hiệu quả rõ nét của việc triển khai Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài, giúp người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuận lợi hơn, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý giảm thiểu tình trạng thất thu và gian lận thuế trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ.

Bên cạnh quản lý các nhà cung cấp nước ngoài, công tác quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử trong nước cũng đạt nhiều kết quả đáng chú ý.

Thông qua Cổng thông tin thương mại điện tử, cơ quan thuế đã tiếp nhận dữ liệu từ 439 sàn giao dịch thương mại điện tử với gần 725.000 tổ chức, cá nhân kinh doanh. Tổng giá trị giao dịch được ghi nhận đạt trên 75.000 tỷ đồng.

Năm 2024, số thuế thu được từ các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử đạt khoảng 116.000 tỷ đồng, tăng 20% so với năm 2023. Trước đó, số thu từ lĩnh vực này đạt 83.000 tỷ đồng năm 2022 và 97.000 tỷ đồng năm 2023.

Đáng chú ý, từ tháng 11/2024, ngành thuế đã đưa vào vận hành Cổng thông tin điện tử dành cho hộ và cá nhân kinh doanh thương mại điện tử với 5 chức năng chính gồm đăng nhập, đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế và tra cứu. Đây được xem là kênh hỗ trợ quan trọng giúp người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuận tiện hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong 5 tháng đầu năm 2025, số thu từ các nhà cung cấp nước ngoài thông qua Cổng thông tin điện tử đạt khoảng 5.674 tỷ đồng, tăng 41% so với cùng kỳ năm 2024.

Đối với Cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh, đã có khoảng 100.000 hộ và cá nhân thực hiện đăng ký, kê khai và nộp thuế trực tuyến, với tổng số tiền gần 1.100 tỷ đồng.

Cùng thời gian này, cơ quan thuế đã rà soát dữ liệu của gần 93.000 tổ chức có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử. Tổng số thuế các đơn vị này đã nộp đạt 67.600 tỷ đồng.

Song song với việc mở rộng nền tảng quản lý số, cơ quan thuế cũng đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử. Theo đó, cơ quan thuế đã rà soát 164.661 người nộp thuế có hoạt động liên quan đến thương mại điện tử.

Đối với khối doanh nghiệp, ngành thuế đã thực hiện truy thu đối với 1.457 doanh nghiệp với tổng số tiền hơn 416 tỷ đồng, bao gồm 98 tỷ đồng thuế giá trị gia tăng, 318 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp và 71 triệu đồng thuế tiêu thụ đặc biệt.

Đối với cá nhân và hộ kinh doanh, cơ quan thuế đã xử lý truy thu 25.201 trường hợp với tổng số tiền hơn 331 tỷ đồng.

Gian lận, trốn thuế ngày càng tinh vi, phức tạp

Theo Cục Thuế, sự phát triển nhanh của nền kinh tế số, các mô hình kinh doanh trên nền tảng số, thương mại điện tử, dịch vụ xuyên biên giới và tài sản số đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý thuế.

Mặc dù Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn đã tạo nền tảng pháp lý tương đối đầy đủ, song nhiều quy định hiện nay vẫn được xây dựng trên cơ sở các mô hình kinh doanh truyền thống, chưa theo kịp đặc điểm phi biên giới, đa chủ thể và dựa trên công nghệ của nền kinh tế số.

Đặc biệt, việc quản lý doanh thu và thu thuế từ các nền tảng số, sàn giao dịch trực tuyến hay các doanh nghiệp công nghệ nước ngoài không có hiện diện thương mại tại Việt Nam nhưng vẫn phát sinh doanh thu lớn từ thị trường trong nước đang là thách thức đáng kể đối với cơ quan quản lý.

Bên cạnh đó, khung pháp lý về kiểm soát và phòng, chống gian lận thuế vẫn bộc lộ nhiều hạn chế khi đặt trong bối cảnh thực trạng gian lận và trốn thuế đang diễn biến ngày càng tinh vi và phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Các hành vi vi phạm không chỉ dừng lại ở việc kê khai sai lệch, giấu doanh thu hay lập hóa đơn khống đơn thuần, mà đã phát triển thành các thủ đoạn có tổ chức với quy mô lớn, liên quan đến nhiều chủ thể và địa bàn khác nhau.

Đặc biệt nghiêm trọng là tình trạng gian lận trong các giao dịch xuyên biên giới, nơi kẽ hở về cơ chế giám sát và sự khác biệt giữa các hệ thống thuế quốc gia tạo điều kiện cho hành vi trốn thuế. Các doanh nghiệp đa quốc gia thường lợi dụng việc chuyển giá, phân bổ lợi nhuận và các giao dịch phức tạp giữa các công ty liên kết để tối thiểu hóa nghĩa vụ thuế.

Trước thực tế này, cơ quan thuế cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường ứng dụng công nghệ số, mở rộng cơ chế trao đổi thông tin với các quốc gia và nâng cao năng lực giám sát để quản lý hiệu quả hơn các hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế số, bảo đảm công bằng thuế và chống thất thu ngân sách nhà nước.