Thuế quan Mỹ: Philippines và Indonesia ‘chốt deal’ 19%, Malaysia chạy nước rút

Philippines, Indonesia đạt thỏa thuận

Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Philippines Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. đã có cuộc gặp chính thức tại Nhà Trắng ngày 22/7. Trong cuộc họp tại Phòng Bầu dục, ông Trump mô tả đây là một cuộc gặp “tuyệt vời” và tuyên bố hai bên đã hoàn tất thỏa thuận thương mại với nội dung chủ chốt: Philippines sẽ dỡ bỏ toàn bộ thuế quan đối với hàng hóa Mỹ, trong khi phải chịu mức thuế 19% đối với hàng hóa xuất khẩu vào Mỹ.

“Philippines sẽ MỞ CỬA THỊ TRƯỜNG cho Mỹ và KHÔNG THUẾ QUAN. Philippines sẽ phải chịu mức thuế 19%. Ngoài ra, chúng tôi sẽ tăng cường hợp tác quân sự”, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.

Hiện phía Philippines chưa xác nhận công khai thỏa thuận này cũng như các điều khoản chi tiết.

Mức thuế 19% được công bố lần này chỉ thấp hơn một chút so với mức 20% mà chính quyền ông Trump từng xem xét áp dụng, nhưng cao hơn mức thuế tương hỗ 17% được công bố hồi tháng 4.

Trong cuộc gặp song phương, ông Trump cũng ca ngợi Tổng thống Marcos là một nhà đàm phán “rất giỏi và cứng rắn”, đồng thời khẳng định Mỹ và Philippines đang “rất gần” một thỏa thuận lớn trong lĩnh vực thương mại.

Cũng trong ngày 22/7, Mỹ và Indonesia công bố tuyên bố chung về một thỏa thuận thương mại tương tự. Theo đó, hàng hóa xuất khẩu từ Indonesia vào Mỹ cũng sẽ chịu mức thuế 19%, trong khi Indonesia cam kết xóa bỏ thuế quan đối với 99% kim ngạch nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ.

“Indonesia sẽ mở cửa thị trường cho các sản phẩm công nghiệp, công nghệ và nông nghiệp của Mỹ bằng cách loại bỏ 99% rào cản thuế quan. Hàng hóa Mỹ sẽ chịu mức thuế bằng 0, trong khi Indonesia sẽ trả 19% cho mọi sản phẩm vào thị trường Mỹ - Thị trường tốt nhất thế giới!”, Tổng thống Trump tuyên bố.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao trong chính quyền lưu ý rằng hàng hàng hóa "được vận chuyển hoặc chứa nhiều thành phần từ một số quốc gia nhất định" qua Indonesia sẽ bị đánh thuế ở mức 40%. Điều này nhằm ngăn chặn việc “lách luật” thông qua trung chuyển hoặc gia công cuối cùng tại các quốc gia đối tác.

Ngoài ra, Indonesia cũng đồng ý dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu đối với khoáng sản quan trọng, lĩnh vực đang thu hút sự chú ý lớn của Mỹ trong chiến lược an ninh chuỗi cung ứng toàn cầu. Thỏa thuận cũng bao gồm việc công nhận các giấy chứng nhận của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) và giấy phép tiếp thị trước đó đối với thiết bị y tế và dược phẩm do Mỹ sản xuất.

Malaysia tìm cách giảm thuế quan của Mỹ xuống 20%

Chính phủ Malaysia cũng đang nỗ lực đàm phán để giảm mức thuế quan mà Mỹ dự kiến áp dụng từ ngày 1/8 tới, xuống khoảng 20%. Tuy nhiên, Kuala Lumpur vẫn tỏ ra miễn cưỡng trước một số yêu cầu của Washington liên quan đến xe điện, quyền sở hữu nước ngoài và chính sách trợ cấp trong nước.

Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, các nhà đàm phán của Thủ tướng Anwar Ibrahim đang tìm kiếm mức thuế thấp hơn mức 25% sắp có hiệu lực, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế vốn đang chịu áp lực.

Tuy đã đạt được một số tiến triển trong việc giải quyết lo ngại của Mỹ về hoạt động buôn lậu chip bán dẫn hiệu suất cao qua lãnh thổ Malaysia, chính phủ nước này vẫn bác bỏ hàng loạt yêu cầu khác từ phía Washington.

Một trong những yêu cầu chính từ phía Mỹ là Malaysia gia hạn chính sách miễn thuế cho xe điện (EV) sản xuất tại Mỹ. Tuy nhiên, các quan chức Malaysia lo ngại việc này sẽ tạo tiền lệ để các quốc gia khác đòi hỏi đãi ngộ tương tự. Theo kế hoạch, Malaysia sẽ chấm dứt chính sách miễn thuế nhập khẩu và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với EV vào tháng 12 năm nay.

Thêm vào đó, các nhà đàm phán cũng phản đối yêu cầu từ Mỹ về việc nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài trong các lĩnh vực nhạy cảm như điện lực và tài chính. Bộ trưởng Zafrul cho biết việc thay đổi quy định sở hữu sẽ cần quá trình tham vấn rộng rãi với các bên liên quan trong nước.

Ngoài các vấn đề trên, Mỹ hiện đang gia tăng áp lực lên Malaysia về vai trò trung chuyển chip AI tiên tiến sang Trung Quốc, hoạt động bị cấm từ năm 2022. Dù chưa phát hiện trường hợp vi phạm cụ thể, Malaysia đã áp dụng các biện pháp siết chặt kiểm soát, bao gồm yêu cầu giấy phép xuất khẩu với chip AI hiệu suất cao của Mỹ, và nghĩa vụ báo cáo với Bộ Thương mại (MITI) nếu nghi ngờ hàng hóa bị sử dụng sai mục đích.

Vấn đề chip AI được cho là sẽ dễ giải quyết hơn, do Malaysia mong muốn tiếp tục là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, những yêu cầu khác từ phía Mỹ được cho là rào cản lớn hơn trong nỗ lực đạt được thỏa thuận.

Chính quyền Tổng thống Trump đã đặt ra thời hạn 1/8 để các quốc gia đạt được thỏa thuận thương mại với Mỹ hoặc đối mặt với mức thuế nhập khẩu cao hơn. Trong bối cảnh đó, Malaysia đang chịu sức ép lớn khi tăng trưởng kinh tế trong năm nay dự kiến chỉ đạt khoảng 4,5–5,5%, tùy thuộc vào kết quả đàm phán thuế quan với Mỹ.

Năm ngoái, Mỹ ghi nhận mức thâm hụt thương mại hàng hóa 24,8 tỷ USD với Malaysia, theo dữ liệu từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR). Trong khi đó, sự hiện diện của các nhà sản xuất xe điện Mỹ tại thị trường Malaysia vẫn còn rất khiêm tốn.