Thủ tướng: Tiếp cận đất đai, tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn khó khăn

Phấn đấu cao nhất các mục tiêu đề ra

Báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội năm 2026 tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 16, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, dự kiến đạt và vượt 14/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu.

Nổi bật là: Tăng trưởng kinh tế cao gắn với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; các động lực tăng trưởng được phát huy, tạo nền tảng cho đổi mới mô hình phát triển. Tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước; GDP quý 3 tăng 9,95%, 9 tháng tăng 9,01%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới. Chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác được điều hành chủ động, linh hoạt. Lần đầu tiên thị trường chứng khoán được nâng hạng; Moody’s nâng triển vọng của Việt Nam từ mức “Ổn định” lên “Tích cực”. Các tổ chức quốc tế đánh giá cao sức chống chịu và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam.

Cả ba khu vực kinh tế đều tăng khá; cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, các động lực tăng trưởng truyền thống được tập trung đẩy mạnh, các động lực mới bước đầu được thúc đẩy.

Hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực; kiến tạo thể chế phát triển, tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thực thi theo tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW.

Chính phủ đã và đang trình Quốc hội nhiều luật, nghị quyết quan trọng với các cơ chế, chính sách đột phá hỗ trợ cho sản xuất kinh doanh, nhất là: miễn, giảm thuế, nâng ngưỡng chịu thuế; cơ chế vượt trội huy động nguồn lực cho các vùng, cực tăng trưởng; chuyển từ hỗ trợ sang phát triển mạnh mẽ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân; khơi thông nguồn lực đất đai, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê...

Thực hiện đồng bộ, hiệu quả công tác sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, từng bước vận hành thông suốt chính quyền địa phương 02 cấp theo các Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Tập trung phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại, thúc đẩy liên kết vùng, khai thác không gian phát triển mới. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có nhiều chuyển biến tích cực gắn với giải quyết các bài toán lớn của quốc gia…

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng thừa nhận vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát tiếp tục chịu áp lực lớn; thị trường tiền tệ, tỷ giá chịu nhiều sức ép từ bên ngoài. Do nhu cầu vốn đầu tư lớn và sức ép lạm phát nên mặt bằng lãi suất huy động và cho vay còn cao. Huy động nguồn lực xã hội còn hạn chế. Tiếp cận đất đai, tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn khó khăn. Cơ cấu xuất nhập khẩu chưa bền vững.

Còn một số hạn chế, tồn tại trong lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp và môi trường, xây dựng, điện. Đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn; tăng trưởng kinh tế chưa lan tỏa đồng đều; ô nhiễm không khí, ngập úng, ùn tắc giao thông, cháy nổ… chưa được xử lý triệt để; thiên tai, thời tiết cực đoan khó lường; an ninh mạng, tội phạm công nghệ cao, ma túy... còn phức tạp.

Trong những tháng cuối năm, Thủ tướng cho hay, phấn đấu đạt cao nhất các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, trong đó tập trung: Điều hành hiệu quả chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác; có giải pháp quyết liệt, hiệu quả giảm lãi suất cho vay; bảo đảm nguồn cung điện, xăng dầu; thúc đẩy thị trường trong nước thông qua các biện pháp kích cầu, khai thác hiệu quả mùa tiêu dùng, du lịch cuối năm gắn với kiểm soát, bình ổn giá; đẩy mạnh xuất khẩu, giảm nhập siêu.

Các địa phương phải phấn đấu đạt mức tăng trưởng cao nhất, đặc biệt là các cực tăng trưởng lớn. Phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công; thúc đẩy đầu tư tư nhân, thu hút đầu tư nước ngoài, tháo gỡ các dự án tồn đọng.

Đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giải ngân hiệu quả nguồn vốn được giao; hoàn thành “100 ngày cao điểm” xử lý các điểm nghẽn để triển khai hiệu quả Cổng Dịch vụ công quốc gia, giảm thời gian, chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả điều hành của các cấp chính quyền…

Năm 2027, theo Thủ tướng, Chính phủ đặt ra mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội là tăng trưởng GDP phấn đấu từ 10% trở lên; tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) khoảng 4,5%; GDP bình quân đầu người đạt 6.100 USD; năng suất lao động xã hội bình quân tăng 8,6%; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm 1-1,5%.

Khu vực doanh nghiệp, hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn

Trình bày Báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu rõ, Ủy ban lưu ý 6 vấn đề trọng tâm cần quan tâm trong công tác chỉ đạo, điều hành thời gian tới:

Thứ nhất, tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc. Bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất (Tp.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai), chiếm gần 47% tổng GRDP, đều dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Đầu tư tư nhân chưa thực sự bứt phá, chiếm 53% tổng vốn đầu tư toàn xã hội nhưng chỉ tăng 14%, thấp nhất trong ba khu vực.

Thứ hai, áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng. CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, đã ở mức mục tiêu khoảng 4,5% của cả năm, riêng quý 3 tăng 4,80%; giá hàng hóa, dịch vụ thiết yếu tăng, trong khi sức mua thực tế phục hồi chậm.

Thứ ba, nguồn lực đầu tư lớn nhưng chậm chuyển hóa thành năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới. Giải ngân đầu tư công 9 tháng đạt 62,9% kế hoạch, nhưng vốn tạm ứng chưa thu hồi chiếm tới 37% số đã giải ngân; mới hoàn thiện thủ tục đầu tư đối với khoảng 58% vốn ngân sách trung ương đã thông báo cho giai đoạn 2026 - 2030.

Thứ tư, cải cách thể chế được đẩy mạnh nhưng khâu tổ chức thực thi vẫn là điểm nghẽn. Việc sửa đổi, ban hành khối lượng lớn văn bản pháp luật trong thời gian ngắn đặt ra thách thức về tính đồng bộ, ổn định, khả thi và khả năng dự báo của môi trường đầu tư, kinh doanh.

Thứ năm, khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn. Trong 9 tháng, số doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường giảm 3,2%, trong khi số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng 118,8%.

Thứ sáu, chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều. Thiếu hụt nhân lực chất lượng cao; lao động phi chính thức chiếm tỷ trọng lớn, thất nghiệp thanh niên còn cao. Chênh lệch trong tiếp cận giáo dục, y tế và dịch vụ thiết yếu giữa các vùng còn lớn. 

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, bên cạnh nguyên nhân khách quan, cần nhìn nhận đầy đủ những hạn chế có tính cơ cấu về năng suất, năng lực nội tại và tổ chức thực hiện. Yêu cầu quan trọng nhất trong thời gian còn lại của năm 2026 không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà phải nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Về dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý, kịch bản điều hành năm 2027 cần tính đến độ trễ của các cú sốc năm 2026, nhất là khả năng giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, lạm phát “dồn nén” khi các biện pháp hỗ trợ thuế, phí được điều chỉnh. Do đó, kế hoạch điều hành cần có phương án dự phòng và ngưỡng phản ứng rõ ràng đối với các kịch bản bất lợi, tránh để yêu cầu tăng trưởng cao làm thu hẹp dư địa ổn định và phát triển trong trung hạn.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với định hướng, mục tiêu, chỉ tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Chính phủ. Mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên thể hiện quyết tâm cao nhưng đặt ra thách thức lớn khi nền tảng tăng trưởng chưa vững, áp lực lạm phát và nhu cầu vốn, năng lượng gia tăng.