Thanh long xuống giá kỷ lục, còn 2.000 đồng/kg

Giá thanh long giảm sâu

Những ngày giữa tháng 9, tại nhiều vùng trồng thanh long, giá thu mua tại vườn giảm mạnh. Theo ghi nhận của Dân trí, tại khu vực Bình Thuận cũ, thanh long loại đẹp chỉ còn khoảng 2.000-3.000 đồng/kg, trong khi những quả có lỗi nhẹ được mua khoảng 1.000 đồng/kg. Tại các vùng trồng thuộc Long An, Tiền Giang cũ, giá mua xô phổ biến 3.000-6.000 đồng/kg; nếu phân loại, hàng đẹp đạt khoảng 5.000-7.000 đồng/kg. 

Tình trạng còn khó khăn hơn khi bước vào vụ thanh long phục vụ Rằm tháng 8. Theo VnExpress, tại Bình Thuận cũ, một số nhà vườn chỉ bán được thanh long với giá 2.000 đồng/kg. Có hộ thu hoạch gần 3 tấn nhưng chỉ thu về 8,25 triệu đồng, trong khi chi phí đầu tư cho cả vụ lên tới hàng chục triệu đồng.

Một số vườn có chất lượng tốt hơn được thương lái trả 5.000-7.000 đồng/kg. Tuy nhiên, mức giá này vẫn thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Một nhà vườn cho biết loại 1 xuất khẩu trước đây có thể đạt hơn 20.000 đồng/kg, trong khi hiện nay giá cao nhất cũng chỉ khoảng 7.000 đồng/kg.

Đáng chú ý, thanh long là loại cây có chi phí sản xuất không nhỏ. Với những diện tích xử lý chong đèn để kích thích ra hoa trái vụ, người trồng phải chi cho điện, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới và nhân công. Vì vậy, mức giá chỉ vài nghìn đồng/kg khiến nhiều hộ không những không có lãi mà còn phải chịu lỗ.

Nguồn cung tăng, thị trường Trung Quốc cũng vào vụ

Theo các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng, nguyên nhân trực tiếp khiến giá giảm sâu là nguồn cung tăng mạnh trong cùng một thời điểm.

Lứa thanh long Rằm tháng 8 năm nay được thu hoạch tập trung, trong khi nguồn hàng từ vụ trước vẫn còn tồn tại thị trường Trung Quốc. Khi lượng hàng mới tiếp tục đưa ra thị trường, cung vượt cầu đã tạo sức ép lớn lên giá.

Bên cạnh yếu tố thời vụ, thị trường tiêu thụ lớn nhất của thanh long Việt Nam cũng đang thay đổi. Trung Quốc - thị trường chiếm hơn 62% giá trị xuất khẩu thanh long Việt Nam trong năm 2025 - đang gia tăng sản xuất trong nước. Thanh long được trồng ngày càng nhiều tại Quảng Tây, Quảng Đông, Vân Nam, Hải Nam và một số khu vực khác của Trung Quốc. Thời gian thu hoạch tại nước này cũng có sự trùng lặp với vụ thuận của Việt Nam.

Điều này khiến lợi thế trước đây của thanh long Việt Nam - sản xuất quy mô lớn và có khả năng điều chỉnh mùa vụ bằng kỹ thuật chong đèn - không còn tạo ưu thế rõ rệt như trước.

Không chỉ Trung Quốc, nhiều nước như Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ và một số quốc gia Mỹ Latinh cũng đang phát triển thanh long. Cạnh tranh trên thị trường quốc tế vì thế ngày càng lớn.

Từ trái cây tỷ USD đến bài toán tìm lại giá trị

Diễn biến giá trong nước phản ánh rõ hơn những thay đổi của ngành thanh long. Năm 2018, xuất khẩu thanh long từng đạt khoảng 1,3 tỷ USD. Tuy nhiên, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu chỉ còn gần 500 triệu USD, mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thanh long đạt 288,7 triệu USD. Riêng tháng 6 đạt khoảng 24,8 triệu USD, giảm 43,4% so với tháng trước và giảm 3,6% so với cùng kỳ năm 2025.

Khoảng cách về giá giữa sản phẩm đại trà và hàng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu cũng cho thấy hướng đi của ngành hàng này. Trong khi thanh long thông thường chỉ được mua vài nghìn đồng/kg, thanh long đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang Nhật Bản tại một số hợp tác xã, doanh nghiệp có thể được thu mua trên 20.000 đồng/kg, thậm chí khoảng 25.000 đồng/kg tại vườn.

Điều này cho thấy vấn đề của thanh long không chỉ nằm ở việc mở rộng đầu ra, mà còn ở chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất và khả năng tổ chức lại mùa vụ.

Theo các doanh nghiệp, thay vì tập trung sản xuất đồng loạt vào thời điểm nguồn cung trong nước và Trung Quốc cùng tăng, ngành thanh long cần tính toán mùa vụ để đưa sản phẩm ra thị trường vào những thời điểm thiếu hàng. Đồng thời, việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một thị trường lớn và nâng tỷ trọng sản phẩm đạt tiêu chuẩn cao được xem là những hướng đi cần thiết.

Tuy nhiên, đây không phải bài toán có thể giải quyết trong một vài vụ thu hoạch. Với sản lượng thanh long của Việt Nam lên tới hơn một triệu tấn mỗi năm, việc chuyển từ mô hình chạy theo sản lượng sang sản xuất theo nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn và phân khúc giá trị cao đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ vùng trồng, hợp tác xã, doanh nghiệp đến hệ thống xuất khẩu.

Từ mức giá 1.000-3.000 đồng/kg hiện nay, câu chuyện của thanh long vì thế không chỉ là giải cứu một vụ thu hoạch. Đây còn là bài toán tái cơ cấu một ngành hàng từng đạt kim ngạch xuất khẩu 1,3 tỷ USD, trong bối cảnh lợi thế về sản lượng và thị trường đang dần thay đổi.