Tăng cường chất lượng quy chuẩn kỹ thuật: Đẩy mạnh áp dụng GRP và RIA

Ngày 26/3/2026, tại Hà Nội, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (STAMEQ) phối hợp với Chương trình Thương mại Khu vực vì Phát triển (RT4D) tổ chức hội thảo khu vực với chủ đề “Nâng cao chất lượng quy chuẩn kỹ thuật thông qua áp dụng Thực hành quy định tốt (GRP) và Đánh giá tác động quy định (RIA)”.

Sự kiện thu hút gần 100 đại biểu là đại diện các bộ, ngành, đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, các tổ chức xã hội, cùng các cơ quan quản lý đến từ nhiều quốc gia ASEAN như Indonesia, Malaysia, Lào, Philippines, Thái Lan… Tham dự hội thảo còn có đại diện các đối tác phát triển, trong đó có Đại sứ quán New Zealand tại Việt Nam và Đại sứ quán Australia tại Việt Nam.

TS. Trần Hậu Ngọc – Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia. Ảnh: Thanh Tùng

Phát biểu khai mạc, TS. Trần Hậu Ngọc – Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia – đánh giá cao sự phối hợp chặt chẽ của RT4D cùng sự hỗ trợ từ Chính phủ Australia, New Zealand và sự tham gia tích cực của các đối tác khu vực, Ban Thư ký ASEAN và các chuyên gia quốc tế.

Theo TS. Trần Hậu Ngọc, hội thảo diễn ra trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng quy định, tăng cường tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách. Trong xu hướng đó, việc áp dụng Thực hành quy định tốt (GRP) và Đánh giá tác động quy định (RIA) được xem là những công cụ quan trọng, giúp cơ quan quản lý xây dựng các biện pháp kỹ thuật hiệu quả, phù hợp với thực tiễn và hài hòa với thông lệ quốc tế.

Đối với Việt Nam, việc thúc đẩy GRP và RIA không chỉ là cải cách kỹ thuật đơn thuần mà đang trở thành một trụ cột quan trọng trong nâng cao chất lượng hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Với vai trò là cơ quan đầu mối về tiêu chuẩn, quy chuẩn và hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT), Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đang đẩy mạnh hướng dẫn, tăng cường phối hợp liên ngành nhằm bảo đảm quá trình xây dựng quy chuẩn dựa trên bằng chứng, được đánh giá tác động đầy đủ và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Thông qua việc áp dụng GRP và RIA, cơ quan này cũng góp phần nâng cao hiệu quả thực thi các nghĩa vụ minh bạch theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đặc biệt trong khuôn khổ Hiệp định TBT, qua đó hỗ trợ xử lý các quan ngại thương mại và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Trần Hậu Ngọc cho biết, hội thảo đồng thời đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quá trình triển khai dự án hợp tác giữa STAMEQ và RT4D giai đoạn 2024–2026. Thời gian qua, dự án đã góp phần kết nối các cơ quan quản lý và chuyên gia trong, ngoài nước, từng bước hình thành năng lực quốc gia về áp dụng GRP và RIA trong xây dựng quy định kỹ thuật.

Bà Rebecca Wood, Đại biện Đại sứ quán New Zealand tại Việt Nam. Ảnh: Thanh Tùng

Từ góc độ đối tác phát triển, bà Rebecca Wood – Đại biện Đại sứ quán New Zealand tại Việt Nam – đánh giá cao vai trò của RT4D trong việc hỗ trợ thực thi các hiệp định thương mại như Hiệp định AANZFTA và Hiệp định RCEP. Theo bà, việc áp dụng GRP và RIA giúp nâng cao tính minh bạch và khả năng dự đoán của môi trường pháp lý, qua đó củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.

Bà Cecilia Brennan, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam. Ảnh: Thanh Tùng

Cùng quan điểm, bà Cecilia Brennan – Tham tán Kinh tế Đại sứ quán Australia tại Việt Nam – nhấn mạnh, hệ thống thương mại dựa trên luật lệ vẫn là nền tảng quan trọng để đảm bảo tính cởi mở và ổn định của kinh tế toàn cầu. Việc tăng cường áp dụng GRP và RIA trong xây dựng quy chuẩn kỹ thuật sẽ góp phần trực tiếp vào thực thi hiệu quả các cam kết trong RCEP và AANZFTA, đồng thời hạn chế các rào cản kỹ thuật trong thương mại, đặc biệt hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng khu vực.

Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Khu vực, Chương trình Thương mại Khu vực vì Phát triển (RT4D). Ảnh: Thanh Tùng

Đại diện RT4D, bà Nguyễn Thị Thanh Mai cho rằng, trong bối cảnh kinh tế - chính trị toàn cầu nhiều biến động, các hiệp định thương mại tự do đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng chống chịu và tính bền vững của các nền kinh tế. Tuy nhiên, để các hiệp định này phát huy hiệu quả, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được hệ thống quy định minh bạch, nhất quán và dựa trên bằng chứng.

Theo đó, dự án hợp tác giữa RT4D và STAMEQ tập trung vào việc nâng cao năng lực thể chế trong áp dụng GRP, qua đó giảm thiểu rào cản thương mại không cần thiết, cải thiện môi trường pháp lý và thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã tích cực trao đổi kinh nghiệm và phương pháp triển khai GRP, RIA trong thực tiễn. Nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của các công cụ này trong việc nâng cao chất lượng quy chuẩn kỹ thuật, tăng cường tính minh bạch và khả năng dự báo chính sách, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng hiệu quả hơn với môi trường kinh doanh.

Về định hướng dài hạn, TS. Trần Hậu Ngọc cho biết, việc nâng cao chất lượng quy chuẩn kỹ thuật thông qua GRP và RIA sẽ là một cấu phần quan trọng trong phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI), góp phần thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và đánh giá sự phù hợp không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn trở thành nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.