Quảng Trị: Mở rộng dư địa tăng trưởng xanh, đón dòng vốn chiến lược

Sở hữu không gian ven biển dài, liên tục, với vị trí cầu nối Bắc – Nam và là cửa ngõ Hành lang kinh tế Đông – Tây kết nối trực tiếp với Lào, Thái Lan và tiểu vùng Mekong mở rộng, Quảng Trị nắm giữ lợi thế đặc biệt trong liên kết vùng và giao thương quốc tế. Sau sáp nhập, không gian phát triển được mở rộng, ưu thế về hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, hệ thống sân bay, cảng biển nước sâu, khu kinh tế và dư địa đầu tư rất lớn. Những điều kiện này cho phép tỉnh chuyển từ mô hình kinh tế phân tán, quy mô nhỏ sang cấu trúc kinh tế hành lang – kinh tế cảng – kinh tế năng lượng quy mô vùng, tạo điều kiện hình thành các trục động lực mới gắn với kinh tế biển, logistics và năng lượng tái tạo.

Ba trục không gian phát triển chiến lược đang dần định hình

Trục không gian hành lang kinh tế Bắc - Nam: Đây là trục kinh tế trung tâm gắn với đường bộ cao tốc Bắc - Nam, đường ven biển, đường sắt quốc gia; được định hướng phát triển đô thị hành chính, dịch vụ cấp vùng; công nghiệp năng lượng, cảng biển; logistics đường bộ - đường sắt – cảng hàng không – cảng biển; du lịch biển – di sản – đô thị ven biển; là xương sống điều phối giữa vùng ven biển và vùng biên giới.

Trục không gian hành lang kinh tế Bắc - Nam phụ trợ phía Tây: Gắn với đường Hồ Chí Minh, đóng vai trò trục kinh tế rừng trung du miền núi, hành lang sinh thái, phát triển lâm nghiệp bền vững, nông nghiệp tuần hoàn và năng lượng tái tạo.

Trục không gian hành lang kinh tế Đông – Tây Xuyên Á: Gồm các trục kinh tế Đông - Tây Cha Lo, trục kinh tế Đông - Tây Lao Bảo – EWEC, trục kinh tế La Lay – Mỹ Thủy; tập trung vào logistics và trung chuyển hàng hóa xuyên biên giới, thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Đồng bộ với ba trục không gian phát triển kinh tế là 7 cực động lực và 2 phân vùng với những tính chất, chức năng phát triển kinh tế - xã hội gắn với đặc trưng tự nhiên, văn hóa, cơ sở hạ tầng, tạo thành những động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của tỉnh Quảng Trị.

Cùng với đó, Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I đã xác lập quan điểm xuyên suốt: phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xanh, bền vững, toàn diện và hội nhập, dựa trên 4 trụ cột chiến lược gồm: Năng lượng – Logistics – Du lịch – Nông nghiệp xanh; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm khâu đột phá. Theo đó, tỉnh ưu tiên phát triển công nghiệp năng lượng xanh, phát thải thấp; xây dựng du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; hình thành hệ thống logistics chất lượng cao; đồng thời tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng sinh thái, tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Sự tái cấu trúc toàn bộ không gian phát triển và điều chỉnh định hướng trụ cột kinh tế đã nâng tầm vị thế của Quảng Trị, từ một địa phương còn nhiều khó khăn trở thành trung tâm kết nối chiến lược trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Mở rộng dư địa tăng trưởng xanh: Động lực từ năng lượng sạch và kinh tế xanh

Những năm gần đây, Quảng Trị nổi lên như một điểm sáng về năng lượng tái tạo tại miền Trung với hàng chục dự án điện gió, điện mặt trời đã đi vào vận hành. Tuy nhiên, chiến lược giai đoạn mới không dừng lại ở sản xuất điện, mà còn hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng sạch, bao gồm dịch vụ hậu cần kỹ thuật, bảo trì, sản xuất thiết bị và nghiên cứu các mô hình năng lượng mới. Tỉnh định hướng hình thành “cụm kinh tế năng lượng” với các cấu phần: công nghiệp phụ trợ, trung tâm bảo trì thiết bị gió, logistics chuyên dụng, nghiên cứu hydrogen xanh và tham gia thị trường tín chỉ carbon rừng – lợi thế quan trọng khi độ che phủ rừng đạt trên 61%.

Đây là bước chuyển mình quan trọng từ việc “bán tài nguyên gió – nắng” sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp năng lượng sạch có giá trị gia tăng cao.

Song song đó, logistics xanh được xác định là động lực tăng trưởng mới. Khi cao tốc Bắc – Nam, hệ thống cảng biển và tuyến Đông – Tây kết nối Lào, Thái Lan ngày càng hoàn thiện, mục tiêu không chỉ là vận chuyển hàng hóa mà là hình thành trung tâm trung chuyển container, cảng cạn (ICD), khu thương mại tự do và trung tâm phân phối vùng Bắc Trung Bộ.

Ngành nông nghiệp tiếp tục tái cấu trúc hướng tới kinh tế sinh thái – carbon thấp. Diện tích lúa hữu cơ và canh tác theo hướng hữu cơ tăng nhanh; độ che phủ rừng duy trì ở mức cao. Việc phát triển nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn không chỉ nâng cao giá trị gia tăng mà còn mở ra dư địa tham gia thị trường tín chỉ carbon. Trong bối cảnh các thị trường EU, Nhật Bản và Hàn Quốc ngày càng ưu tiên sản phẩm xanh, đây là dư địa tăng trưởng dài hạn thay vì chỉ mở rộng diện tích sản xuất.

Du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn với lợi thế bờ biển dài gần 200 km, tài nguyên phong phú với hệ sinh thái biển – đảo – rừng Trường Sơn và văn hóa lịch sử đa dạng. Tỉnh hướng tới phát triển các sản phẩm du lịch biển cao cấp, du lịch sinh thái và mạo hiểm, từng bước định vị thương hiệu điểm đến xanh, khác biệt, trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn nhất Việt Nam và khu vực châu Á.

Đẩy mạnh công tác xây dựng hạ tầng số

Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng giao thông chiến lược, Quảng Trị đẩy mạnh xây dựng hạ tầng số, triển khai mạng 5G và vận hành Trung tâm Điều hành thông minh (IOC). Khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo được xác định là khâu đột phá chiến lược, tạo nền tảng cho chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Chuyển đổi số không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư, tăng tính minh bạch và cải thiện môi trường kinh doanh.

Giai đoạn 2026–2030, trọng tâm là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và công nghệ sinh học; số hóa toàn bộ quy trình đầu tư theo cơ chế “một cửa số”, xây dựng bản đồ quy hoạch mở và ứng dụng AI trong quản lý đất đai. Nếu thực hiện đồng bộ, hiệu quả quản trị cao sẽ giúp Quảng Trị vượt qua những hạn chế về quy mô kinh tế và nguồn lực.

Thu hút đầu tư có chọn lọc, tạo cực tăng trưởng mới

Quảng Trị chuyển từ tư duy thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược có năng lực công nghệ và cam kết phát triển bền vững. Các lĩnh vực trọng tâm gồm: năng lượng tái tạo (điện gió ngoài khơi, hydrogen), logistics xanh, du lịch nghỉ dưỡng cao cấp và nông nghiệp công nghệ cao.

Mục tiêu không chỉ là tăng GRDP ngắn hạn mà là tạo ra “cực tăng trưởng có sức lan tỏa”, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế toàn tỉnh. Dù đối mặt với thách thức về xuất phát điểm thấp và biến đổi khí hậu, tỉnh xác định nhiệm vụ cốt lõi là tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, đất đai và đẩy mạnh số hóa hoạt động xúc tiến đầu tư.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số – Khởi đầu chu kỳ mới

Năm 2026 được xác định là năm bản lề của Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP đạt 9–10%, tạo nền tảng duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong cả giai đoạn, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) theo giá hiện hành đạt khoảng 140 - 145 nghìn tỷ đồng, thu ngân sách trên địa bàn 13.000–14.000 tỷ đồng, tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn đạt 79.000 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 87–90 triệu đồng; Giai đoạn 2026–2030, Quảng Trị phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 9–10%/năm, thu ngân sách đạt 75.000–80.000 tỷ đồng, vốn đầu tư thực hiện đạt 500-520 nghìn tỷ đồng, đến năm 2030 tổng sản phẩm (GRDP) theo giá hiện hành đạt 227.000 -238.000 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 137–145 triệu đồng.

Với chiến lược tái định vị rõ ràng và quyết tâm chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Quảng Trị  đang mở ra một không gian phát triển mới: từ ngoại vi thành trung tâm kết nối vùng; từ tăng trưởng dựa vào tài nguyên sang tăng trưởng xanh. Triển khai đồng bộ bốn trụ cột trên nền tảng số hóa sẽ giúp Quảng Trị vươn lên trở thành cực tăng trưởng xanh của miền Trung trong thập kỷ tới.