Ông Phan Tấn Đạt: Tái cấu trúc từ tư duy đến chuỗi giá trị

Doanh thu tăng, quy mô mở rộng, tổng tài sản lớn hơn - những con số ấy có thể cho thấy sự phát triển của doanh nghiệp. Tuy nhiên, phía sau tốc độ tăng trưởng là những câu hỏi cần được trả lời: hiệu quả hoạt động có được cải thiện, dòng tiền có được kiểm soát và hệ thống quản trị có đủ sức đáp ứng quy mô mới?

Đó cũng là vấn đề được ông Phan Tấn Đạt, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM (YBA HCM), đặt ra tại Diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới”, do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Từ góc nhìn của ông, tái cấu trúc cần được tiếp cận như một quá trình đổi mới toàn diện: từ định vị chiến lược, tổ chức quản trị đến ứng dụng công nghệ và xây dựng các mối liên kết. Đích đến là hình thành năng lực cạnh tranh dài hạn, giúp doanh nghiệp phát triển vững vàng và đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế.

Một doanh nghiệp có thể gia tăng doanh thu nhưng chưa chắc nâng cao hiệu quả hoạt động. Tương tự, mở rộng quy mô chưa đồng nghĩa với khả năng kiểm soát dòng tiền và quản trị rủi ro tốt hơn.

Theo ông Phan Tấn Đạt, khi doanh nghiệp phát triển, mô hình điều hành dựa nhiều vào kinh nghiệm cá nhân của người sáng lập sẽ dần bộc lộ hạn chế. Những cách làm từng giúp doanh nghiệp nắm bắt cơ hội ở giai đoạn đầu có thể không còn đáp ứng được yêu cầu của một tổ chức có quy mô lớn, nhiều bộ phận và hoạt động phức tạp hơn.

Bởi vậy, tái cấu trúc trước hết đặt ra yêu cầu thay đổi tư duy quản trị. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống chuyên nghiệp, phân quyền rõ ràng, kiểm soát tài chính chặt chẽ và chuẩn bị đội ngũ nhân sự kế thừa. Mỗi bước mở rộng hoạt động cần đi cùng khả năng tổ chức, giám sát và sử dụng nguồn lực hiệu quả.

Trong cách nhìn này, tầm vóc doanh nghiệp cần được đánh giá qua năng lực quản trị, hiệu quả sử dụng nguồn lực và sức cạnh tranh thực tế. Doanh thu hay tổng tài sản là những chỉ dấu quan trọng, nhưng chưa đủ để phản ánh chất lượng tăng trưởng.

Ông Phan Tấn Đạt nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy kinh doanh dựa vào cơ hội sang phát triển dựa trên chiến lược dài hạn; từ quản trị dựa vào kinh nghiệm sang vận hành trên nền tảng dữ liệu minh bạch.

Sự chuyển đổi ấy còn tạo nền tảng để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dài hạn và thu hút nhà đầu tư chiến lược. Một hệ thống quản trị rõ ràng, thông tin tài chính minh bạch và định hướng phát triển nhất quán sẽ giúp các đối tác có cơ sở đánh giá năng lực, triển vọng cũng như khả năng đồng hành.

Ở bình diện rộng hơn, nền kinh tế cần một cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa đông đảo, năng động; đồng thời cần những tập đoàn tư nhân đủ lớn mạnh để dẫn dắt, kết nối và cạnh tranh quốc tế. Năng lực quản trị chính là nền móng để doanh nghiệp từng bước đảm nhận vai trò đó.

Cùng với quản trị, động lực tăng trưởng của doanh nghiệp cũng đang thay đổi. Theo ông Phan Tấn Đạt, các yếu tố truyền thống như vốn, đất đai hay lao động giá rẻ không còn giữ vai trò quyết định vị thế cạnh tranh. Công nghệ, dữ liệu, tri thức và năng lực đổi mới sáng tạo ngày càng có ý nghĩa cốt lõi.

Tuy nhiên, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ cần bắt đầu từ nhu cầu thực tế. Giá trị của một giải pháp phải được thể hiện qua khả năng tối ưu vận hành, tiết kiệm nguồn lực và nâng cao sức cạnh tranh.

Với doanh nghiệp sản xuất, trọng tâm có thể là ứng dụng công nghệ để giảm tiêu hao nguyên nhiên liệu, sử dụng năng lượng sạch và nâng cao chất lượng sản phẩm. Những cải tiến này gắn trực tiếp với chi phí, hiệu suất và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Trong lĩnh vực dịch vụ, thương mại, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu khách hàng, quản lý hàng tồn kho và tối ưu hệ thống phân phối. Dữ liệu được khai thác hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở cho các quyết định kinh doanh.

Ở ngành công nghiệp xây dựng và khai khoáng, tự động hóa cùng công nghệ giám sát có thể góp phần quản lý tài nguyên hiệu quả, giảm thiểu tác động đến môi trường.

Mỗi ngành nghề có đặc thù và nguồn lực khác nhau, do đó cách triển khai đổi mới sáng tạo cũng cần phù hợp. Điều doanh nghiệp cần làm rõ là công nghệ sẽ giải quyết vấn đề gì, tiết kiệm được bao nhiêu nguồn lực và tạo thêm giá trị như thế nào cho khách hàng.

Đặt những câu hỏi cụ thể ấy vào trung tâm sẽ giúp hoạt động đầu tư công nghệ gắn chặt hơn với mục tiêu kinh doanh và chất lượng tăng trưởng.

Bên cạnh yêu cầu đổi mới từ bên trong, ông Phan Tấn Đạt chỉ ra một thách thức lớn của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam: mức độ liên kết còn thấp, nhiều doanh nghiệp vẫn hoạt động độc lập.

Sự năng động của từng đơn vị chưa đủ tạo nên sức mạnh chung nếu thiếu kết nối về thị trường, công nghệ, nguồn vốn và năng lực sản xuất. Trong khi đó, cạnh tranh hiện đại ngày càng diễn ra giữa các chuỗi cung ứng và hệ sinh thái kinh doanh.

Theo ông Phan Tấn Đạt, doanh nghiệp tư nhân cần chuyển từ tư duy phát triển độc lập sang chủ động hợp tác, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Quá trình này có thể được thúc đẩy theo ba hướng.

Trước hết là liên kết giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các tập đoàn lớn có thể phát huy vai trò dẫn dắt, mở cơ hội để doanh nghiệp nhỏ tham gia hệ thống cung ứng. Qua quá trình hợp tác, doanh nghiệp trong nước từng bước nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm và năng lực quản trị.

Hướng tiếp theo là tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp tư nhân trong nước với khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực công nghệ, hướng đến những hoạt động tạo giá trị gia tăng cao hơn.

Đồng thời, cần hình thành hệ sinh thái hợp tác giữa doanh nghiệp, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu và trường đại học. Sự kết nối này giúp rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thương mại hóa, đưa tri thức và kết quả nghiên cứu đến gần hơn với nhu cầu của thị trường.

Một yêu cầu xuyên suốt được ông Phan Tấn Đạt đặt ra là tính thực chất. Hiệu quả kết nối cần được thể hiện bằng đơn hàng cụ thể, dự án hợp tác thực tế và giá trị gia tăng tạo ra cho các bên.

Theo định hướng đó, Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM xác định chủ động phối hợp với các tổ chức xúc tiến thương mại, triển khai những chương trình kết nối đi vào chiều sâu, gắn hoạt động gặp gỡ với nhu cầu và khả năng hợp tác của doanh nghiệp.

Để quá trình tái cấu trúc và đổi mới sáng tạo đạt hiệu quả, nỗ lực nội tại của doanh nghiệp cần được hỗ trợ bằng môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch. Tại diễn đàn, ông Phan Tấn Đạt đề xuất ba nhóm kiến nghị đối với chính quyền.

Thứ nhất, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, lấy hiệu quả phục vụ doanh nghiệp làm thước đo. Trọng tâm là rút ngắn thời gian xử lý thực tế, giúp các dự án sớm được đưa vào vận hành.

Thứ hai, xây dựng cơ chế đối thoại và giải quyết vướng mắc có trách nhiệm đến cùng. Những khó khăn cần được phân loại rõ ràng, xác định đầu mối chịu trách nhiệm và tiến độ phản hồi để doanh nghiệp có cơ sở theo dõi, chủ động triển khai công việc.

Thứ ba, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng, minh bạch các nguồn lực về vốn dài hạn, đất đai, hạ tầng, khoa học công nghệ; đồng thời mở rộng cơ hội đầu tư trong những lĩnh vực mới như logistics và chuyển đổi xanh.

Đi cùng các kiến nghị ấy là yêu cầu đối với chính cộng đồng doanh nghiệp. Minh bạch tài chính, tuân thủ pháp luật và xây dựng văn hóa kinh doanh có đạo đức cần trở thành những cam kết được thực hiện thường xuyên.

Tái cấu trúc vì thế là quá trình đòi hỏi sự chủ động, bền bỉ của doanh nghiệp và sự đồng hành của các chủ thể trong nền kinh tế. Khi quản trị được nâng cao, công nghệ được ứng dụng đúng nhu cầu và các mối liên kết tạo ra giá trị cụ thể, doanh nghiệp sẽ có thêm nền tảng để phát triển dài hạn.

“Tái cấu trúc doanh nghiệp và nâng cao năng lực liên kết sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ và đóng góp hiệu quả vào sự trưởng thành của nền kinh tế”, ông Phan Tấn Đạt khẳng định.

Ngày xuất bản: 22/10/2026. Bài: Nguyễn Như