Ông Phạm Văn Tam: Từ ghế nóng Shark Tank đến vòng lao lý

Từng xuất hiện trên ghế nóng Shark Tank Việt Nam với hình ảnh một doanh nhân trẻ trung, đầy khát vọng, Shark Tam (Phạm Văn Tam) đã nhanh chóng trở thành gương mặt quen thuộc của giới khởi nghiệp.

Ông được biết đến là người sáng lập Asanzo – thương hiệu tivi “made in Vietnam” từng phủ sóng khắp thị trường, vươn lên hàng top chỉ sau vài năm. Nhưng chỉ chưa đầy một thập kỷ sau ánh hào quang, ông chủ Asanzo đã phải đối diện vòng lao lý với cáo buộc trốn thuế. Hành trình từ hai bàn tay trắng đến đế chế nghìn tỉ, rồi đến cú ngã đau, là một câu chuyện nhiều bài học.

Từ khởi nghiệp đến đỉnh cao

Ông Phạm Văn Tam sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại Quảng Ninh. Năm 2013, ông sáng lập Công ty cổ phần Asanzo, ban đầu chỉ là một cơ sở sản xuất linh kiện điện tử nhỏ với vốn đầu tư hạn chế.

Thời điểm đó, thị trường tivi Việt Nam gần như do các ông lớn ngoại quốc như Samsung, LG, Sony chi phối. Chọn phân khúc giá rẻ, hướng tới người tiêu dùng nông thôn và thu nhập trung bình, Tam xây dựng Asanzo với khẩu hiệu “Tivi cho người Việt”.

Ngay năm đầu tiên, Asanzo đã bán ra 122.000 chiếc tivi, một con số đầy bất ngờ với một thương hiệu mới. Chiến lược “lấy nông thôn vây thành thị” cùng với mạng lưới phân phối rộng khắp đã nhanh chóng đưa Asanzo trở thành cái tên quen thuộc với nhiều gia đình Việt.

Từ 2014 đến 2018, Asanzo liên tục tăng trưởng chóng mặt. Nếu năm 2014 doanh thu mới đạt 670 tỉ đồng, thì đến 2017 đã vọt lên 4.600 tỉ đồng, và năm 2018 cán mốc 6.250 tỷ đồng với hơn 4 triệu sản phẩm tiêu thụ.

Trong phân khúc tivi, Asanzo đạt 16% thị phần, chỉ xếp sau LG, Sony và Samsung. Với dòng máy lạnh, chỉ riêng năm 2019, công ty tiêu thụ khoảng 300.000 sản phẩm, đóng góp tới 30% doanh số.

Asanzo mở rộng danh mục sang hơn 70 dòng sản phẩm điện tử, từ tivi, máy lạnh, điện thoại đến các thiết bị gia dụng. Công ty sở hữu 7 nhà máy, 2.000 lao động, 15.000 điểm bán và 1.000 trạm bảo hành trên toàn quốc. Với tốc độ ấy, Asanzo được mệnh danh là “hiện tượng điện tử Việt”, minh chứng cho khát vọng nội địa hóa ngành công nghiệp vốn do ngoại bang nắm giữ.

Năm 2019, Shark Tam bước lên ghế nóng Shark Tank mùa 3, trở thành hình mẫu “doanh nhân khởi nghiệp” – trẻ trung, thành công, dám mơ lớn. Hình ảnh ông chủ Asanzo xuất hiện dày đặc trên báo chí, truyền thông, thậm chí được coi như “người hùng hàng Việt”.

Từ hào quang đến vòng lao lý

Hào quang ấy không kéo dài lâu. Cũng trong năm 2019, Asanzo vướng cáo buộc “hàng Trung Quốc đội lốt Việt Nam”. Thời điểm đó, các sản phẩm của Asanzo vướng nghi vấn nhập linh kiện, thậm chí nguyên chiếc từ Trung Quốc rồi dán nhãn “sản xuất tại Việt Nam”.

Dù sau đó, cơ quan chức năng chưa đưa ra kết luận cuối cùng rằng Asanzo vi phạm quy định xuất xứ hàng hóa, nhưng niềm tin của người tiêu dùng đã bị lung lay mạnh. Các hệ thống siêu thị điện máy đồng loạt ngừng bán sản phẩm Asanzo. Thương hiệu từng “làm mưa làm gió” trên thị trường bỗng chốc rơi vào khủng hoảng.

Khó khăn càng chồng chất khi tháng 6/2024, Công an TP. HCM khởi tố và bắt tạm giam ông Phạm Văn Tam cùng một số lãnh đạo Asanzo với cáo buộc trốn thuế. Cơ quan điều tra cho rằng công ty đã có hành vi gian lận thuế trong quá trình nhập khẩu – sản xuất – phân phối.

Vụ việc ngay lập tức khiến Asanzo rơi vào khủng hoảng nặng nề. Các dự án đình trệ, hệ thống phân phối thu hẹp, niềm tin thị trường mất dần. Từ một doanh nghiệp từng được kỳ vọng trở thành “Samsung Việt Nam”, Asanzo đứng trước nguy cơ sụp đổ.

Shark Tam, từng được ca ngợi là doanh nhân khởi nghiệp tiêu biểu, nay trở thành tâm điểm chỉ trích. Cú ngã này không chỉ của một cá nhân, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho những thương hiệu Việt đang trên hành trình khẳng định vị thế.

Theo đánh giá của các chuyên gia, câu chuyện Shark Tam và Asanzo để lại nhiều suy ngẫm. Thứ nhất, trong kinh doanh, minh bạch và tuân thủ pháp luật là điều kiện sống còn. Một thương hiệu có thể vươn lên nhanh chóng nhờ chiến lược thị trường, nhưng cũng có thể mất tất cả chỉ vì sai phạm pháp lý.

Thứ hai, muốn xây dựng thương hiệu bền vững, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào giá rẻ và phân phối rộng, mà cần đầu tư vào công nghệ, R&D, giá trị cốt lõi thực sự. Khi khủng hoảng xảy ra, chỉ những nền tảng vững chắc mới giữ được niềm tin thị trường. Thứ ba, trường hợp Asanzo cũng phản ánh những thách thức lớn với các doanh nghiệp Việt trong hành trình hội nhập: năng lực quản trị, hệ thống kiểm soát nội bộ, và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Từ ghế nóng Shark Tank đến vòng lao lý, Shark Tam đã đi qua một hành trình đầy kịch tính. Asanzo từng là biểu tượng cho khát vọng hàng Việt, nhưng cũng trở thành ví dụ điển hình về cái giá của sự thiếu minh bạch. Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng, câu chuyện này là lời nhắc nhở rằng sự phát triển bền vững không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng, mà ở nền tảng pháp lý, quản trị và niềm tin xã hội.