Những chính sách kinh tế mới có hiệu lực từ tháng 10/2026

Luật Phát triển Đô thị mở thêm dư địa thu hút đầu tư

Luật Phát triển Đô thị số 18/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, riêng khoản 4 Điều 7 áp dụng từ 1/9/2026, tháo gỡ điểm nghẽn quy hoạch và tạo hành lang pháp lý mới để huy động nguồn lực phát triển kinh tế đô thị.

Luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương trong chuẩn bị và triển khai dự án, góp phần rút ngắn thời gian thủ tục, giảm chi phí cơ hội cho doanh nghiệp. Đồng thời, luật hóa các mô hình phát triển đô thị mới như đô thị thông minh, đô thị xanh và đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), trong đó TOD cho phép khai thác giá trị gia tăng từ quỹ đất quanh các đầu mối giao thông để tái đầu tư hạ tầng.

Luật cũng đa dạng hóa phương thức huy động vốn, đặc biệt là hợp tác công - tư (PPP), nhằm giảm áp lực cho ngân sách và thu hút khu vực tư nhân.

Quy trình bồi thường, tái định cư và quy hoạch minh bạch hơn được kỳ vọng giúp doanh nghiệp bất động sản kiểm soát rủi ro pháp lý, thúc đẩy thị trường vận hành ổn định.

Siết trích lập quỹ, điều kiện chia cổ tức bằng cổ phiếu

Có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, Nghị định 316/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 135/2025/NĐ-CP về chế độ tài chính và giám sát đầu tư vốn nhà nước tại các tổ chức tín dụng (TCTD), quy định mới về phân phối lợi nhuận sau thuế của TCTD có vốn nhà nước.

Theo đó, mức trích lập quỹ đầu tư phát triển tối đa 40%, bảo đảm tổng trích lập quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không vượt quá 50%. Mức trích quỹ khen thưởng, phúc lợi tối đa từ 1 đến 3 tháng lương, căn cứ kết quả xếp loại doanh nghiệp.

Đáng chú ý, TCTD muốn chia cổ tức bằng cổ phiếu phải đạt xếp loại từ B trở lên trong 2 năm liền kề và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% mới thuộc diện được trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Ngân hàng Nhà nước phải lấy ý kiến thống nhất của Bộ Tài chính trước khi trình phê duyệt.

Nghị định cũng siết chỉ tiêu chấp hành pháp luật để phân loại TCTD và chuẩn hóa thời hạn lập, giao kế hoạch tài chính trước ngày 31/3 hằng năm. Lợi nhuận năm tài chính 2024 chưa phân phối trước ngày Nghị định có hiệu lực cũng áp dụng theo quy định mới.

Quy định 9 nhóm hoạt động thương mại của doanh nghiệp FDI

Chính phủ ban hành Nghị định 342/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP, quy định 9 nhóm hoạt động thương mại của khối FDI thuộc diện cấp phép và quản lý nền tảng thương mại điện tử, có hiệu lực từ ngày 18/10/2026.

Nghị định quy định điều kiện cấp Giấy phép kinh doanh đối với 9 nhóm ngành hàng, dịch vụ của doanh nghiệp FDI, gồm phân phối bán lẻ; dịch vụ logistics chưa cam kết mở cửa; dịch vụ trung gian thương mại; cho thuê hàng hóa; kinh doanh dầu mỡ bôi trơn gắn với dự án sản xuất máy móc; cùng các mặt hàng bán lẻ đặc thù như gạo, đường, sách báo. Doanh nghiệp FDI hoạt động từ 1 năm trở lên phải bảo đảm không nợ thuế quá hạn.

Đáng chú ý, hoạt động quản lý, vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội tích hợp giao thương được đưa vào phạm vi cấp phép. Việc thẩm định các nền tảng số lớn do nhà đầu tư nước ngoài chi phối gắn với yêu cầu xem xét an ninh quốc gia.

Cơ chế tài chính đặc thù cho Tập đoàn Than - Khoáng sản

Nghị định xác lập cơ chế quản lý thống nhất trong toàn Tập đoàn từ khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ các nguồn tài nguyên khoáng sản chiến lược như than, bôxít.

TKV đóng vai trò đầu mối điều phối, quyết định và điều chỉnh giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ trong "Thị trường TKV". Các công ty con tham gia kế hoạch phối hợp kinh doanh tự trang trải chi phí và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, nhận thanh toán từ TKV theo định mức kinh tế - kỹ thuật và lợi nhuận hợp lý.

Về quản trị tài chính, Nghị định cho phép TKV xử lý các chi phí rủi ro từ lợi nhuận sau thuế, gồm chi phí thăm dò thất bại do không đủ trữ lượng, thiếu công nghệ xử lý môi trường hoặc điều chỉnh quy hoạch, thay đổi chính sách. Thời gian phân bổ tối đa 5 năm sau khi có báo cáo kiểm toán độc lập chấp thuận.

Chi phí ăn giữa ca, ăn định lượng cho người lao động được hạch toán trực tiếp vào chi phí sản xuất kinh doanh theo thỏa ước lao động tập thể.

Rút ngắn thời gian, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Nghị định 336/2026/NĐ-CP về cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và ASEAN (ASW) có hiệu lực từ ngày 15/10/2026, nhằm cắt giảm chi phí vận hành và thời gian thông quan cho doanh nghiệp.

Nghị định quy định quy trình vận hành Cổng thông tin một cửa quốc gia do Cục Hải quan (Bộ Tài chính) quản lý 24/7. Việc kết nối hạ tầng dữ liệu tập trung giữa các bộ, ngành được thực hiện nhằm khắc phục tình trạng chia cắt thông tin.

Điểm mới là áp dụng mã "Số định danh hàng hóa" điện tử, công nhận giá trị pháp lý của chứng từ số và tự động hóa trao đổi dữ liệu, giảm hồ sơ giấy.

Thời gian xử lý thủ tục tại cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không không quá 1 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Quy định mới cũng đẩy mạnh quản lý rủi ro và minh bạch hóa kiểm tra chuyên ngành theo mã HS, chỉ kiểm tra trước thông quan đối với hàng hóa nguy cơ cao.

Nâng hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp lên tối đa 95%

Có hiệu lực từ ngày 20/10/2026, Nghị định 346/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 58/2018/NĐ-CP tăng mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp và bổ sung các sản phẩm bảo hiểm theo chỉ số.

Theo đó, ngân sách nhà nước nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm cho hộ nghèo, cận nghèo từ 90% lên tối đa 95%; cá nhân không thuộc diện nghèo từ 20% lên tối đa 50%. Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có hợp đồng liên kết hoặc đạt chứng nhận chất lượng, ứng dụng công nghệ cao được hỗ trợ tối đa 30%.

Nghị định mở rộng danh mục được thụ hưởng sang các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản và cây lâm nghiệp chủ lực do Trung ương công bố. HĐND cấp tỉnh quyết định địa bàn, đối tượng và mức hỗ trợ cụ thể tùy khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung bảo hiểm theo chỉ số về năng suất, thời tiết, viễn thám. Cơ chế bồi thường dựa trên biến động dữ liệu thực tế thay vì tổn thất riêng lẻ. Dữ liệu xác minh được truy xuất từ các nguồn như Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, Hệ thống dịch vụ khí hậu WMO và Cục Viễn thám quốc gia.

Bổ sung quy định quản lý seri tiền mới in

Thông tư 45/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2024/TT-NHNN về quản lý seri tiền mới in, có hiệu lực từ ngày 13/10/2026.

Thông tư làm rõ các đơn vị áp dụng gồm Cục Phát hành và Kho quỹ, Sở Giao dịch và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh các khu vực. Đối với các loại tiền công bố phát hành in từ ngày 1/1/2027 trở đi, việc xác lập seri do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định theo từng thời kỳ.

Quy định mới cũng siết chặt quy trình nghiệp vụ kho quỹ. Khi xuất, nhập tiền mới in giữa Quỹ dự trữ phát hành và Quỹ nghiệp vụ phát hành hoặc giao nhận nội bộ Quỹ dự trữ theo lệnh điều chuyển, thủ kho bên giao phải lập bảng kê seri. Thủ kho bên nhận kiểm tra, đối chiếu thực tế; nếu phát hiện sai lệch phải thông báo ngay cho bên giao để điều chỉnh.